«У адной краіне ёсць усё, гэта нават несправядліва». Беларуска жыве некалькі год у Чылі і кажа, што там рай на зямлі

— Бачу зімовую чылійскую раніцу ў вашым акенцы. 

— Зіма ў нас гэтым разам выдалася вельмі дзіўная, нетыповая — халодная і дажджлівая. Ужо два месяцы запар ліе і ліе.

— А ў Санцьяга ж няма сістэмы цэнтральнага ацяплення? 

— Так, і зараз гэта сапраўдная праблема. Бывае, уначы на вуліцы +12°С, прачынаешся — і ў кватэры +12°С. Адзіны варыянт — купіць абагравальнікі і плаціць за электрычнасць.

— Гэта дорага?

— Для параўнання, летам мы плацім дзесьці 40 еўра за электрычнасць, гэта максімум. А за мінулы месяц з абагравальнікам прыйшоў рахунак у 130 еўра. Але яно таго вартае.

Грашовая адзінка краіны — чылійскі песа, адзін еўра — 1075 песа.

А ўвогуле (і для мяне гэта вялікая перавага) — сонца тут практычна цэлы год. Восем месяцаў у годзе ты ўвогуле не глядзіш прагнозы надвор’я. 

«Прыехала ў Чылі ў адпачынак — і краіну закрылі»

— У вас нетыповы старт для распрацоўшчыцы — лінгвістычная адукацыя ў БДУ. Звычайна гэта шлях хутчэй у HR, PR, SMM і г. д.

— Калі ў 17 гадоў паступаеш, звычайна нават не думаеш пра тое, што гэтая адукацыя прынясе табе ў будучыні. Так склалася, і я вырашыла пайсці вывучаць мовы. Калі скончылася размеркаванне, трэба было думаць, што рабіць далей. Адна мая сяброўка працавала ў ІТ — кампанія адкрылася ў 2017-2018, яны актыўна набіралі тэсціроўшчыкаў нават без досведу. І ў гэтай кампаніі ў мяне адразу ўсё стала вельмі добра атрымлівацца.

Працавала так гады чатыры — і прыйшоў момант, калі час кудысь прасоўвацца: ужо нейкім чынам нават сумна, плюс грашовы фактар. Вырашыла, што пайду вучыцца на распрацоўшчыка. У кампаніі мяне падтрымалі: «Ідзі, у цябе 100% атрымаецца». Пайшла на спецыялізаваныя курсы па ў IT-Incubator, гэта вельмі моцная беларуская школа.

Да таго часу я ўжо ведала, што хутка паеду ў Чылі.

— Чаму Чылі?

— Я пераехала жыць да свайго мужа, ён чыліец.

Мая гісторыя з Чылі пачалася з таго, што я прыехала сюды ў адпачынак у 2020-м. Тады якраз пачалася пандэмія, праз 10 дзён краіну закрылі на выезд.

Замест адпачынку я засталася тут жыць на восем месяцаў. Калі мяне тут закрылі, я не ведала, што рабіць са сваёй працай у Беларусі. Але кампанія сказала: купі сабе ноўтбук і працуй. 

Потым я ўжо і не хацела з’язджаць з Чылі, але не было легальнага спосабу застацца, таму давялося вярнуцца на нейкі час. Якраз гэтым часам я і скарысталася, каб вучыць праграміраванне. І ў канцы 2021 года зноў пераехала ў Чылі — і ўжо шукала там працу.

— А колькі часу займае пералёт з Беларусі ў Чылі?

— У 2020‑м межы яшчэ не былі зачыненыя. Я даехала да Вільні, потым на лаўкостары каля трох гадзін да Рыма, з Рыма за 12 гадзін да Санцьяга — раней былі такія прамыя рэйсы.

Цяпер жа трэба з Мінска даляцець да Стамбула, гэта 5 гадзін. Са Стамбула можна купіць квіток да Санцьяга з перасадкай у Амстэрдаме або ў Парыжы. І ў Буэнас-Айрэсе, хутчэй за ўсё. Гэта прыблізна суткі ў дарозе.

«Замужжа не дае табе перавагі ў легалізацыі. І ўвогуле сістэма працуе дрэнна»

— Напэўна, у вас ужо ёсць грамадзянства?

— Тут няма такога, што замужжа адразу дае табе нейкія перавагі ў легалізацыі. І тыя, хто тут працуе, і тыя, хто па замужжы — у аднолькавым становішчы. Магчыма, з працай нават у чымсь будзе лягчэй.

Любы прыезджы спачатку павінен падацца на часовую візу, якая выступае тут аналагам ДНЖ. Незалежна ад тваіх прычын — пасля падачы дакументаў ты становішся ў агульную чаргу.

Наступны этап пасля часовай візы — пастаянная. Гэта як ПМЖ. І зноў ты становішся ў такую ж агульную чаргу і чакаеш.

Адзіны плюс, які табе дае замужжа, — гэта меншы перыяд, па заканчэнні якога ты можаш падацца на пашпарт. Я падалася ў пачатку 2026-га, але цяпер трэба запасціся цярпеннем — невядома, калі я яго атрымаю.

Ёсць нейкія афіцыйныя тэрміны, але гэтыя тэрміны ўжо даўно нічога не значаць. Нават калі гэта зойме пяць гадоў, гэта не здзівіць.

Затое чылійскі пашпарт топавы, з ім можна і ў ЕС, і ў ЗША падарожнічаць без віз.

— Чылі — адна з найбольш заможных краін Лацінскай Амерыкі. Ці шмат туды едзе эмігрантаў з іншых лацінаамерыканскіх краін?

— Вельмі шмат. Асабліва хлопцаў з Венесуэлы — праз палітычныя падзеі. 

Павялічыць

Чылі лічыцца краінай з магчымасцямі, людзі імкнуцца сюды трапіць, і цяпер гэта ўжо не так проста. Прыехаць, вядома, можна, ім усё ж такі віза сюды не трэба. Але застацца ўжо складаней. Раней гэта было папросту «прыязджайце», а цяпер ужо нібыта «прыязджайце, але з тэчкай дакументаў».

— Можа, праз гэта і легалізацыя тармозіцца? 

— Так. Сістэма папросту не працуе, і самае страшнае — ты не можаш папросту патэлефанаваць і атрымаць неабходную інфармацыю. Можна толькі напісаць скаргу і атрымаць аўтаматычную адпіску.

Я атрымлівала дзве візы, і з абедзвюма былі праблемы. Мы перачыталі ўсе форумы і знайшлі варыянты, да каго напрамую звярнуцца — інакш, магчыма, я б да гэтага часу другую візу чакала. Такія моманты, вядома, вельмі цяжкія.

— А як з банкаўскімі рахункамі?

— Вось калі табе даюць тваю першую візу і звязаную з ёй пластыкавую картку-пасведчанне, прысвойваюць асабісты нумар — тады ты можаш адкрыць базавы рахунак у банку. Да гэтага нельга.

— А чылійскае пасведчанне кіроўцы вы рабілі?

— Не. Я хацела тут атрымаць правы, але для гэтага трэба пацвярджэнне, што ў цябе ёсць базавая школьная адукацыя. І я не разумею, як мне гэтае пацвярджэнне атрымаць. Нават падумвала здаць мясцовы школьны экзамен. Або нейкім чынам праз амбасаду. Дарэчы, беларускай амбасады ў Чылі няма, бліжэйшая ў Аргенціне. Але пакуль гэтым не займаюся.

«Грошай цяпер нават больш, чым калі працавала на ЗША» 

— Цяпер вы працуеце ў чылійскай кампаніі?

— Так. Гэта мясцовая аўтсорсінгавая кампанія, і яна мяне аўтсорсіць таксама ў Чылі. Мае кліенты — гэта буйная сетка гандлёвых цэнтраў. І хоць яны знаходзяцца ў Санцьяга, у офіс я не хаджу, працую амаль дыстанцыйна, але часам ёсць жывыя зносіны з калегамі, карпаратывы — мне гэта вельмі падабаецца.

— Чым, на ваш погляд, чылійская айцішка адрозніваецца ад беларускай?

— Гэта мая першая праца на чылійскіх працадаўцаў, таму не змагу даць нейкую супераб’ектыўную карціну.

Насамрэч я вельмі доўга не хацела працаваць у Чылі і аддавала перавагу замежным заказчыкам, бо лічыла, што тут заробак значна ніжэй, адпачынак невялікі, плюс іспанская мова.

Але пасля папярэдняй працы потым мяне запрасілі на суразмоўе ў гэтую чылійскую кампанію. Я вырашыла схадзіць і паглядзець. І аказалася, што прапанавалі плюс-мінус такі ж заробак, які ў мяне быў падчас працы на кампанію з ЗША. Зразумела, што калі Штаты аўтсорсяць Лацінскую Амерыку, яны не плацяць амерыканскі заробак мясцовым супрацоўнікам. Але, тым не менш, я думала, што розніца будзе заўважнай — а яе не аказалася.

У чым плюсы? Тут жа я працую па кантракце, а не B2B. Адпаведна, мне не трэба самастойна плаціць падаткі — за мяне гэта робіць кампанія. Ды іншыя ёсць плюшкі, накшталт медстрахоўкі. Выходзіць, гэтыя выдаткі цяпер самі сабой адпадаюць, і па выніку грошай застаецца нават больш, чым калі я працавала на ЗША. Для мяне гэта было прыемнай нечаканасцю. 

Людзі тут вельмі добразычлівыя. Прыходзіш у любую каманду — і цябе адразу ўсе любяць. Знік вось гэты стрэсавы фактар, калі цябе могуць раскрытыкаваць, зрабіць заўвагу. Увогуле такога не бывае. Пра задачы кіраўнік пытаецца так: «Ты не думай, я на цябе не цісну, але як ты думаеш, прыблізна калі ты магла б скончыць вось гэтую задачу?» І яны ўсе так размаўляюць. Гэта для мяне вельмі моцны кантраст. Дзякуючы гэтаму я адчуваю сябе расслабленай на працы.

І так не толькі на працы. Не важна, прыходзіш ці ты ў краму або ў падатковую — табе дапамогуць, і ўвогуле не трэба баяцца з кімсь загаварыць. 

— Вам — замежніцы — ужо ўдалося стаць для сваіх калег «сваёй»? 

— Насамрэч адчужэння ніякага не было ўвогуле. Наадварот, чылійцы да цябе цягнуцца — ім цікава, хто ты і адкуль, просяць расказаць пра тваю краіну. У мяне такое адчуванне, што яны цябе аўтаматычна прымаюць у сваю каманду, у сваю сям’ю, як толькі ты прыйшоў.

Я бачу, што да мяне ставяцца вельмі добра, і гэта не таму, што я нейкі ўнікальны чалавек. Упэўнена, што тут так будзе адчуваць сябе любы прыезджы. Гэта вельмі класна.

У цэлым у грамадства тут вельмі вялікая талерантнасць. І гэта рэальна лічыцца дрэнным тонам — быць няталерантным да іншых нацыянальнасцяў.

Я не магу сказаць, што ў мяне тут з’явіліся нейкія вельмі добрыя сябры, але я сабе і задачу такую не ставіла. Затое ёсць вельмі шмат знаёмых, да якіх я магу прыйсці — і адчуваць, што яны мяне чакалі, яны мне рады і мяне любяць.

Дарэчы, падзялюся назіраннем: тут у адным коле з айцішнікамі звычайна вельмі шмат людзей іншых прафесій. Ведаеце, як бывае ў Мінску: збіраешся з кампаніяй — і там практычна ўсе з ІТ або хочуць туды трапіць. У Чылі не так. 

— Айцішнікі ў Чылі таксама зарабляюць заўважна больш, чым астатнія чылійцы?

— Я б сказала так: айцішны заробак у Чылі, напэўна, вышэй заробку сярэднестатыстычнага чылійца. Але ІТ тут — гэта далёка не адзіны спосаб нармальна зарабляць і жыць.

— А які цяпер сярэдні заробак у Чылі?

— Сям’я з сярэдняга класа з двума працуючымі людзьмі жыве тут на суму ад 2000 да 3500 еўра. Гэта той даход, які дазваляе камфортна жыць. Ёсць невялікі працэнт людзей, у якіх даход значна ніжэй. 

Пры гэтым я ўжо не вельмі добра ўяўляю разрыў з іншымі краінамі, не ведаю, дзе людзі жывуць лепш або горш. 

Часам мне здаецца, што ў Чылі нешта дорага. А потым сяброўка з Польшчы расказвае, колькі там каштуе стрыжка, і я разумею, што ў нас танна.

Хоць вось рэстараны тут вельмі дарагія. Паход удваіх у нейкае цалкам звычайнае месца абыдзецца 40 еўра за нейкі бургер і напой. Па-мойму, гэта дорага. Прадукты ў магазінах таксама дарагія, і яны пастаянна даражэюць. Напрыклад, хворая тэма — гэта яйкі. Скрыначка з 12 яек каштуе 4 еўра. Мне здаецца, гэта вельмі дорага.

З іншага боку, такі важны артыкул расходаў, як вопратка, тут зусім невялікі. Да нас нават хлопцы з Аргенціны прыязджаюць з чамаданамі на закупы.

У цэлым на заробак узроўню беларускага айцішніка тут можна добра, камфортна жыць.

«Самая прыгожая краіна ў свеце з тых, дзе я пабывала»

— Памятаеце першыя ўражанні ад Чылі?

— Калі я яшчэ не ведала, што буду тут жыць, я падумала: «Гэта несправядліва, што ў адной краіне ёсць усё». 

З Санцьяга за гадзіну-паўтары ў адзін бок лёгка можна даехаць да гор або да акіяна. Пакуль нас не закрылі на карантын, я паспела з’ездзіць на акіян, у горы, на вінаграднікі. 10 дзён — гэта не вельмі шмат, але мне хапіла, каб адчуць шок ад прыгажосці гэтай краіны.

Я да гэтага часу лічу, што Чылі — гэта самая прыгожая краіна ў свеце з тых, дзе я пабывала. Яна знаходзіцца ў вельмі розных кліматычных зонах і вельмі разнастайная. Ледавікі, горы, квітнеючыя пустыні… Крок улева, крок управа — і ў цябе новы пейзаж, нейкая новая культурная праграма.

І гэта я яшчэ не даехала да Патагоніі з яе ледавікамі, і да пустыні Атакама таксама. На чылійскі востраў Пасхі таксама калісь з’езджу.

— А былі нейкія бытавыя шокі, не звязаныя з прыгажосцю краіны?

— Супермоцных шокаў не было. Спачатку было незвычайна, што ў нядзелю рэальна зачыняюць усё. Або што ў грамадскім транспарце вельмі шмат музыкі — людзі так зарабляюць грошы, прыходзяць са сваім мікрафонам, калонкай, хтось спявае, хтось рэп чытае. Часам ты нават не хочаш заходзіць у вагон або аўтобус, таму што будзе вельмі гучна. Але потым да гэтага прывыкаеш.

Пры гэтым многія ўяўляюць сабе ўсіх лацінаамерыканцаў гучнымі, шумнымі. Але самі чылійцы ўвогуле не шумныя — гэта частка іх культуры, яны жывуць так, каб ніяк цябе не зачапіць.

— А куды вы на акіян ездзіце?

— У такія маленькія гарадкі, вёскі. Прыязджаеш у вёску — і там добры пляж. Наша любімае месца — Эль-Табо. Здымаеш домік і жывеш сабе ў цішыні на пляжы. Дарэчы, акіян у нас халодны, прыязджаеш проста пасядзець на беразе. Але для сёрфераў выдатна пасуе.

— Па суседніх краінах вы ўжо падарожнічалі?

— Я была ў Аргенціне, заехалі і ў суседні Уругвай — але пакуль я яшчэ недастаткова пакаталася і па самім Чылі. 

— А калі вы збярэцеся ў Еўропу, колькі каштуе пералёт?

— Апошні раз у Еўропу я лятала ў 2023-м. Якія ў нас ёсць варыянты? З Санцьяга самыя папулярныя рэйсы ёсць у Барселону, Мадрыд, Парыж, Амстэрдам. Калі купляць загадзя, за некалькі месяцаў, можна ўкласціся ў 1200‑1300 еўра ў абодва бакі.

«Не трэба стаяць з каштоўнай рэччу ля дарогі»

— Раскажыце пра раён, у якім вы жывяце.

— Санцьяга дзеліцца на камуны. І кожная камуна — гэта асобны свет са сваімі правіламі і плюшкамі. Калі ў камуне добры старшыня — ён можа нейкі бясплатны басейн арганізаваць, напрыклад.

Твой узровень дастатку адразу відаць па камуне, дзе ты жывеш. Ёсць некалькі камун папросту вельмі заможных. У іх там увогуле свае сусветы. Звычайна яны падалей ад цэнтра. Сам цэнтр — гэта скапленне вулічнага гандлю і не самыя бяспечныя месцы, а не нешта прэстыжнае.

Павялічыць

Наша Правідэнсія — не самы круты раён, але адзін з самых добрых. Мне не падабаецца слова «моладзевы» — але тут жывуць актыўныя людзі. Шмат рэстаранаў, кіно, тэатры, гандлёвыя цэнтры. Рэальна пешшу можна дайсці да любога месца, якое мне патрэбна. 

— А як з бяспекай у Санцьяга?

— Гэта, напэўна, адзінае, што я б аднесла да заўважных мінусаў. Не скажу, што тут небяспечна. Але трэба ведаць, дзе варта быць напагатове.

Пару тыдняў таму бачыла дзяўчыну-турыстку ў істэрыцы, яна стаяла на святлафоры, і ў яе вырвалі тэлефон. Для мяне гэта ўжо азбука: не стаяць з каштоўнай рэччу ля дарогі. Пазбягаць хадзіць па нейкіх раёнах уначы.

Мне здаецца, у многіх краінах у Еўропе падобная гісторыя. 

Затое тут вельмі класнае метро. Праезд каштуе каля 0,8 еўра (залежыць ад часу сутак) — плаціш за паездку і на працягу двух гадзін можаш карыстацца адным QR-кодам для паездкі, перасядаць хоць 10 разоў і выкарыстоўваць розныя віды транспарту. Напрыклад, можаш з’ездзіць у адзін бок на метро, а вярнуцца на аўтобусе (аўтобусы павінны быць розных маршрутаў). У метро шмат ліній, усё вельмі зручнае і чыстае.

Ды і ў цэлым Сант’яга вельмі чысты. Ведаеце, пра Беларусь таксама звычайна гэта кажуць, ганарацца гэтым. Калі я сюды ехала, я думала, што ў Санцьяга можа быць іначай. Але не.

— Пакуль жывяце тут, у Санцьяга бывалі землятрусы?

— Сур’ёзных не было. А калі цябе крышачку патрэсла — тут гэта нармальна. Яно ж не трасе так, каб у цябе нешта падала са стала. Ты бачыш, што, напрыклад, падлогавая лямпа крыху гойдае. 

Калі шчыра, мяне многія рэчы ў жыцці палохаюць. Але тут мне сказалі — «нічога страшнага», і я такая «добра, нічога страшнага». Я веру ў чылійскія будаўнічыя законы. Чылі заўсёды рыхтуецца да землятрусаў, асабліва пасля разбуральнага Вялікага землятрусу 1960 года. 

«У Польшчы купіць сваю кватэру можа быць праблемай — а тут не»

— Я лічу, што цэны на арэнду кватэр тут вельмі адэкватныя, не вышэй, чым у Беларусі. Нашу кватэру плошчай каля 45 м² здымаем за 600 еўра.

Цікавы момант. Па законе, арэндныя стаўкі тут прывязаны да інфляцыі і пералічваюцца па афіцыйнай формуле. Цана павышаецца, можа, еўра на 20 у год. Наколькі памятаю, гэтую кватэру мы пачалі здымаць пяць гадоў таму за 480 еўра, а цяпер яна каштуе 600. У цэлым, не бывае такога, што гаспадар прыходзіць і кажа: «Учора было 500 еўра, а сёння 800». 

Асобна аплачваюцца яшчэ камунальныя паслугі, і кансьержу трэба плаціць заробак. Кансьержы тут усюды. А ў новых дамах часта яшчэ і басейны, трэнажорныя залы, гэта таксама дадатковыя расходы.

Ведаю, што ў Польшчы, напрыклад, для беларусаў купіць жыллё можа быць праблемай. А тут іпатэка — цалкам рэальная тэма. Цэны адэкватныя, як і працэнтныя стаўкі. І ўзяць кватэру ў іпатэку абыдзецца прыкладна ў тую ж суму, што і арэнда такой жа кватэры.

— Якія зараз у Аргенціне іпатэчныя стаўкі?

— 4-5% гадавых.

— Чылійская валюта настолькі стабільная?

— Проста цяпер даволі стабільная (еўра як раз каштуе каля 1000 песа, таму пра чылійскія цэны я гавару ў еўра, зручна пералічваць).

Але ўвогуле ў іх для ўсіх арэндных рэчаў і кошту жылля ёсць іншая адзінка — UF [Unidad de Fomento, «Умоўная разліковая адзінка»]. Крэдыт у Чылі ты бярэш не ў песа, а ў гэтых умоўных адзінках. Калі пачынаецца інфляцыя, курс песа да UF крыху вагаецца, пералічваецца. Фактычна UF мацней абаронены ад інфляцыі.

«Медыцына вельмі даступная»

— Як уладкавана сістэма чылійскай аховы здароўя?

— Ёсць бясплатная дзяржаўная і платная прыватная медыцына. Доступ да дзяржаўнай страхоўкі мне далі пасля падачы першай падатковай дэкларацыі: з’явілася першая віза (аналаг ДНЖ), я адкрыла ІП і пачала плаціць падаткі.

Падчас візіту да доктара я прыкладваю палец да прылады, каб зарэгістравацца, і аўтаматычна прымяняецца дастаткова вялікая зніжка. А калі ёсць яшчэ і прыватная медычная страхоўка, то гэтыя зніжкі сумуюцца. У выніку можа атрымацца так, што за прыём у якога гастраэнтэролага ты плаціш тры еўра. Без зніжак такі візіт абышоўся б у 30 еўра.

У цэлым, цэны на медыцыну тут цалкам даступныя. Не так, каб ты захварэў — і памірай.

«Часам на сустрэчах яны не ўключаюць камеры, таму што закалыхваюць дзяцей»

— Ці падобнае размеркаванне роляў у сям’і ў чылійцаў да беларускага ці тут яно іншае?

— З таго, што я бачу на прыкладзе сваёй сям’і (цяпер я кажу пра вялікую сям’ю ў лацінаамерыканскім сэнсе), магу зрабіць выснову, што тут роўнасць. Ва ўсіх сферах: у бюджэце, у размеркаванні абавязкаў.

У маёй камандзе ёсць некалькі мужчын з маленькімі дзецьмі. Часам на сустрэчах яны не ўключаюць камеры, таму што ў гэты момант яны, напрыклад, укалыхваюць гэтых дзяцей на руках. Калі хтось на сустрэчы кажа «выбачце, што адказваю ціха, я цяпер з дзіцём», усе ставяцца да гэтага нармальна.

У аднаго з маіх калег трое дзяцей, а жонка працуе. Не дыстанцыйна, а ходзіць на працу. І вось ён сядзіць дома з зусім маленькім дзіцём, дваіх дзяцей возіць у школу, гатуе ежу — і яшчэ працуе. І нікога гэта не бянтэжыць.

«Грамадства вельмі палітызаванае, але сем’і не сварацца»

— У Чылі яшчэ жыве шмат людзей, якія выдатна памятаюць і будаўніцтва сацыялізму пры Сальвадоры Альендэ, і жорсткую правую дыктатуру Аўгуста Піначэта. Пэўна, чылійскае грамадства даволі палітызаванае?

— Тут да палітыкі ніхто не абыякавы, і ў кожнага чылійца ёсць свая палітычная пазіцыя.

Дарэчы, у Чылі абавязковы ўдзел у выбарах. Ты не можаш устрымацца ці не пайсці, за гэта даюць штраф.

З іншага боку, паводле маіх назіранняў, тут не бывае сямейных сварак праз палітыку. Звычайная сітуацыя — калі бацькі прытрымліваюцца больш правых поглядаў, «як раней», а моладзь падтрымлівае нейкія сацыялістычныя погляды. Часта хтось стаіць на сваім даволі радыкальна. Але без сварак паміж пакаленнямі.

Яшчэ мне было цікава меркаванне старэйшага пакалення, якое зведала і час Альендэ, і дыктатуру Піначэта.

Павялічыць

У многіх з іх перыяд да перавароту застаўся ў памяці як цяжкі час: не хапала прадуктаў, было складана жыць і выхоўваць дзяцей. Пасля перавароту з побытавага пункту гледжання для часткі людзей стала лягчэй, таму ў старэйшага пакалення правыя часта асацыююцца з эканамічнай стабільнасцю.

У моладзі погляд ужо іншы. Яны пры Піначэце не жылі, але добра ведаюць пра рэпрэсіі ды парушэнні правоў чалавека, таму не хочуць, каб такое паўтарылася. А левыя ідэі яны часцей звязваюць не з камунізмам, а з больш даступнымі адукацыяй і медыцынай, павышэннем пенсій і абаронай правоў меншасцей.

Атрымліваецца, што ў розных пакаленняў проста розныя страхі: адны баяцца зноў сутыкнуцца з эканамічнымі праблемамі, а іншыя — з абмежаваннем правоў і свабод.

«Гэта не тое месца, адкуль ты зможаш на выходных паехаць дадому»

— А ці сустракаліся вам у Чылі іншыя беларусы?

— Ну, вачыма не бачыла. Мне заўсёды хтось расказвае, што чуў пра нейкіх беларусаў.

— Для вас Чылі — гэта прамежкавы пункт?

— Я вельмі люблю Чылі і хачу застацца тут назаўжды.

— Што б вы параілі беларусам, якія прыглядаюцца да Чылі для магчымага пераезду?

— Калі ў вас ёсць такая магчымасць, я б параіла паспрабаваць. Але ёсць адзін момант: трэба разумець, што Чылі — гэта не тое месца, адкуль ты зможаш на выходных паехаць дадому. Ці да цябе хтось прыедзе. Гэта не проста, гэта не танна.

— Дарэчы, як гэта — адзначаць летам Новы год і Раство?

— Напэўна, гэта адзіныя дні ў годзе, калі я сумую, што не дома. Звычайна раблю сабе нейкі аліўе, уключаю навагоднія фільмы, каб паглядзець на снег. Не хапае ўсёй гэтай звыклай святочнай атмасферы. Спякотна, ходзіш у майцы і шортах, цямнее позна — нейкая ялінка ў гандлёвым цэнтры тут не дапаможа стварыць калядны настрой.

• 22
• 2
• 0
• 3
• 1
• 0
• 0
• 1