Deze zeven vragen geven je werk een ziel

Wat is je meest waardevolle bezit? Misschien denk je aan je bed, je geluidsinstallatie, je racefiets, of, als je geluk hebt, je woning. Ik zou zeggen dat het je agenda is.

Jouw tijd is schaars, en wordt met de dag schaarser. Niets, zeker geen zielloze samenstelling van atomen, bepaalt je levensgeluk sterker dan de manier waarop je die besteedt.

Toch gebeurt er iets vreemds met de manier waarop de meesten van ons met die tijd omgaan. Ik zie de meeste mensen hun dag in tweeën hakken: aan de ene kant werktijd, aan de andere kant vrije tijd.

Alleen over die vrije tijd, zo lijkt de gedachte, beschik je over agency. Daarmee bedoel ik de macht om intentioneel en onafhankelijk te handelen. Werktijd is slechts een hokje dat moet worden afgevinkt, een middel om straks des te meer van je vrije tijd te genieten, bijvoorbeeld door er een zak geld bij stuk te slaan.

Ik noem dit de ontzieling van werk.

Een extreem voorbeeld van die ontzieling is het leven van investment bankers. Uit een uitgelekte interne enquête van Goldman Sachs bleek in 2021 dat een groep analisten daar gemiddeld 95 uur per week werkten. Het rapportcijfer dat ze hun mentale gezondheid gaven, daalde van een 8,8 vóór hun aanstelling naar een 2,8 erna; hun fysieke gezondheid zakte van een 9,0 naar een 2,3. Één van de opmerkingen: 'Mijn lichaam doet onafgebroken pijn, en mentaal ben ik op een heel donkere plek.'

Als sociale wezens spelen we allemaal spelletjes. Bij een loopbaankeuze speelt dan ook een bonte verzameling factoren een rol: geld, status, high-fives, een leaseauto, persoonlijke ontwikkeling, toekomstige ambities, de mening van je ouders, en de geruststelling dat je niet de grootste kneus van je jaarclub bent. Zoveel ingrediënten dat de belangrijkste factor, werkplezier, al snel het onderspit delft.

Met werkplezier bedoel ik niet alleen het hedonistische genot van de activiteit zelf — anders waren er vast meer gigolo's — maar ook de mate waarin die aansluit bij je waarden. Het gaat om de opwinding waarmee je de werkdag begint, de toewijding waarmee je hem vult, en de voldoening waarmee je hem afsluit.

Je carrière staat niet los van je leven. Integendeel, ze is een van de belangrijkste bouwstenen ervan. Je werk is immers de grootste investering van je tijd.

Omdat we ons heus van dat enorme belang bewust zijn, vinden we het eng om op een regenachtige donderdagmiddag uit te zoeken wat we écht willen. Veel makkelijker is het om de spelletjes mee te spelen, zoals de investment banker doet.

Heb jij wél de ballen én de mogelijkheden om bezieling in je werk te leggen? Dan heb je misschien iets aan deze zeven vragen1:

1. Stel dat je morgen een bonusdag krijgt: iedereen slaapt door, jij bent als enige wakker en mag aan iets werken. Wat zou dat zijn?

2. Wat voelt voor jou als spelen, terwijl het voor anderen als werk voelt?2

3. Wie zijn je rolmodellen, en hoe zijn ze gekomen waar ze nu staan?3

4. Waar zou je je met plezier op storten, ook al wist je dat het je 25 jaar kost om het op te bouwen?

5. Hoe zou je je dagen vullen als je de loterij won?

6. Wat maakt je boos genoeg om door te gaan, ook als het niet meer leuk is?

7. Wat was je aan het doen op het moment dat je je het meest levend voelde?

Ik heb nog nooit iemand met een burn-out ontmoet die werkelijk van zijn vak hield. Na de liefde, de familie en de vriendschap is er geen hoger doel in het leven dan plezier te beleven aan je werk.

Vers van de pers

• Waar knallen we onze defensiemiljarden naartoe: Amerikaanse wapenreuzen of een eigen innovatiemachine? Nederland haalde tussen 2020 en 2024 meer dan 95 procent van zijn grote wapens uit de VS. Met de nieuwe NAVO-norm geven we straks zo’n 60 miljard euro per jaar uit aan defensie, maar de economische multiplier van die uitgaven is volgens het CPB ongeveer nul. Deze week schreef ik over hoe het anders kan: een Nederlands DARPA. We staan aan de vooravond van de grootste investering in onze veiligheid in decennia. We kunnen er nu nog voor kiezen om deze ook maatschappelijk te laten renderen.

• Iedereen vindt het volstrekt onacceptabel wat we dieren in onze stallen aandoen (maar niemand doet wat). In Nederland sterven dagelijks 1,4 miljoen kippen, 38.000 varkens en 5.200 koeien onder omstandigheden die de overgrote meerderheid van de bevolking onaanvaardbaar vindt. Toch is het aantal megastallen sinds 2010 meer dan verdubbeld. Vandaag publiceerde ik een column over dat gat tussen wat we vinden en wat we toelaten.

Leestips

• 80,000 Hours: How to Have a Fulfilling Career that Does Good. Benjamin Todd onderzocht vijftien jaar lang hoe je betere carrièrekeuzes kunt maken, voor jezelf en voor de wereld. Het resultaat ligt nu in de boekhandel.

• A guide for the perplexed on AI. Is kunstmatige intelligentie een zegen, een zeepbel of een ramp? Martin Wolf schrijft met een zeldzame intellectuele bescheidenheid over dit thema. Ik vond vooral zijn vergelijking met de dotcom bubble verhelderend:

  

Uit mijn kladblok

• De kracht van de helling: de richting en de mate van verandering zijn voor de (on)tevredenheid van mensen minstens zo belangrijk als het niveau zelf; misschien wel belangrijker. Studenten vinden het niet erg om op zes vierkante meter te wonen en een huis te delen met dertig anderen, maar wie eenmaal op zichzelf heeft gewoond, kan niet meer terug. Bij lage economische groei wordt er nostalgisch gedaan over de jaren negentig of de jaren nul, terwijl onze koopkracht sindsdien is toegenomen. Nederlanders geven twee keer zoveel geld uit als in de jaren zeventig4. Onze obsessie met verandering is nuttig, want ze is de motor van de vooruitgang. Maar ze is soms ook zorgelijk, omdat ze dankbaarheid onmogelijk maakt, en omdat stagnatie op zichzelf al de lont in het kruitvat van onvrede kan zijn.

• Het belang van schoonheid: ik ga binnenkort Oxford verlaten, en sta daardoor wat langer stil bij de schoonheid van de gebouwen. Ik zag die schoonheid lange tijd als bijvangst, maar eigenlijk kun je er in het nutsdenken haast niet omheen. Stel dat er op een gemiddelde dag achtduizend mensen langs één enkele gevel lopen; bijna drie miljoen per jaar. Stel dat een op de vier een moment van bewondering oppikt ter waarde van een schamele vijftig cent. Dan levert die ene gevel ruim drie ton per jaar op, elk jaar opnieuw. Het surplus laat zich slecht meten, juist omdat het een publiek goed is — je kunt niemand uitsluiten van het uitzicht — maar het lijkt gigantisch. Krijgt schoonheid wel het gewicht dat ze verdient?

Vragen aan jou

• Zou je lid worden van een groepschat voor lezers van deze Substack om artikelen en ideeën te delen?

• Wat is een medisch product dat je leven heeft veranderd? Voor mij zijn dat Blephaclean oogdoekjes.

• Poll van de week:

Dat was ‘m weer, ik wens je een heel fijne donderdag!

Als je deze nieuwsbrief de moeite waard vindt: een like of abonnement is lief.