Je baas is slechter af dan jij

“Niemand hoeft te weten of het hier goed of slecht gaat.” Dit snauwde mijn eerste baas me toe toen ik klanten iets te vaak had verteld dat we die zomer heel veel patat hadden verkocht. Waarschijnlijk geen domme houding van mijn baas. Er werd toen nog flink met cash betaald en potentiële concurrenten hoefden ook niet geïnspireerd worden om zelf een zaak om de hoek te openen.1

Share

Dat ondernemers soms de kaarten op de borst houden is niet gek, maar het bezorgt economen een hoop kopzorgen. Want hoe komt die beroepsgroep er nou snel achter hoe het met bedrijven gaat? De afgelopen jaren gebeurt dat steeds vaker met enquêtes. Zo waren er altijd al inkoopmanagersindices en de Conjunctuurenquête van het CBS, maar daar is in rap tempo een heel scala aan peilingen bij gekomen. BNR heeft zijn Ondernemerspanel, VNO-NCW en MKB-Nederland de Nationale Peiling Ondernemersklimaat. Afgelopen week kwam er berichtgeving van zowel de Klein Bedrijf Index als de Regelindex van het Instituut voor het Midden- en Kleinbedrijf en zo we kunnen nog wel even doorgaan.

Het fijne is dat die enquêtedata vaak snel voorhanden is. Het vervelende is dat je maar een klein gedeelte van de hele populatie hebt en dat niet iedereen elke enquête even correct invult. Als je vervolgens goed naar de uitslagen kijkt, krijg je het gevoel dat die cijfers eigenlijk te goed of te slecht zijn om waar te zijn. Dat gevoel hadden wij meteen bij de opvallendste bevinding van meest recente Kleinbedrijf Index (KBI): “50% van de ondernemers verdient minder dan het minimumloon”. BNR en het FD brachten dit nieuws met ronkende koppen. Daarom duiken wij in deze Rode Cijfers in de materie: verdienen al deze ondernemers echt minder dan hun werknemers?

Wat is de Kleinbedrijf Index?

De Kleinbedrijf Index verschijnt elk kwartaal en zoomt in op kleine ondernemers (bedrijven met minder dan 50 werkzame personen). Daarnaast zitten er ook ondernemers in het panel met minder dan 5 medewerkers in dienst, waaronder ook zzp’ers. Dat is volgens de onderzoekers tamelijk uniek. Elk kwartaal vragen ze naar het inkomen van zelfstandigen. In de meest recente editie kwamen kwamen ze met deze drie claims:

50 procent van de ondernemers verdient meer dan het minimumloon,

25 procent van de ondernemers verdient minder dan minimumloon, maar meer dan bijstandsniveau.

25 procent van de ondernemers verdient onder het bijstandsniveau.

Maar wat zegt het CBS?

De enquête schetst dus een dramatisch beeld, maar hoe zit het met de data waar we iets langer op hebben moeten wachten? Het CBS krijgt cijfers van de Belastingdienst. Daardoor zijn ze trager, maar wel stukken preciezer omdat de cijfers over alle ondernemers gaan en alle euro’s geteld zijn.

Zij rapporteren dat in 2024 niet 25% van de ondernemers in armoede leefde, maar minder dan 5% . Een factor 5 verschil. Daarnaast blijkt uit cijfers over het mediane inkomen van zelfstandigen dat een meerderheid meer verdiende dan het minimumloon. Het hoogste minimumloon was in 2024 €30.270,24.2 Het mediane inkomen van een zzp’er3 was volgens het CBS meer dan €40.000 en voor zelfstandigen met personeel was dit meer dan €64.000.

Voor al deze groepen geldt dus dat in ieder geval meer dan de helft van de ondernemers meer verdiende dan het minimumloon. Waarschijnlijk is deze groep nog veel groter, omdat het niet onredelijk is om aan te nemen dat veel inkomens rond het mediane loon zitten en dus ruim boven het minimumloon.4 De claim dat 50% van de ondernemers minder dan het minimumloon verdient kan dan ook niet kloppen.

De rol van belangengroepen bij enquêtes

Ondernemers, of ze nou in de Quote 500 staan of een patatzaak runnen, zijn er niet happig op om hun verdiensten openbaar te maken. Wanneer ze dat wel doen, zou daar zomaar ook eens een gedachte achter kunnen zitten. Dat de organisatie van de enquête ook nog deels in handen is van een belangengroep als Ondernemend Nederland versterkt dit vermoeden. Misschien doen journalisten er toch goed aan om iets vaker de trage CBS-gegevens op te zoeken in plaats van een opvallend cijfer uit een enquête te quoten.

En verder deze week...

• Al jaren is er discussie of de Nederlandse productiviteitsontwikkeling achterblijft bij die van Amerika. In 2024 bleek al dat de productiviteitsontwikkeling ten opzichte van Amerika sterk vertekend wordt door de afbouw van de gaswinning in Nederland. Een nieuwe statistiek, gepubliceerd in ESB laat zien dat onze productiviteitsontwikkeling ten opzichte van Amerika sterk afhangt van of je naar lopende PPP-prijzen kijkt of naar constante prijzen.

• Het CPB kwam deze week met een onderzoek over de percepties rondom erfbelasting. In tegenstelling tot wat je misschien zou verwachten zijn de meeste Nederlanders voorstander van een hogere erfbelasting en is er draagvlak om grote erfenissen zwaarder te belasten dan kleine.

• Volgens onderzoek van Femke Cnossen in ESB blijkt AI de Nederlandse arbeidsmarkt voor starters nog niet te veranderen.

Ook wij kijken halsreikend uit naar onze zomervakantie

Vond je dit nou een leuke nieuwsbrief? Geef ons een like, en stuur hem door naar anderen!

Heb je ideeën voor onderwerpen om te bespreken? Reacties? Mail ons op: rodecijfers@substack.com