Je suboptimale zomer begint hier

Vandaag een nieuwsbrief van Prof. Lars Tummers. Ik volg zijn Substack – waarin hij werkgeluk onderzoekt – met veel plezier. Ik herken me in zijn zoektocht: ik hoop, net als Lars, die ultieme balans tussen ambitie en productiviteitsdrang, en het verlangen naar rust en verbinding met anderen, te vinden. Als wetenschapper zit hij bovenop de recentste onderzoeken (en gebruikt hij veel grafieken, love a good grafiek). Deze editie zoomt hij in op de vraag: hoe rust je uit op vakantie (en houd je die ontspanning naderhand vast). Lijkt mij perfect naslagwerk voor een (geoptimaliseerde) suboptimale zomer. Veel leesplezier!

Als je dit leest, ben ik (Lars Tummers) op vakantie in de Zwitserse Alpen. Meer dan 900 kilometer van mijn werk. Toch vind ik het lastig om er echt los van te komen.

Om het dit jaar eens goed aan te pakken, ben ik op onderzoek gegaan. Ik dook in de wetenschappelijke literatuur, las columns en kreeg tips van collega’s over hoe je nu echt uitrust.

In deze nieuwsbrief deel ik de zes inzichten waar ik achter ben gekomen en waar jullie, medevakantiegangers, wellicht ook iets aan hebben.

Lang was het idee: na een vakantie voel je je heel even beter, maar dat effect verdwijnt zodra je je laptop weer aanzet en de eerste online meeting ingaat. Zelf was ik ook wat sceptisch als mensen zeiden dat ze echt toe waren aan vakantie.

Een nieuwe overzichtsstudie met de toepasselijke titel “I need a vacation” morrelt nu aan dat idee. Vakantie blijkt namelijk een groter effect te hebben op ons welzijn dan gedacht. De vakantievibe houdt ook langer aan dan verwacht, zelfs tot drie weken na je vakantie.

Als ik aan vakantie denk, komt er een beeld van lekker liggen op een strandbedje bij me op. Ontspanning is natuurlijk belangrijk, maar deze nieuwe analyse laat zien dat juist actieve vakanties het sterkst samenhangen met welzijn. Sociale activiteiten volgen op de tweede plaats. Voor passieve activiteiten vonden de onderzoekers geen aantoonbaar verband met het welzijn.

Dit is in lijn met onderzoek naar hoe mensen herstellen. Fysieke activiteit is daarvoor belangrijk. Een mogelijke verklaring: inspanning stimuleert de aanmaak van neurotransmitters met een antidepressief effect, wat zowel psychologisch als fysiologisch bijdraagt aan herstel.

Nog een reden om, toch maar, een bergwandeling te maken.

Minstens zo belangrijk: je psychologisch losmaken van het werk.

Je kunt fysiek op vakantie zijn, maar mentaal nog steeds op kantoor zitten: mailtjes lezen op het strand, maar ze niet afhandelen. De berichten blijven dan in je hoofd doorspoken.

Om te begrijpen waarom het funest is om te blijven schakelen tussen je werk- en vakantiemodus, kunnen we kijken naar het begrip aandachtsresidu. Deze term, bedacht door Sophie Leroy, laat zien dat er een beetje aandacht blijft hangen bij een eerdere taak. Het gevolg? Het lukt je niet om je volledig te richten op wat je nu doet.

Zo blijf ik bijvoorbeeld nog nadenken over het schrijven van deze nieuwsbrief terwijl ik met mijn 11-jarige zoontje aan het voetballen ben.

Dat aandachtsresidu werkt vooral sterk als je je taken niet afrondt. Ben je eerst bezig met werk (maar maak je het niet af) en ga je daarna over in de vakantiemodus, dan blijft een deel van je aandacht bij die eerste taak hangen. Alsof je steeds wisselt tussen meerdere open tabbladen in je hoofd. Dodelijk vermoeiend.

Terwijl mentale afstand belangrijk is, blijkt uit de meta-analyse dat waar je je vakantie viert er minder toe doet dan je zou denken. Emeritus hoogleraar psychologie Wilmar Schaufeli vat het mooi samen in zijn column:

“Niet de fysieke afstand bepaalt het herstel, maar de mentale afstand. Wie op een strandbedje voortdurend e-mails leest, herstelt minder goed dan iemand die thuis in de tuin zit zonder aan werk te denken.”

Dit is in lijn met het stressor-detachment model uit de arbeids- en organisatiepsychologie, dat stelt dat juist psychologisch loskomen van stressoren leidt tot beter herstel.

Dit inzicht komt van een collega (en niet uit een wetenschappelijke studie). Maar het werkt wel voor mij.

Zijn tip: zet je out-of-office een dag eerder aan dan je vertrekt en een dag later uit dan je terugkomt. Een extra dag ervoor om je inbox leeg te maken en een extra dag erna om zacht te landen.

Voor die zachte landing is wel wat wetenschappelijke steun, alleen indirect: onderzoek laat zien dat het vakantie-effect sneller wegebt bij mensen die meteen weer een zware werklast oppakken. Plan je eerste werkdag dus niet vol met vergaderingen en stel die werkstress nog even uit.

De journalist Marina Koren van The Atlantic ontving onderstaande out of office toen ze iemand benaderde voor een interview:

“Bedankt voor uw bericht. E-mails die tussen [deze en deze datum] worden ontvangen, worden binnen 8 uur van deze server verwijderd. Stuur uw bericht na [deze datum] opnieuw.”

Dit lost meteen twee problemen op. De verleiding om op het strand je werkberichten te checken verdwijnt: waarom zou je, als het bericht er toch al niet meer is? En je hebt een gegarandeerde zachte landing omdat je begint met een lege inbox in plaats van een enorme berg mail.

Sommige bedrijven – zoals Daimler – experimenteerden met het automatisch verwijderen van e-mails tijdens je vakantie. Maar veel navolging heeft het niet gekregen. We zijn misschien toch te bang om iets te missen.

Zelf ga ik mijn e-mails niet automatisch verwijderen. Maar ik ga geen e-mails checken als ik in de Alpen ben.

De volgende Werknotities verschijnt eind augustus. Tot die tijd probeer ik mijn hoofd mee op vakantie te nemen.

Fijne zomer,

Lars