Labiedźka: Ci lepš było b, kab u 1994‑m hodzie Łukašenku pieramoh Kiebič? Nie!

Kali adkazvać na hetaje pytańnie adnym skazam, to majo hłybokaje pierakanańnie takoje: kali b u 1994 hodzie pieramoh Kiebič, siońnia Biełaruś mahła b być 90‑m subjektam RF. A biełaruskaja ekanomika całkam pracavała b na vajnu va Ukrainie, i biełaruskija siemji atrymlivali b pachavanki z pucinskaj vajny.

Čamu? Kiebič byŭ arhaničnaj častkaj staroj savieckaj namienkłatury. Nie prosta pa bijahrafii — jon byŭ sfarmavany hetaj sistemaj da samaha nutra. Jon uznačalvaŭ Dziaržpłan BSSR, i jaho palityčnaje myśleńnie zastavałasia myśleńniem čałavieka savieckaj palityčnaj i haspadarčaj sistemy.

Jaho madel Biełarusi možna apisać vielmi prosta: uziać valizku z «Biełaviežskaj», sieści ŭ samalot i lacieć u Kreml i Dziaržpłan, kab vyrašać usie pytańni. Pa-inšamu jon i nie ŭjaŭlaŭ.

Voś u hetym i byŭ uvieś sens jaho bačańnia Biełarusi: nie jak samastojnaj dziaržavy, jakaja sama vyznačaje svaju budučyniu, a jak častki vialikaj ekanamičnaj i palityčnaj sistemy, centr jakoj znachodzicca ŭ Maskvie.

I tut ja b paraiŭ prosta pačytać samoha Kiebiča. U 2008 hodzie vyjšła jaho aŭtabijahrafičnaja kniha «Iskušienije vłasťju: iz žiźni prieḿjer-ministra». Heta nie interpretacyja jaho palityčnych apanientaŭ. Heta jaho ŭłasnaja refleksija pra siabie, svaju epochu i svaju palityčnuju dziejnaść. I heta vielmi pakazalnaja kniha. U joj vyrazna adčuvajecca nastalhija pa Savieckim Sajuzie, škadavańnie pra jaho raspad i pierakanańnie, što heta była vialikaja histaryčnaja pamyłka.

Sam Kiebič jasna i niedvuchsensoŭna adkazaŭ, što b jon zrabiŭ, kali b vyjhraŭ u 1994 hodzie! Bolš za toje, užo ŭ 1993 hodzie, mienavita pry Kiebičy, Biełaruś užo maršyravała šlacham pahłybleńnia vajskovaha, ekanamičnaha i palityčnaha zbližeńnia z Rasijaj. Uzhadajem ADKB, sproby ŭvieści rasijski rubl.

Tak, Kiebič byŭ značna mienš ambitny za Łukašenku. I voś tut — paradoks. Mienavita heta mahło być dla Biełarusi jašče bolš niebiaśpiečnym.

Tak, Łukašenka chvory na ŭładu. Jon nie chacieŭ addavać jaje ni Maskvie, ni kamuści jašče. Kali jamu davodziłasia kanfliktavać z Rasijaj, jon rabiŭ heta nie za biełaruskuju niezaležnaść, a za svajo prava być adzinym ułaśnikam Biełarusi. Ale ŭ vyniku hetyja asabistyja ambicyi ŭ peŭnyja momanty pracavali i na zachavańnie samoj dziaržavy.

Kiebič byŭ inšym. Jaho było značna praściej intehravać u maskoŭskuju sistemu. I kali čałaviek nie maje ŭ hałavie vyraznaj vizii niezaležnaj Biełarusi, kali jon usio žyćcio dumaje katehoryjami sajuznaha centra, Dziaržpłana i staroj namienklatury, čakać ad jaho raptam nacyjanalnaj dziaržaŭnickaj transfarmacyi — heta ŭžo nie analiz historyi, a mroja.

Košt Kiebiča dla Kramla byŭ istotna mienšy, čym košt Łukašenki.

Ale jość jašče adno, značna bolš niepryjemnaje i składanaje pytańnie. Moža, prablema była nie tolki ŭ Łukašenku i nie tolki ŭ Kiebičy?

Čamu demakraty ŭ 1994 hodzie pajšli tryma kałonami? Čamu nie zdoleli prapanavać hramadstvu adziny prajekt budučyni? Čamu stracili stolki mahčymaściaŭ u pieršyja hady niezaležnaści? Voś heta i treba siońnia analizavać, a nie stvarać mif pra «dobraha Kiebiča», jaki nibyta moh vyratavać Biełaruś.

I hałoŭnyja vysnovy.

I Łukašenka, jak pakazaŭ čas, i Kiebič byli tupikom i katastrofaj dla Biełarusi. Prosta z adnym hety tupik ciahniecca ŭžo bolš za tryccać hadoŭ, a z druhim, na majo hłybokaje pierakanańnie, jon moh by zaviaršycca značna chutčej — strataj realnaj niezaležnaści i poŭnaj inkaparacyjaj Biełarusi ŭ Rasiju.

Tamu sioniašniaha Łukašenku nie varta vykarystoŭvać dla adbielvańnia ŭčarašniaha Kiebiča. Treba narešcie razabracca ź sistemnymi pamyłkami, jakija zrabili sami demakraty (i ja ŭ tym liku) u 1990-ja.

Bo kali my nie zrobim hetaha analizu, my ryzykujem znoŭ paŭtaryć tyja ž pamyłki — tolki ŭžo ŭ inšaj histaryčnaj situacyi.

• 13
• 5
• 0
• 3
• 0
• 1
• 0
• 0