بررسی استعارة مفهومی عشق در غزلیات نظامی و خواجوی کرمانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

¹ دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه زابل، زابل، ایران.

² دانشجو کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه زابل.

10.22075/jlrs.2025.34615.2489

چکیده

نظامی گنجوی یکی از شاعران بزرگ ادب فارسی است که غزلیات وی مورد تتبع خواجوی کرمانی بوده‌است. عشق و نظام مفهومی آن یکی از مضامینی است که به دلیل با هم آیی مفاهیم عاشقانه با مفاهیم عارفانه در غزلیات هر دو شاعر جایگاه خاصی دارد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل و بررسی استعاره مفهومی عشق در غزلیات نظامی و خواجوی ‌کرمانی صورت گرفته‌است. این پژوهش با تکیه بر روش توصیفی– تحلیلی، حوزه‌ها ی محمل مشترک و حوزه‌های محمل متفاوت غزلیات نظامی و خواجو را از طریق دسته‌بندی طرح‌واره‌های تصویری مورد بررسی قرار می‌دهد. نتایج حاکی از آن است که طرح‌واره‌های تصویری برای مفاهیمی همچون غم، آتش، کشندگی، سکرآوری، رازآلود بودن، نوا، غلبه عشق بر عقل، نور، دعوی، بزم، شور، شیر، پوشاک، سلب کنندة آزادی و مقدس حوزه‌های محمل مشترک در شعرهای نظامی و خواجو است. از دیگرسو، حوزه‌‌های محمل غم و درد در غزلیات نظامی و خواجوی‌ کرمانی بیشترین بسامد را به خود اختصاص داده‌است. این بسامدهای مشابه برای این مفاهیم نشانگر نگاه مشابه این دو شاعر به مقولۀ عشق است؛ علاوه بر این شعر هر دو شاعر از چند حوزۀ غیرمشترک برای مفهوم‌سازی عشق نیز برخوردار است که نشان‌دهندة فردیت و نگاه هنری خاص هر شاعر به این مقوله است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Examining the conceptual metaphor of love in Nizami and Khajovi Kermani's sonnets

نویسندگان English

¹ Assistant Professor, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, University of Zabol, Zabol, Iran.

² Master's student of Persian language and literature at Zabol University.

چکیده English

Nizami Ganjavi is one of the great poets of Persian literature, whose sonnets were followed by Khajavi Kermani. Love and its conceptual system is one of the themes that has a special place in the lyrics of both poets due to the combination of romantic concepts and mystical concepts. The present study was conducted with the aim of analyzing and investigating the conceptual metaphor of love in Nizami and Khajovi ‌Kermani's sonnets. Based on the descriptive-analytical method, this research examines the domains of common vehicles and the domains of different vehicles in Nizami and Khajo's sonnets through the classification of visual schemas. The results indicate that the pictorial schemas for concepts such as sadness, fire, lethality, drunkenness, mysteriousness, newness, love over reason, light, lawsuit, passion, lion, clothes, deprivation of freedom and sacred The domains of vehicles are common in Nizami and Khajo poems. On the other hand, the fields of vehicles of grief and pain have the highest frequency in Nizami and Khajovi-Kermani's sonnets. These similar frequencies for these concepts indicate the similar view of these two poets on the concept of love; In addition to this, the poems of both poets have several non-common domains for the conceptualization of love, which shows the individuality and artistic view of each poet towards this concept.

کلیدواژه‌ها English