Je baas is beter af dan jij

De gemoederen lopen de laatste tijd weer hoog op over de erfbelasting. Voor sommigen is de erfbelasting de heilige graal voor het gladstrijken van de ongelijkheid. Anderen spreken van diefstal, zelfs lijkenpikkerij door de roverheid. Uit nieuw CPB-onderzoek blijkt dat de meeste Nederlanders een stuk genuanceerder denken over de erfbelasting. Zo zijn de meeste mensen voor progressieve tarieven en vindt een meerderheid dat grote erfenissen zwaarder belast moeten worden dan kleine.

Het valt ons op hoe persoonlijk de tegenstanders van een hogere erfbelasting het debat proberen te maken. Jij moet een hogere erfbelasting gaan betalen, zo luidt hun boodschap. Angela de Jong kopte bijvoorbeeld: “ Blijf met je tengels van de erfenis af waar mijn ouders zo hard voor hebben gewerkt”.

Deze week laten wij zien dat de focus daarmee verkeerd komt te liggen. Een progressieve erfbelasting, waar de meeste mensen wel voor zijn, begint namelijk bij ondernemers en niet bij jou of de buren. Ondernemers betalen namelijk een veel lagere erfbelasting dan gewone burgers.

We vergelijken twee situaties waarin een iemand €1 miljoen erft. Het enige verschil is de vorm waarin die €1 miljoen wordt overgedragen: als huis of als bedrijf. Voor de volledigheid kijken we ook hoeveel belasting je in box 1 had moeten betalen, als je het geld verdiend had door te werken.

De bovenstaande figuur maakt pijnlijk duidelijk hoe scheef de belastingdruk is verdeeld. Iemand die €1 miljoen verdient betaalt daar in box 1 effectief €485 duizend belasting over, terwijl iemand die een gewone erfenis krijgt in de vorm van een huis over datzelfde bedrag slechts €179 duizend belasting hoeft af te tikken. En voor een geërfd bedrijf betaalt iemand zelfs helemaal niets. Noppes. Nada.

De reden voor deze enorme verschillen is simpel: de bedrijfsopvolgingsregeling (BOR). Deze regeling stelt al het geërfde bedrijfsvermogen tot €1,54 miljoen vrij van belasting, van het bedrag daarboven is 75% vrijgesteld. Zo betalen erfgenamen van ondernemers zowel relatief als absoluut veel minder belasting dan gewone stervelingen.

De bedragen hierboven zijn fictief, maar ook als we de data van het CPB over de gemiddelde erfenissen erbij pakken, blijft er een gapend gat tussen de belastingdruk op verschillende soorten erfenissen. We kijken hieronder naar de gemiddelde erfenissen van mensen met een particuliere erfenis (gemiddeld zo’n €81 duizend euro) en mensen die een bedrijf erven (à gemiddeld bijna €1,7 miljoen euro).

Ook dan betalen erfgenamen die een normale erfenis krijgen bijna twee keer zoveel belasting als iemand die een bedrijf erft, ook al is hun erfenis gemiddeld gezien twintig keer zo klein. Zo betaalt iemand die minder dan een ton erft meer erfbelasting dan iemand die een miljoenenbedrijf overneemt(!).

Nu kun je natuurlijk zeggen dat we niet zonder de BOR kunnen. De erfgenamen van al die ondernemingen hebben niet zomaar het geld om voor de erfbelasting van een miljoenenbedrijf te dokken.

Toch is dat een beetje een vreemde redenering. Dat komt immers ook voor bij gewone erfenissen, alleen vinden we bij die gewone erfenissen dat mensen hun ouderlijk huis dan maar moeten verkopen. Ondernemers willen we dit niet aandoen omdat we hechten aan de continuïteit van bedrijven.

Maar ook als je wil dat erfgenamen de onderneming zelf voort kunnen zetten, kan dat prima zonder grote belastingvrijstelling. Het is namelijk al lang en breed bekend dat de BOR niet doelmatig is. Er zijn gewoon effectievere en goedkopere manieren om de continuïteit van bedrijven bij erfenissen te waarborgen. Die zijn niet moeilijk te verzinnen, denk aan het gespreid betalen van de erfbelasting zodat erfgenamen de kosten over meerdere jaren uit kunnen smeren.

De boodschap aan de politiek is duidelijk: wil je de erfbelasting progressiever maken, begin dan met het afschaffen van de BOR.

• Minister Vijlbrief liet een proefballonetje op: volgens hem kan de vermogensbelasting omhoog om de gestegen defensie uitgaven te bekostigen, ter vervanging van de huidige kabinetsplannen om de sociale zekerheid af te breken.

• De gevoelsinflatie is de laatste jaren flink hoger dan de werkelijke inflatie, zo blijkt uit onderzoek van het CBS.

• CPB-onderzoekers Suzanne Vissers en Francis Weyzig waarschuwen in NRC tegen het verlagen van de kapitaaleisen voor banken.

Rode cijfers: nu ook populair in het nachtleven.

Vond je dit nou een leuke nieuwsbrief? Geef ons een like, en stuur hem door naar anderen!

Heb je ideeën voor onderwerpen om te bespreken? Reacties? Mail ons op: rodecijfers@substack.com