فصلنامه قرآن، فرهنگ و تمدن
Overdue Last read · next check
Last read 4 days ago, longer than this feed's 15 hours schedule.
یکی از مباحث علوم قرآنی که توجه بسیاری از اندیشمندان این حوزه را به خود جلب کرده، بحث اعجاز قرآن کریم است.اعجاز قرآن کریم دارای جنبههای مختلفی از جمله ادبی، بیانی، علمی، تربیتی، ریاضی، اخلاقی، اجتماعی و روانشناختی است. در عصر حاضر، جنبۀ روانشناختی اعجاز قرآن به خاطر کاربردی بودنش مورد توجه قرار گرفته است.اعجاز روانشناختی، به معنای گزینش بهترین گزارهها و آموزهها برای هدایتِ بشر، با نظرداشت…
با وجود گسترش مطالعات دربارۀ حریم خصوصی و حقوق مربوط در ادبیات اخلاقی و حقوقی، مفهوم حریم خصوصی بدنی در چهارچوبی قرآنی و با رویکردی تحلیلی همچنان مهجور مانده است. بیشتر پژوهشها یا به جنبههای فقهی و حقوقی این مفهوم پرداخته یا آن را صرفاً در ساحت زیستشناختی و مادی تعریف کرده است؛ درحالیکه قرآن کریم برخوردی عمیقتر، چندلایه و ارزشی با بدن انسان دارد. برایناساس، مسئلۀ اصلی پژوهش حاضر، تبیین مفهوم…
یکی از معجزاتی که قرآن چندینبار بر وقوع آن تأکید کرده، معجزۀ حضرت صالح (ع) در بیرون آوردن ناقه از کوه است. دغدغۀ اصلی این پژوهش پاسخ به این دو سؤال است: آیا قرآن کریم به مقولۀ تأثیر جغرافیا در تعیّن نوع اعجاز الهی (ناقه) پرداخته است؟ فناوریهای جغرافیایی چگونه میتواند در تعیّن اعجازی خاص مؤثر باشد؟ روش این پژوهش رویکرد دادهبنیاد است و در آن از روش نظریهپردازی دادهمحور استفاده شده و این مدل را…
تفسیر آیاتی از قرآن کریم که بهظاهر واجد ویژگیهای جسمانی برای خداوند است، همواره یکی از چالشبرانگیزترین مباحث تفسیری بوده است. از جملۀ این آیات، آیۀ یَوْمَ یُکْشَفُ عَنْ سَاقٍ وَیُدْعَوْنَ إِلَی السُّجُودِ فَلَا یَسْتَطِیعُونَ (قلم:۴۲) است که واژۀ ساق در آن، محل تأمل و تفسیرهای گوناگون قرار گرفته است. پژوهش حاضر با روش توصیفیتحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانهای، به بررسی تطور معنایی این…
بررسی تحلیلی حضور اهل کتاب در مکه بسیاری از مفسران در واکنش به ادعای مخالفان در مورد امکان علم آموزی پیامبر (ص) از اهل کتاب در مکه، سعی دارند حضور این اقلیت را در نخستین سالهای بعثت در مکه انکار کنند. این گروه به هنگام مواجهه با آیات مکی که به اهل کتاب اشاره دارد، با نادیده گرفتن قرائن متعدد تاریخی و قرآنی، نزول این آیات را گسسته دانسته و آنها را مدنی معرفی می کنند. مهمترین استدلال آنها نیز عدم…
شکوفایی استعدادهای فردی، یکی از کلیدیترین ارکان توسعۀ علمی، فرهنگی و اجتماعی هر جامعهای به شمار میرود. انسانها با مجموعهای منحصربهفرد از تواناییها، علاقهمندیها و شیوههای یادگیری مواجه هستند. تفاوتهای فردی که از همان ابتدای خلقت در انسانها وجود دارد، ایجاب میکند که رویکردهای آموزشی نیز انعطافپذیر و متناسب با این تنوع باشد. در این میان، نقش مربی به عنوان یک راهنما و تسهیلگر و الگو،…
معماری و ساختوساز، بهعنوان جلوههایی از تمدن انسانی، از دیرباز مورد توجه جوامع بشری بوده است. در قرآن کریم، بهعنوان کاملترین کتاب آسمانی، اشارات متعددی به مفاهیم مرتبط با عمران و آبادانی و ساختوساز وجود دارد که بیانگر اهمیت این موضوع در فرهنگ و تمدن اسلامی است. هر یک از این اشارات، سرفصل مهمی در زمینۀ ساختوساز بر پایۀ اصول اسلامی و الهی در فرایند طراحی و اجرای سازهها ایجاد میکند. قرآن با…
از جمله مباحث مهمی که در آیات و روایات متعدد با عناوین مختلف به آن اشاره شده است، خصوصیات افراد دیندار است. تتبعات و نوشته های متعددی نیز در زمینه معیار دینداری به رشته تحریر درآمده که تمرکز محققان بر گردآوری ویژگی های دینداران بوده است. با تتبع در نوشتارها به دست می آید که اصل، اساس و معیار دینداری مورد غفلت قرار گرفته و یا به درستی و دقت مورد توجه قرار نگرفته است. مسئله اصلی پژوهش حاضر با استناد…
تاریخنامه طبری، با تکیه بر آیات قرآن کریم در روایت غزوات پیامبر(ص)، گفتمانی تاریخی-دینی را شکل میدهد که بازتاب دهنده تعامل زبان، ایدئولوژی و قدرت است. این پژوهش با هدف تحلیل این تعامل، از ترکیب نظریه کنش گفتاری جان سرل و تحلیل گفتمان انتقادی فرکلاف بهره میبرد. روش تحقیق، توصیفی-تحلیلی است و دادهها شامل تعدادی از آیات قرآنی مرتبط با غزوات در تاریخنامه طبری میشود. یافتهها نشان میدهد کنش اظهاری…
انگاره حرمت خوراک همان تصور ذهنی و فرهنگی اعراب جاهلی در تحریم برخی خوراکیها محسوب می شود که قرآن کریم آموزه هایی را در جهت تغییر و تحول این انگاره ارائه نموده است. مفاهیم حرمت و حلیت نزد اعراب جاهلی مبتنی بر سنن خرافی بود؛ لذا اسلام بر پایه انگارههایی از قبیل حرمت، تحول انگاره در حوزه خوراک ایجاد کرد. پژوهه حاضر درصدد است تا با روشی توصیفی-تحلیلی و از دیدگاه مطالعات انسان شناسی فرهنگی به بررسی…