Xin chào các độc giả,
Ở bài trước, tôi đã kể hành trình vật lộn để cho AI tự đăng bài lên Substack, và có hứa sẽ viết sâu hơn về một số trải nghiệm trong quá trình xây dựng các dự án AI cá nhân dành cho người non-tech. Đây sẽ là một bài như vậy.
Bài này dành cho những bạn đã dùng Claude (hoặc ChatGPT, Gemini) qua web hay app, và bắt đầu thấy khó chịu vì một điều: AI của bạn chỉ tồn tại trong cái tab chat hoặc IDE. Đóng tab, tắt máy - nó biến mất. Muốn nó làm gì, bạn phải ngồi đó, mở máy, gõ từng câu.
Vấn đề sẽ xuất hiện khi bạn đang giao việc cho AI làm dang dở, và bạn không muốn ngắt quá trình AI làm viêc. Afterall, bạn cũng đã trả tiền tháng cho AI rồi, mà AI đâu có cần ngủ như bạn đâu.
Có một cách để thoát khỏi giới hạn đó. Nhưng trước hết, chúng ta cần xoá mù một khái niệm mà dân tech coi là hiển nhiên, còn dân non-tech nghe là thấy xa lạ: VPS.
VPS viết tắt của Virtual Private Server - máy chủ ảo.
Nghe “máy chủ” thì to tát, nhưng bạn cứ hiểu thế này: VPS là một cái máy tính bạn đi thuê. Cái máy đó không nằm trên bàn của bạn, mà nằm trong data center của một công ty nào đó (Hetzner, DigitalOcean, Vultr, AWS...). Nó chạy 24/7, không bao giờ tắt, có địa chỉ IP riêng, và bạn có thể điều khiển nó từ xa qua internet.
Chữ “Virtual” (ảo) là vì thực ra bạn không thuê nguyên một cái máy vật lý. Công ty họ có những cỗ máy khổng lồ, và họ dùng công nghệ ảo hoá để “cắt” cỗ máy đó thành nhiều máy nhỏ độc lập. Mỗi người thuê một phần, nhưng phần của ai người nấy toàn quyền — như thuê một căn hộ trong chung cư thay vì mua nguyên toà nhà.
Điều khác biệt ở đây là nó không xuất hiện ngay trước mặt bạn, nhưng bạn cần biết là nó có tồn tại.
Bạn có thể hình dung giống như việc khi hỏng máy, hoặc nhờ cài hộ, các anh em kỹ thuật có cho bạn dùng các phần mềm như Team Viewer để họ có thể điều khiển máy bạn từ máy của họ, một bên khác.
Thì ở đây, bạn thuê 1 cái máy chủ ở 1 nơi bạn không nhìn thấy, rồi dùng công nghệ (sẽ nói sau) để điều khiển cái máy chủ đó làm việc cho bạn khi bạn đi ngủ.
Ba điều quan trọng nhất về VPS:
Nó chạy liên tục. Laptop của bạn tắt thì tắt, VPS vẫn chạy. Đây là lý do lớn nhất người ta thuê nó.
Nó rẻ hơn bạn nghĩ. Một VPS đủ dùng cho cá nhân giá khoảng 4–6 USD/tháng — tầm hai ly cà phê.
Nó không có màn hình. Bạn điều khiển nó bằng cách gõ lệnh từ xa (qua một thứ gọi là SSH), chứ không phải click chuột như Windows. Đây chính là rào cản tâm lý lớn nhất với người non-tech, và cũng là thứ hoàn toàn học được (hình dung đây là 1 dạng Team Viewer nhưng giao diện khó dùng hơn, phải qua dòng lệnh).
Nếu bạn đã đọc bài trước của tôi về n8n self-hosted, thì VPS chính là lời giải cho bài toán “máy tắt thì automation chết”: thay vì chạy trên laptop, bạn chạy mọi thứ trên một cái máy không bao giờ tắt.
Bình thường bạn dùng Claude qua trang web claude.ai: bạn chat, nó trả lời, hết phiên là xong. AI ở đó là một dịch vụ - bạn ghé thăm nó.
Hoặc bạn cài Claude Desktop và dùng Claude Cowork, nơi bạn chat với Claude và yêu cầu Claude làm các tác vụ cùng bạn.
Nhưng Anthropic (công ty làm ra Claude) ban đầu làm ra Claude là để chủ lực trên một sản phẩm khác: Claude Code — phiên bản Claude chạy trong terminal (CLI), dạng agent. Khác biệt căn bản: nó không chỉ trả lời, nó hành động. Nó đọc và ghi file, chạy lệnh, cài phần mềm, sửa code, gọi API — tất cả trong môi trường máy tính mà nó đang sống.
Chạy trên Terminal (CLI) là cách mà bạn làm việc với máy tính theo cách bản chất: qua dòng lệnh, không qua các nút bấm, giao diện (GUI). Chính vì thế, nó cực kỳ hợp khi chạy qua một máy ảo như VPS.
Ghép hai mảnh lại:
Claude Code + VPS = một AI agent sống trong một cái máy tính riêng, chạy 24/7.
Lúc này AI không còn là dịch vụ bạn ghé thăm nữa. Nó thành một nhân viên có bàn làm việc riêng:
Có ổ cứng riêng để lưu tài liệu, code, ghi chú của bạn
Có terminal để tự chạy lệnh, tự cài công cụ nó cần
Có thể được hẹn giờ làm việc (cron): 6h sáng tự tổng hợp tin, nửa đêm tự chạy backup
Và quan trọng nhất: làm việc kể cả khi bạn không online
Kể lại cho các bạn nghe trải nghiệm thực tế, không phải lý thuyết.
Sau khoá 201, tôi quyết định thuê một VPS của Hetzner (một nhà cung cấp Đức, nổi tiếng rẻ và ổn định) - dựa trên chính tư vấn của AI Agent. Toàn bộ quá trình setup: tạo tài khoản, chọn cấu hình, kết nối SSH lần đầu, cài Claude Code lên máy — tôi làm cùng AI, hỏi từng bước khi vướng.
Kết nối SSH ở đây chính là giống kiểu bạn teamview vào máy chủ trên Hetzner từ máy tính của bạn. Bạn nhập lệnh và password, bạn có quyền điều khiển các hoạt động trong máy chủ trên từ máy của bạn. Đây chính là điều mà các developer (cụ thể là dev ops), họ vẫn làm hàng ngày.
Điều làm tôi wow không phải là cài xong. Mà là bước tiếp theo: tôi dựng một Telegram bot làm cầu nối giữa điện thoại của tôi và agent trên VPS.
Luồng chạy như này: tôi nhắn tin cho bot trên Telegram → tin nhắn được chuyển đến Claude đang chạy trên VPS → Claude đọc, hiểu, làm việc (viết bài, sửa file, chạy automation) → xong việc thì nhắn lại báo cáo.
Lúc này Telegram là giao diện để giao tiếp (như là chat thông thường), và nó sẽ gửi các lệnh của tôi lên cho claude ở trên VPS, và sau đó gửi câu trả lời cho tôi
Nghĩa là: tôi đang ngồi cà phê, đang ở ngoài đường, thậm chí đang nằm trên giường — vẫn có thể sai AI làm việc, với đầy đủ quyền truy cập vào tài liệu và hệ thống của tôi. Không cần mở laptop.
Tài liệu làm việc thì tôi sync qua GitHub giữa máy cá nhân và VPS, nên agent luôn làm việc trên phiên bản mới nhất, và tôi luôn kiểm soát được nó đã sửa gì.
Bạn nào chưa biết về Github nên đọc bài này nhé
(Về sau tôi chuyển hệ thống này về một con Mac mini chạy 24/7 tại nhà — cũng cùng nguyên lý “cho agent một cái máy không bao giờ tắt”, chỉ khác là máy của mình thay vì máy đi thuê. VPS hay Mac mini là bài toán chi phí và nhu cầu, nguyên lý không đổi.)
Tôi sẽ không làm màu rằng việc này dễ. Đây là những thứ bạn sẽ vấp:
SSH và terminal. Điều khiển một cái máy không màn hình, chỉ bằng dòng lệnh, là cú sốc văn hoá đầu tiên của dân non-tech. Nhưng thật ra bạn chỉ cần khoảng 10–15 lệnh cơ bản là sống được.
Giữ process chạy nền. Cài xong Claude, đóng cửa sổ SSH là nó tắt. Bạn cần hiểu khái niệm chạy nền (tmux, service, daemon) để agent thực sự sống 24/7.
Credential và bảo mật. API key, SSH key, quyền truy cập — đưa cho một con AI quyền đọc ghi file trên server của bạn nghĩa là bạn phải hiểu mình đang mở cửa nào, khoá cửa nào.
Đọc log khi có sự cố. Hệ thống sẽ có lúc không chạy. Người biết đọc log sẽ sửa trong 10 phút; người không biết sẽ bỏ cuộc.
Nghe danh sách này xong, phản xạ tự nhiên có thể là: “thôi, mình cứ chat trên web cũng được, ai biết nhiều khổ nhiều.”
Tôi hiểu. Tôi đã từng bỏ cuộc y hệt như thế với n8n và Docker (xem bài trước).
Nhưng rồi thì tôi cũng vượt qua được, vì hai thứ: có kiến thức nền được học từ khoá 201, và có AI đồng hành trong chính quá trình setup.
Và phần thưởng xứng đáng: khi các rào cản này được vượt qua một lần, bạn sở hữu một năng lực dùng được mãi. Mỗi automation mới, mỗi agent mới, mỗi hệ thống mới - dựng nhanh hơn lần trước rất nhiều, và qua mỗi lần làm, bạn lại tự trang bị kiến thức thêm về tech trong thời đại AI.
Nếu nhìn bề mặt, “chạy Claude trên VPS” tưởng như chỉ là một trick kỹ thuật, ai cố cũng sẽ làm được.
Nhưng nhìn kỹ hơn, nó là ranh giới giữa hai kiểu người:
Kiểu 1: dùng AI như một dịch vụ. Mở tab, chat, đóng tab. AI giúp họ nhanh hơn một chút trong từng tác vụ lẻ. Giá trị dừng ở mức “Google xịn hơn”.
Kiểu 2: build hệ thống với AI. Họ cho AI một môi trường để sống, quyền để hành động, và quy trình để làm việc lặp lại. AI của họ chạy cả khi họ ngủ. Giá trị nhân lên theo thời gian, vì hệ thống làm việc thay họ.
Khoảng cách giữa hai kiểu này không phải là trí thông minh. Là kiến thức tech nền tảng: server, terminal, process, credential, log. Toàn những thứ tự học được: nhưng rất dễ give up vì bạn nghĩ bạn là non-tech.
Gần đây, tôi có bỏ ra 500k mua một gói set-up về AI OS của một bên thứ ba về chạy thử, để so sánh với hệ thống tôi đang tự làm.
Tôi thấy rõ là nhiều người họ mua gói tận vài triệu, nhưng cực kỳ struggle để set-up và dùng, dù được team chăm bón kỹ. Đơn giản là vì dùng AI bây giờ nó không giống như dùng một phần mềm sẵn có, bạn cần phải vượt qua được những rào cản nhỏ, để đến được với mức năng lực lớn hơn mà AI có thể tạo ra cho bạn.
Với một người làm doanh nghiệp một mình như tôi, khoảng cách này không còn là “nice to have”. Một nhân viên AI chạy 24/7 với chi phí vài trăm nghìn mỗi tháng — đó là đòn bẩy về nhân lực thật sự. Khoảng thời gian mà Claude và Codex cạnh tranh nhau giữa các model như Fable hay Sol quả thật là những món quà đối với tôi.
Tôi viết bài này không phải để bạn cần phải thuê VPS ngay hôm nay. Nhưng tôi muốn bạn giữ lại một điều từ bài này:
AI không nhất thiết phải là cái tab chat. Nó có thể là một hệ thống sống, làm việc liên tục, thuộc về bạn.
Và con đường từ “người chat với AI” đến “người vận hành hệ thống AI” được lát bằng những kiến thức tech nền tảng — VPS, terminal, Git, Docker, API, credential. Không kiến thức nào trong số đó nằm ngoài tầm với của một người non-tech cả, chỉ có điều họ có thực sự muốn học nó hay không.
Bài tiếp theo của series Xoá mù AI, tôi sẽ đi sâu vào phần thú vị nhất của hệ thống này, mà tôi tạm đặt tên là Mobile Agent - các cách điều khiển AI làm việc từ chiếc điện thoại trong túi bạn — từ Telegram bot tự dựng như trên, đến những cách chính thức mà Anthropic và OpenAI vừa đưa vào app mobile của họ.
Đây là một xu thế nghiêm túc đang được cả ngành công nghệ đi theo, và người hiểu nguyên lý sớm sẽ đi trước.
Toàn bộ series sẽ được đăng trong cộng đồng Làm Chủ AI trên Zalo — nơi tôi chia sẻ những bài viết về công nghệ và những gì mình build với độc giả. Và bật mí: cuối tháng này sẽ có một buổi demo miễn phí về đúng chủ đề này, với một khách mời đặc biệt. Thành viên group sẽ nhận thông báo và giữ chỗ sớm nhất.
Mọi người quan tâm xin hãy tham gia vào link sau. Lưu ý hãy điền câu hỏi group để được duyệt vào nhóm (tránh những bot spam)
Nếu bài viết này có ích với bạn, xin hãy comment vào poll dưới đây nhé
Comments
Nothing yet. Say the first thing.
Sign in to join the conversation.