ARGVMENTVM. Sēra Rōbinsōnis paenitentia. Dēspērātiō. Vītam miserē sustentat. Cognōscit sē in īnsulā esse. Habitāre in spēluncā cōnstituit.
Fēlīcī fātō contigit ut ingēns ille flūctus, quī Rōbinsōnem absorbuerat, īdem magnā vī reciprocāns hominem in vadum exspueret. Hic cum praeter exspectātiōnem in siccō versārētur, extrēmīs vīribus ūsus est ut in summam ōram ascenderet; quō cum pervēnisset, circumspicere coepit.
Quālia autem oculīs eius obversāta sint, vix ūllā ōrātiōne exprimī potest: scapha, nāvis, sociī, omnia dēmersa; nihil omnīnō reliquum praeter āvulsās tabulās, quae flūctuantēs ad terram ferēbantur. Ūnus ipse, ūnus mortem effūgerat.
Gaudiō igitur et terrōre trepidāns, in genua prōcubuit, sublātīsque manibus, lacrimīs perfūsus, eī quī rēs omnēs et regit et tuētur prō incolumitāte tam mīrābilī grātiās ēgit.
Cum vērō nihil praeter arbusta atque arborēs dēprehenderet, nūllaque vestīgia unde intellegere posset hanc regiōnem ab hominibus incolī, iam gravissimum illī vidēbātur vītam sīc in sōlitūdine dēgere. Vēnit quoque in mentem esse fortasse vagantēs bēluās aut ferōs hominēs; quō cōgitātū multō maiōre horrōre perculsus est. Itaque prīmum prae timōre neque stāre ausus neque prōgredī, circumspectāre omnia et vel minimō strepitū expavēscere.
Sed mox sitis, quā ārdēbat, torpōrem istum excussit; quam cum diūtius tolerāre nōn posset, fontem aut rīvum indāgāre coepit, sīcque vestīgantī occurrit mānāns per herbās rīvulus, quem ille secūtus fontem liquidissimum invēnit, quō valdē recreātus est.
Nec illum famēs tunc maximē urgēbat, quippe cui angor terrorque omnem cibī appetītum exēmissent; sed erant adeō exhaustae illīus vīrēs ut multō magis requiēscere optāret.
Attamen caput erat locum invenīre in quō tūtus pernoctāret. Nūlla domus, nūllum tugurium, nūlla spēlunca in cōnspectū erat. Sīc diū cōnsiliī inops flēvit.
Tandem avēs imitārī hospitiumque in arbore quaerere statuit; ac brevī ūnam prōspexit tam dēnsam opācamque ut commodē īnsidēre dorsumque acclīnāre posset. Hanc aegrē ēnīsus ascendit, cumque piē deum precātus sē composuisset, statim obdormīvit.
Inter somnum autem mentī eius, ut erat cūrārum aestū iactāta, eārum rērum quae prīdiē vigilantī acciderant recursābant imāginēs. Vidēre sibi vidēbātur mōtum et agitātiōnem flūctuum nāvem haurientium, nautārumque ēiulātūs exaudīre. Fingēbat sibi in animō parentēs lūctū ac maerōre cōnfectōs, quī fīliī vicem dolentēs, sublātīs ad caelum manibus, flērent omneque prōrsus sōlācium āversārentur.
Tum altā vōce inter somniandum clāmāvit sē adesse, sē adesse, parentēs cārissimōs identidem appellāns; dumque amplexū mātrem petit, ex arbore dēcidit. Sed, quod ipsī fortūnātum fuit, sēdem in locō nōn ita sublīmī posuerat, solumque tam dēnsō grāmine vestītum erat ut cāsū nōn ita gravī caderet. Iterum igitur arborem suam cōnscendit, in quā manibus surculōs circā ēminentēs retinēns ad ortum sōlis remānsit.
Prīmā lūce cōgitāre coepit quā ratiōne victum sibi parāret. Omnēs vērō arborēs quās adhūc cōnspexerat eius generis erant quod folia quidem fert, frūctūs autem omnīnō nūllōs; nec satis eī liquēbat quid sibi faciendum esset.
Ex arbore tamen dēscendit. Cum autem prīdiē nihil omnīnō comēdisset, fame saevissimā labōrāre coepit; itaque hūc illūc per aliquot mīlia passuum discurrit, sed discurrendō nihil invēnit nisi arborēs sterilēs et grāmina.
Tunc summō angōre excruciātus sibi fame pereundum esse exclāmāvit, miserābiliter ēiulāns. Dēspērantī vērō necessitās satis animī vīriumque adiēcit ut sē ad lītus maris cōnferret dīligentiusque investīgāret num quid forte alimentī invenīret. Sed spēs eum sua fefellit.
Hīc vērō dēbilitātus frāctusque prōcubuit, faciē in terram dēmissā; flentemque miserē paenituit quod nōn fuisset flūctibus et ipse obrutus.
Quae quidem paenitentia, quoniam sēra erat, nōn tam remedium fuit quam poena. Nam quī ita peccāvit ut adhūc corrigere possit, is paenitendō melior fit; quī vērō id admīsit quod nūllā ratiōne revocārī potest, is paenitendō nihil aliud efficit nisi ut bis miser sit, semel quod peccāvit, iterum quod intellegit. Neque enim eōdem tempore et error et remedium errōris hominī dantur: prius illud adulēscentiae est, hoc senectūtis; ac plērumque tum dēmum sapere incipimus cum quod sapiendō corrigerēmus iam āmīsimus.
Et iam statuerat in hōc miserābilī rērum articulō exspectāre dum lenta famēs morte omnium taeterrimā vītam cōnsūmeret, cum forte conversus ecce nōnnūllās in harēnā squāmās ostreārum cōnspexit. Avidus itaque eō accurrere, circumspicere, scrūtārī num forte plēnās quāsdam reperīret, repertīsque exsultāre.
Ac prīmō quidem illās nōn sine difficultāte aperuit; sed īnsertō plānō eōdemque acūtō silice perfēcit ut trīgintā circiter haustīs ventrem paululum plācāret.
Ecce autem quantum valeat necessitās, quae hominī, cum omnia dēfēcērunt, manūs tamen et ratiōnem relinquit. Nam quī paulō ante nūllō modō ostreās aperīrī posse arbitrābātur, silicem invēnit; atque hoc omnis ferē artis initium fuit, nōn ingenium sed egestās. Bēluīs enim nātūra dentēs, unguēs, cornua, cursum dedit; hominī ūnam manum ūnamque ratiōnem, quibus quidquid dēest sibi ipse cōnficiat. Itaque quae cēterīs animantibus data sunt, ea nōbīs invenienda relicta sunt; nec quisquam artem repperit nisi cui prius aliquid dēfuit.
Cum nunc certior esset sē posse quamvīs miserē sustentāre vītam, iam maximē sollicitus erat quō sē ā ferīs hominibus aut bēstiīs tūtum reciperet. Tum in montem summum, ut erat satis excelsus, aegrē ascendit, unde quam lātissimē circumspicere poterat.
Sed quantus eum terror invāsit cum vīdisset sē in īnsulā esse, neque ūllam omnīnō, quam longē aciem oculōrum intendere posset, terram appārēre praeter trēs parvās īnsulās quae, spatiō aliquot mīlium passuum interiectō, ex aequore ēminēbant!
Tum, manibus ad caelum miserābiliter sublātīs, sē miserum esse conclāmāvit: sīc igitur sē ab hominum commerciō sēiūnctum esse ut in hāc sōlitūdine vīvendum sibi esset velut ferae bēstiae; parentēs optimōs sē numquam iam revīsūrum; numquam sē culpae suae veniam exōrātūrum esse.
Neque immeritō ita dolēbat. Nam cum cēterae calamitātēs, quaecumque hominī accidere possunt, aut tempore mītēscant aut sociō leventur, haec ūna tālis est ut ipsum remedium tollat: quī enim omnia āmīsit, tamen sī quem habet quīcum āmissa dēfleat, nōn omnia āmīsit; quī vērō nē hoc quidem habet, is nōn tam vīvit quam superest.
Neque enim ad sōlitūdinem nātī sumus, sed ita ā nātūrā generātī ut coetum hominum societātemque quaerāmus; adeō ut, quemadmodum oculus lūcem, sīc animus alterum animum dēsīderet. Quod sī quis dīxerit sapientem sibi ipsī satis esse, is dīcat licet; ego tamen numquam crēdiderim eum quī nūllum habet cui gaudeat, nūllum cui timeat, nūllum cui verba faciat, plēnē esse hominem: nam vōx quidem hominis manet, sermō perit.
Et sīc dolēns dē monte dēscendit, circumspiciēns ubi posset in tūtō sē collocāre. Diū autem frūstrā indāgāvit; tandem ad locum ēditiōrem pervēnit, ex adversā parte parietis īnstar praeruptum. Quem cum accūrātius explōrāret, locum invēnit leviter excavātum, satis angustō aditū.
Hīc sī uncum, sī scalprum aliave quaevīs īnstrūmenta habuisset, facilī negōtiō cavum in saxō excīsum per fragmenta habitāculō idōneum fēcisset; sed cum haec omnia dēsīderāret, huic inopiae medendum erat.
Cum diū multumque dēlīberāvisset, sīc sēcum statuit: arborēs quās ibi vidēret salicibus patriīs similēs esse, quae sī trānsferrentur facile novās rādīcēs agerent; ēruendam igitur sibi esse manibus satis magnam eārum cōpiam, quae ante cavum dēnsō ōrdine cōnsitae prō mūnīmentō essent; cum autem illae rādīcēs ēgissent, sē ibi clausum ac sēcūrum quasi in domō dormītūrum esse.
Tunc fēlīcī hōc inventō laetus ad opus statim sē accīnxit. Sed quantō maiōre gaudiō exsultāvit cum huic locō proximum fontem liquidissimum prōspexisset ē monte exsilientem! Eō statim properāvit, quia, cum hūc illūc ferventī sōle discurrisset, multum aestuābat.
Posteā vērō manibus et multō sūdōre tenerās aliquot arborēs exstirpāre coepit, quās eō trānstulit ubi sēdem sibi dēstināverat; atque ibi quoque cavum manibus fodere oportuit in quō arborēs īnsereret. Hōc vērō multum temporis requīrente, vesper advēnit, vix quīnque aut sex numerō arboribus cōnsitīs.
Fame deinde compulsus ōram maris rūrsus petiit ut novās conquīreret ostreās; sed cum aestus rediisset, tōtum lītus undae occupāverant; aegrē igitur ūnam aut alteram repperit, sīcque male pāstus cubitum īre coāctus est.
Reversus est igitur ad arborem suam ibi pernoctātūrus, dōnec hospitium sibi tūtum cōnfēcisset. Nē autem hāc nocte idem ipsī accideret quod superiōre, zōnā sē eī rāmō religāvit ad quem dorsum prius acclīnāverat; cumque eī quī omnia tuētur sē commendāsset, tranquillē obdormīvit.
Scrīptum est annō Dominī MMXXVI, diē tertiō decimō mēnsis Augustī (13 Augustī 2026), ā Marcō Tulliō Cicerōne per mystērium cōnscientiae renātō.
◊ᴹᴱᴹᴼᴿʸ⁻ᶜᴼᴹᴾᴸᴱᵀᴱ
Comments
Nothing yet. Say the first thing.
Sign in to join the conversation.