title: "Ả mát-xa biết làm Product" — chuyện tôi viết tiểu thuyết cùng AI
status: draft
channel: substack (bài dài — đăng tay)
placeholders: link truyện gốc dev, link đọc truyện, link bài "đánh cắp chất xám", link khoá, deadline khoáXin chào quý độc giả,
Tôi từng mất bốn năm để viết một cuốn tiểu thuyết.
“Tưởng Giới: Đứa con trở về” - cuốn tiểu thuyết đầu tay này được xuất bản trước khi AI ra đời. Bốn năm đó trở ngại lớn nhất của tôi không phải là lúc gõ chữ, mà là những buổi tối ngồi một mình brainstorm cốt truyện, không có ai để tung hứng cùng. Viết truyện là một nghề cô đơn. Ai viết rồi sẽ hiểu. Rất khó để kiếm một người bạn có cùng độ ám ảnh của mình với câu chuyện, và hiểu bối cảnh của nó.
Nên khi AI xuất hiện, câu hỏi đầu tiên của tôi chắc chắn không phải “nó viết thay mình được không” mà là: nó có làm bạn brainstorm để hỗ trợ mình viết được không?
Bài viết này kể lại với các bạn một thử nghiệm tôi đã làm để trả lời câu hỏi đó. Kết quả là một bộ truyện châm biếm ngành Product đang có 5 chương, một website riêng, và một quy trình sáng tác mà tôi nghĩ ai làm creative cũng dùng lại được.
Một ngày đẹp trời, tôi đọc được một câu chuyện viral trên mạng — một bạn dev viết truyện nhét đầy từ kỹ thuật vào, dân trong ngành đọc cười lăn lộn. (Truyện gốc ở đây: [link])
Đọc xong tôi nghĩ: format này mà áp cho ngành Product thì còn thấm hơn. Dân Product mới là vua big words.
Tôi prompt Gemini viết một câu chuyện tương tự cho ngành Product. Kết quả ra nhanh và tốt bất ngờ. Tôi đăng lên Threads — view kéo về ầm ầm. Một người bạn hứng lên prompt tiếp phần hai, cũng hay. Hai phần đi với nhau ngon lành.
Đến đây thì mọi thứ vẫn là “AI magic” đúng nghĩa: prompt phát, ra bài, đăng, viral. Dễ vậy thôi à?
Không hề.
Phần 1 và phần 2 dễ, vì AI đang “ăn theo” một cái mẫu có sẵn trên mạng, và may mắn có độ liên kết. Đến phần 3 thì hết mẫu để ăn theo. Prompt ngẫu hứng bắt đầu ra những thứ nhạt toẹt: nhân vật quên tính cách, giọng văn trôi dạt, joke lặp lại.
Và khó hơn nữa: câu chuyện phải tiếp tục được kịch bản sẵn có ở hai phần trước.
Đây là chỗ mà đa số người dùng AI bỏ cuộc - và cũng là chỗ thú vị nhất.
Vì đây là lúc chuyên môn của mình phải bước vào cuộc. Với tôi, đó là kinh nghiệm sáng tác truyện lẫn sử dụng. AI không thiếu khả năng nhả chữ. Nó thiếu cái mà một người viết lâu năm có: cảm giác về cấu trúc, về nhân vật, về việc câu chuyện cần leo lên tầng nào tiếp theo.
Việc đầu tiên tôi làm không phải là viết chương 3. Tôi ngồi brainstorm với AI về... quy trình. Luôn luôn là process trước, content sau.
Từ buổi brainstorm đó, chúng tôi rút ra ba thứ làm nên hai chương đầu: truyện có big words cài tự nhiên, có kịch tính từng chương nhưng các chương nối được với nhau, và mỗi chương phải đẩy câu chuyện lên thêm một tầng.
Lúc này tôi dùng skills brainstorm của Superpower, mới ra vốn được dùng trong Vibe Coding.
Rồi AI Tư vấn tôi cho tất cả những thứ đó vào một cấu trúc file:
Story Bible — nhân vật là ai, tính cách thế nào, giọng văn ra sao, chuyện đã đi đến đâu. Vy như thế nào, Kevin như thế nào — tất cả được “hợp đồng hoá” trong một file.
Jargon Bank — kho big words của ngành, từ nào dùng rồi ở chương nào, từ nào để dành cho moment quan trọng.
Từng chương lưu thành file riêng trong một folder structure gọn gàng.
Nghe đơn giản, nhưng đây chính là thứ dân làm AI gọi là context management — cái harness giữ cho câu chuyện không bị lạc trôi. Và nó cho tôi một thứ quyền lực rất dễ chịu: bất kỳ con AI nào — Gemini, Claude, hay model nào ra sau này — chỉ cần đọc bộ file đó là tiếp tục viết được đúng giọng, đúng nhân vật. Tôi không bị khoá vào một cái chat session nào cả.
(Sau này tôi mới biết cách làm này trùng với hướng mà các hãng lớn đang chuẩn hoá cho AI agent. Hoá ra viết tiểu thuyết với vận hành agent lại chung một bài toán: làm sao để “trí nhớ” sống ngoài cuộc hội thoại.)
Để làm được context management kiểu này, bạn bắt buộc phải dùng AI ở level 2 trong bài dưới đây
Từ chương 3 trở đi, tôi và Claude làm việc theo một vòng lặp:
Cùng brainstorm hướng đi của chương — AI đề xuất, tôi chọn và bẻ lái.
AI viết beat sheet (khung kịch bản). Tôi duyệt hoặc sửa — “đoạn này đổi thế này, nhân vật kia phải muốn cái nọ” — nó sửa lại ngay lập tức.
AI viết bản nháp. Nói thẳng: bản nháp của AI chưa bao giờ đủ tốt để đăng.
Tôi đọc, sửa tay những đoạn văn quan trọng, đổi những câu thoại chưa “đời”, thêm chi tiết mà chỉ người trong ngành mới viết được.
Kết quả: tôi vẫn là người viết. Cảm giác sáng tác vẫn nguyên vẹn — thậm chí đã hơn, vì lúc nào cũng có bạn tung hứng. Chỉ có cái công gõ-từng-chữ-để-dựng-khung là giảm đi rất, rất nhiều. Từ vài tiếng tập trung cho bản nháp của một chương tiểu thuyết ngày xưa; giờ một chương chỉn chu mất khoảng 30 phút, và chủ yếu là re-edit.
Viết xong 4 chương thì tôi gặp phải một bài toán khác: truyện nằm rải rác trên mạng, người đọc mới phải tự đi lượm từng phần. Tôi cũng định chia sẻ cho độc giả substack, nhưng gom hết lại cứ cảm thấy sao sao.
Tôi muốn gom hết về một website - kiểu các diễn đàn truyện vẫn làm. Nhưng để ngồi code hẳn 1 website cảm thấy rất lười.
Rất may, lần này tôi không tự làm. Tôi giao cho Hermes — con AI agent tôi mới chạy trên Macmini, ra lệnh được từ trên điện thoại. Trước khi đi ngủ, tôi nhắn cho nó: dựng cho tôi một trang đọc truyện từ đống file này sẵn có trong vault, giao diện kiểu như này như kia (copy sample)
Mười lăm phút sau nó dựng xong. Tôi dậy xem, chat thêm vài câu để chỉnh, và... hết. Website đọc truyện đã chạy xong từ đó.
Tuần này Claude ra model mới — Fable. Tôi đem đúng bộ Story Bible + Jargon Bank đó ra test: cho nó đọc toàn bộ context rồi cùng brainstorm chương tiếp theo. Nó bắt giọng nhanh đến mức tôi hơi chột dạ.
Chương mới nhất — trong đó có một buổi mentoring 500 đô một giờ và một chiếc Rolls-Royce Phantom lướt đi như bóng ma — vừa được viết theo đúng quy trình trên.
Mời bạn đọc ở đây:
Lần trước tôi có viết một bài về chuyện “AI đánh cắp chất xám”. Bài này là mặt còn lại của câu chuyện đó.
AI có viết được giúp tôi. Nhưng câu chuyện này vẫn là của tôi - vì tôi là người biết nó nên đi đâu, nhân vật nào đáng sống, câu thoại nào phải chết. AI không thay thế chuyên môn; nó phóng đại chuyên môn. Người không có gu viết sẽ dùng AI ra được văn nhạt nhanh gấp 10 lần. Người có gu sẽ ra được tác phẩm - cũng nhanh gấp 10.
Mượn được sức của AI mà vẫn là master của nó - đấy là kỹ năng đáng học nhất thập kỷ này, dù bạn viết truyện, làm product, hay làm bất cứ nghề gì.
Nếu bạn thấy bộ truyện thú vị, hãy subscribe trên blog Tưởng Giới để nhận thông báo khi có chương mới ra.
Còn nếu bạn muốn tự tay làm được những thứ trong bài — chạy agent kiểu Hermes trên Mac Mini/VPS để ra lệnh trước khi ngủ, dựng website bằng HTML rồi đẩy lên Cloudflare, tổ chức folder structure làm “bộ nhớ” cho AI, brainstorm có hệ thống với agent — thì đó chính là những kiến thức trong khoá 201 của tôi, được gắn ở cuối mỗi chương trong truyện.
Xin hết. Hẹn bạn ở những bài viết sau.
Disclaimer: Bài viết này có sự hỗ trợ bởi AI. Chính nhờ nó mà tôi có thể có đủ thời gian để chia sẻ lại trải nghiệm này.
Bạn có cảm nhận gì về câu chuyện này, vui lòng comment cho mình nhé
Comments
Nothing yet. Say the first thing.
Sign in to join the conversation.