بررسی انسان شناختی فرهنگی تغییر انگاره «حرمت خوراک» در قرآن

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

¹ دانش‌آموختۀ دکتری علوم قرآن و حدیث، دانشکدۀ الهیات و معارف اهل‌بیت (ع)، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران .

² دانشیار علوم قرآن و حدیث، دانشکدۀ الهیات و معارف اهل‌بیت (ع)، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.

10.22034/jksl.2025.539652.1497

چکیده

انگاره حرمت خوراک همان تصور ذهنی و فرهنگی اعراب جاهلی در تحریم برخی خوراکیها محسوب می شود که قرآن کریم آموزه هایی را در جهت تغییر و تحول این انگاره ارائه نموده است. مفاهیم حرمت و حلیت نزد اعراب جاهلی مبتنی بر سنن خرافی بود؛ لذا اسلام بر پایه انگاره‌هایی از قبیل حرمت، تحول انگاره در حوزه خوراک ایجاد کرد. پژوهه حاضر درصدد است تا با روشی توصیفی-تحلیلی و از دیدگاه مطالعات انسان شناسی فرهنگی به بررسی تغییر انگاره خوراک پرداخته و ضمن تبیین انگاره های حرمت خوراک نزد عرب جاهلی، به بررسی انگاره هایی می‌پردازد که قرآن برای حرمت ارائه نموده است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که مؤلفه‌های حرمت نزد اعراب عقاید باطل و خرافه‌ها بود و قرآن با ابزاری چون وعده و وعید و عتاب و سرزنش، معیارهای جدیدی از حرمت ارائه داد که شامل معیار خباثت و مضرات جسمی، معیارهای اخلاقی و اعتقادی و معیار فرهنگی می‌شد. این ملاکها قابلیت تعمیم به عصر کنونی را نیز داراست زیرا می‌‎تواند در مواجهه با فرهنگ‌های دیگر امکان تصمیم‌گیری ایجاد کرده و حتی باعث ارائه فتوی و تصمیم‌گیری‌های کلان اجتماعی و اقتصادی شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

• جامعه شناسی و انسان شناسی

عنوان مقاله English

A cultural anthropological study of the changing image of "forbidden food" in the Quran

نویسندگان English

¹ Department of Quran sciences and hadith. Faculty of theology and studies of ahl al bayt. university of isfahan. Isfahan. Iran

² Associate Professor. Department of Quran sciences and hadith. Faculty of theology and studies of ahl al bayt. university of Isfahan. Isfahan. Iran

چکیده English

The concepts of forbidden and halal among the pre-Islamic Arabs were based on superstitious traditions; therefore, Islam created a transformation of the concept of food based on concepts such as forbiddenness. The present study aims to examine the change in the concept of food using a descriptive-analytical method and from the perspective of cultural anthropology studies, and while explaining the criteria for forbidden food among the pre-Islamic Arabs, it also examines the criteria that the Quran has presented for being forbidden. The results of the study indicate that the components of being forbidden among the Arabs were false beliefs and superstitions, and the Quran, using tools such as jurisprudence, promises, and reprimands, presented new criteria for being forbidden, which included physical, spiritual, and cultural criteria. These criteria can also be generalized to the present era because they can create the possibility of decision-making in dealing with other cultures and even lead to the presentation of rulings and macro-social and economic decisions.

کلیدواژه‌ها English