Er zijn schrijvers die groot zijn, en er zijn schrijvers die groter zijn dan het woord groot. Cees Nooteboom was dat laatste. Een monument, ja, maar dan eentje dat bewoog. Dat reisde. Dat keek. Dat de wereld beschreef alsof hij haar voor het eerst zag en tegelijk al eeuwen kende.
Ik was ooit samen met hem genomineerd voor de VPRO Bob den Uyl-prijs. Hij voor ‘Scheepsjournaal’, ik voor mijn debuut over Iran. Hij won uiteraard. Dat was geen verrassing, dat was een natuurwet.
Ik durfde hem niet aan te spreken. Ik, die door Iran had gereisd en met vreemden in treincoupés had gepraat over God en liefde en politiek, stond daar als een meisje dat haar stem kwijt was. Want dit was Nooteboom. Dit was de man van ‘Rituelen’, van ‘Het volgende verhaal’, van zinnen die je het gevoel gaven dat de Nederlandse taal eigenlijk altijd al op hem had gewacht.
Hij kwam naar mij en vroeg of hij mijn boek kon kopen. Ik wilde het hem cadeau geven. Dat leek me het minste voor alle leesplezier dat hij me had verschaft. Maar hij weigerde. Resoluut. Een boek heeft een prijs, en die prijs betaal je. Zo simpel was dat voor hem.
Wat Nooteboom deed, deed niemand hem na. Hij was romancier, dichter, reiziger en filosoof tegelijk, en het wonderlijke was dat die rollen bij hem nooit botsten maar elkaar versterkten.
In Duitsland werd hij aanbeden. Daar verschenen zijn vertalingen soms eerder dan het Nederlandse origineel. Jaar na jaar werd hij genoemd voor de Nobelprijs — een prijs die hem nooit werd gegund, wat misschien meer zegt over de prijs dan over hem. Want Nooteboom had de Nobelprijs niet nodig om te zijn wat hij was: de schrijver die de Nederlandse taal de wereld in droeg en de wereld de Nederlandse taal in.
Hij was tweeënnegentig. Nu is de reiziger gestopt met reizen. De ridder is gestorven, om de titel van zijn eigen roman te lenen. Maar zijn zinnen reizen door, in al die talen waarin hij werd vertaald, in al die hoofden waarin zijn woorden ooit zijn gaan wonen.
Comments
Nothing yet. Say the first thing.
Sign in to join the conversation.