Bergen-Belsen

Met een stijve nek en opkomende hoofdpijn zit ik achter het stuur. Waar gaan we terechtkomen? Hoe gaan de kinderen reageren? De wegen zijn recht en lelijk. Maïsvelden, graanvelden, bos, industrieterrein. We zijn in het achterland van Hannover, onderweg naar de herdenkingsplek voor concentratiekamp Bergen-Belsen.

De vakantie zit er bijna op. We hebben gezwommen, gewandeld, ijs gegeten, door oude stadjes gedwaald. Wat we de laatste dagen moesten doen, wisten we niet, we hadden ons laatste onderkomen om de gezellige foto’s gekozen, van de veranda vooral, en de handige ligging. Hoe leeg en lelijk de streek was, en dat er nergens een kasteel te beklimmen viel, hadden we ons niet gerealiseerd. Maar na aankomst ontdekten we in- en uitzoomend op Google Maps toch nog een uitje. De Bergen-Belsen Memorial Site.

Ja, is het echt zo plat? Een uitje? Afleiding voor vakantiegangers? We weten nergens van. Kunnen we ons er wel vertonen? Hoe dichterbij we komen, hoe stijver mijn nek wordt.

Bij de aanduiding ‘Memorial Site’ stelde ik me een monument in de open lucht voor, en twee informatiezuilen. Maar als we de parkeerplaats oversteken, doemen er een imposant herinneringscentrum, een ontvangstruimte, een restaurant en onderwijs- en studieruimtes op.

Met het lood in onze schoenen lopen we het herinneringscentrum binnen, waar zich het verhaal ontrolt over de geschiedenis van het kamp, eerst voor Russische krijgsgevangenen, later voor Joden, Roma, Sinti en politieke tegenstanders van de nazi’s, en over de verbijsterende aantallen doden die er vielen. We zien een filmpje waarin een mevrouw op leeftijd vertelt hoe ze als kind tussen de lijken speelde.

Onze kinderen trekken wit weg, ze willen naar buiten, weg van de nare beelden, weg uit het verpletterende gebouw. Hadden we ze beter moeten voorbereiden? Hadden we ze überhaupt niet moeten meenemen? Waarom wil ik nog één extra zaal bekijken, als de kinderen al naar buiten zijn? Vragen, vragen. Om niet alleen weg te rennen, stellen we voor het Anne Frank-monument nog te bekijken. Is dat een idee?

De weg naar het monument voert langs massagraven. Links en rechts van ons heuvels met opschriften: ‘Hier rusten 1000 doden.’ ‘Hier rusten 800 doden.’ ‘Hier rusten 2500 doden.’ Enzovoort.

Met prikkende ogen bereiken we het monument voor Margot en Anne Frank. Van een afstandje zien we de kale plek in het gras voor die ene steen. ‘Het is zó oneerlijk’, zegt onze oudste. ‘Mogen we hier alsjeblieft weg?’