مطالعات زبانی و بلاغی
Overdue Last read · next check
Last read 3 days ago, longer than this feed's 16 hours schedule.
بلاغت در سنت مطالعات ادبی ما، شامل علوم معانی، بیان و بدیع است. بدیع امروز اگر چه دانشی مجزا و از ابزارهای ادبیت متن به شمار میرود، اما علمای بلاغت آن را ذیل معانی و بیان میدانستند و دانشی مستقل به شمار نمیآوردند. این عدم استقلال با مفاهیمی همچون فرعی بودن و زینتی بودن همراه است که از تعریف بدیع قابل دریافت است. هدف این مقاله بررسی علل و عوامل شکلگیری این دیدگاه با رویکردی تاریخی- زبانشناختی و…
قصاید مدحی انوری، شاعر برجستهی قرن ششم هجری، به دلیل بهرهگیری از تمهیدات ادبی خلاقانه و نوآوریهای بیبدیل، همواره در کانون توجه ادیبان و محققان بوده است. با این حال، اغراقهای موجود در مدایح وی که به توصیف ممدوحان اختصاص دارد، موضوعی مناقشهبرانگیز بوده و تفاسیر متفاوتی دربارهی چرایی آن ارائه شده است. دیدگاههای رایج، این ویژگی را به عواملی همچون نیازهای معیشتی، ساختار استبدادی دربار سلجوقی و…
اغلب فرهنگنویسان بر اساس یک شاهد شعری از دیوان منوچهری دامغانی، لاسکوی را یکی از مدخلهای خود قرار داده و با اندکی اختلاف در تلفظ واژه، آن را نوعی پرندۀ کوچک و خوشآواز معنا کردهاند، اما پژوهشگران در قرن اخیر با توجه به ورود آن در معیار الاشعار متوجه شدهاند که این کلمه باید اصطلاحی بوده باشد که بر نوعی شعر با وزنی خاص دلالت داشته باشد. امروزه با در دست داشتن تصحیح جدیدی از دیوان منوچهری و روایت…
تلمیح که از مباحث علم بدیع معنوی است، اقسام گوناگونی دارد. یکی از این گونهها، تلمیح به عناصر ایرانی است که از نخستین ادوار شعر فارسی مورد توجه شاعران و نویسندگان فارسی زبان بوده است اما به تدریج و با گسترش مظاهر فرهنگ اسلام در ایران و ورود عناصر غیرایرانی، از شدت توجه به این تلمیحات کاسته شده است. با وجود این، بسامد تلمیحات ایرانی مندرج در تاریخ جهانگشا در این قرن و نیز استفاده از تلمیحات شاذ و…
تاریخ سلاجقه یا مسامره الاخبار و مسایره الاخیار کتابی کمنظیر در ذکر اوضاع تاریخ سلجوقیان، مغول و پادشاهان روم از خواجه کریمالدین محمود بن محمد آقسرایی است که به زبان فارسی نوشته شدهاست. به دلیل پرداختن به نکات تاریخی و اجتماعی آن دوره، در آن از نامهای بسیاری از پادشاهان، وزرا و بزرگان آن دوره یاد شده است که تعداد زیادی از آنها به زبان ترکی و مغولی است. هرچند متن کتاب مذکور به زبان فارسی است و…
فهم درست از ارتباطات غیرکلامی و رمزگشایی از پیام آنها، در درک شعر شاعران تأثیر بسزایی دارد و اصولاً شناخت سبک شعری، جهان بینی، هنر شاعری و ادبیت کلام یک شاعر، بدون تفسیر رفتارهای غیرکلامی وی ممکن نیست. هدف از پژوهش فوق، بررسی و تحلیل منظومۀ حماسی درفشِ کاویان، سرودۀ حمید مصدق از منظر به کارگیریِ ارتباطات غیرکلامی و رمزگشایی از نشانگرهای غیرکلامی این نوع ارتباط است. این پژوهش با روش تحلیلی- توصیفی،…
یکی از طرزهای شاعری کمتر شناختهشده و خلاقانۀ شعر فارسی، طرز تزریق است که از قرن دهم هجری قمری تا نیمههای قرن یازدهم رواجی نسبی داشته است. این سبک، با ویژگیهای برجستهای چون هنجارشکنیهای زبانی-بلاغی، ساخت ترکیبات نامتعارف و بیمعنایی ظاهری برای برخی از پژوهشگران و منتقدان جالب توجه بوده است. بسیاری از محققان، شعر تزریق را به دلیل عدول از قواعد مرسوم شاعری، سَبُک، نامطبوع و مهمل دانستهاند و…
اهمیت زبان، به عنوان یکی از ابزارهای کلیدی در شکلدهی و بازتاب ایدئولوژیها، آن را به یکی از حوزههای اصلی مورد توجه فمینیستها تبدیل کرده است. بررسی دقیق زبان میتواند ما را به درک عمیقتری از ساختارهای جنسیتی قدرت، سرکوب یا مقاومت برساند. در این پژوهش، به روش تحلیل کیفی و با استفاده از مطالعات کتابخانهای و اسنادی، تلاش کردهایم رمان ددهقدمخیر را با تمرکز بر چارچوب سبکشناسی فمینیستی سارا…
فهم ما نسبت به دنیای اطرافمان از طریق ابعاد مختلف زمان تحت تاثیر قرار می گیرد. به طور کلی، دو رویکرد متفاوت پیرامون عبارتهای زمانی اشارهای وجود دارد: یکی استعاره زمان متحرک و دیگری استعاره ناظر متحرک. در استعاره زمان متحرک، زمان به گونهای تصور میشود که خودش در حال حرکت به جلو است. در مقابل، در استعاره ناظر متحرک، این ناظر است که در حال حرکت به جلو مفهومسازی میشود. هدف از پژوهش حاضر تحلیل…
نظامی گنجوی یکی از شاعران بزرگ ادب فارسی است که غزلیات وی مورد تتبع خواجوی کرمانی بودهاست. عشق و نظام مفهومی آن یکی از مضامینی است که به دلیل با هم آیی مفاهیم عاشقانه با مفاهیم عارفانه در غزلیات هر دو شاعر جایگاه خاصی دارد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل و بررسی استعاره مفهومی عشق در غزلیات نظامی و خواجوی کرمانی صورت گرفتهاست. این پژوهش با تکیه بر روش توصیفی- تحلیلی، حوزهها ی محمل مشترک و حوزههای…