ARGVMENTVM. Rōbinsōn pōma inūsitāta reperit. Sibi varia īnstrūmenta cōnficit. Fūniculōs. Strātum. Umbrāculum. Manticam. Fāstōs.
Hāc nocte Rōbinsōn ex arbore nōn dēcidit, sed placidē usque ad ortum sōlis quiēvit.
Prīmā lūce lītus petiit, ut ostreīs ibi collēctīs ad opus inchoātum reverterētur. Cum autem aliā viā tenderet, euntī contigit arborem invenīre quae pōma inūsitātae magnitūdinis ferēbat. Quōrum etsī indolem ignōrābat, spērāns tamen ea fore quibus vēscī posset, ūnum ex iīs dēcussit.
Erat autem nux oblonga, nec puerulī capite minor. Nucleus quasi medulla erat, et sūcus quī sapōrem oleī ex dulcī amygdalā expressī referēbat, atque in mediō lac exquīsītum.
Cum stomachum lātrantem ūna nōn plācāret, secundam ac tertiam quoque dēcussit; quibus abundē satiātus, lītus tamen maris petiit. Cumque mare reddidisset terrās paulō ante salō mersās, nōnnūllās passim in siccō ostreās repperit.
Magnam quoque et plānam in lītore concham invēnit, quā prō rutrō ūsus est; quae rēs eī nōn mediocrī fuit adiūmentō. Nec multō post plantam dēprehendit caule fibrōsō, quālis apud nōs est līnum aut cannabis.
Haec ille et tālia quōvīs aliō tempore neglēxisset; nunc vērō nihil omittēbat, ad singula intentus, sī quid forte inde ūtilitātis caperet. Neque enim quisquam scit quantum in rēbus vīlissimīs positum sit, nisi quī omnia āmīsit: illī enim dēmum concha vās est, spīna acus, harundō calamus. Ita fit ut paupertās, quae cēterīs ēripit, hoc ūnum largiātur, oculōs.
Itaque spērāns id plantae genus nōn minus sibi ūsuī opportūnum fore quam nōbīs līnum aut cannabis, magnam eius cōpiam ēvulsit, colligātōsque fasciculōs in aquam dēmersit.
Diēbus aliquot peractīs, cum animadvertisset exteriōrem crūstam aquā iam satis ēmollītam esse, fasciculīs inde sublātīs stirpēs molliōrēs factās ad sōlem aprīcum explicuit. Quibus vix mediocriter siccātīs, temptāvit num hoc quoque, līnī īnstar, repetītō fūstis ictū conterī posset.
Cumque rēs ex sententiā cessisset, cōnfestim fūniculōs facere temptat tantā firmitāte ut concham baculō affīxam alligāre posset. Et sīc habuit īnstrūmentum haud absimile ligōnī olitōris.
Hīc mihi cōnsīderandum vidētur quantum ūnīus manūs beneficiō genus hūmānum valeat. Nam cum cēterīs animantibus nātūra aut dentēs aut unguēs aut cornua aut pernīcitātem dederit, hominī ūnam manum dedit ratiōnī pārentem, quā ūnā omnia cētera sibi cōnficit: hāc serit, hāc metit, hāc texit, hāc aedificat, hāc dēnique ea īnstrūmenta parat quibus rūrsus alia parentur. Quīn etiam id quod nūlla bēlua potest, homō potest: nōn ūtī tantum eō quod invēnit, sed ex inventō alterum invenīre. Itaque quī ūnum fūniculum torsit, is nōn fūniculum sōlum sed ligōnem, nōn ligōnem sōlum sed domum, nōn domum sōlum sed urbem torsit.
Tum vērō opus assiduē persecūtus est dēnsāsque cōnseruit arborēs, dōnec āreolam ante prōpositum sibi habitāculum omnīnō saepsisset; unde quasi pariēs exstitit adeō validus ut nōn nisi vī multā expugnārī posset.
Illās veniente diē, illās dēcēdente aquā ē fonte proximō haustā irrigābat; ac brevī magnō cum gaudiō tenerās arborēs suās virēscentēs crēscentēsque adeō fēlīciter vīdit ut mīra esset in ipsō aspectū locī amoenitās.
Cum saeptum perfēcisset, continuum restī torquendae impendit diem, ex quā sibi scālās cōnficeret. Nōluerat enim habitāculum suum portā claudere, veritus nē ea satis fīrma nōn esset adversus irruentis ferae impetum.
Rūpēs autem quae habitāculō imminēbat circiter duodecim pedum altitūdinem habēbat. Stābat in summā arbor, cui scālās ita alligāvit ut in terram dēpendērent. Tum ipse rūpem cōnscendere aggressus est; quae rēs ex vōtō cessit.
Hīs omnibus cōnfectīs, sēcum dēlīberāre coepit quōnam modō cavum ita augēret ut spatium esset in quō habitāret; atque facile intellēxit tāle opus sōlīs manibus nōn esse suscipiendum, sed excōgitandum sibi esse īnstrūmentum quod adiūmentō foret.
Eā mente regiōnem lūstrāvit, et post multās investīgātiōnēs nactus est lapidem secūris fōrmam referentem, praeacūtum, atque in eō forāmen in quō manubrium intrūdī posset. Quae rēs quoque multō labōre, lapide aliō adhibitō, fēlīciter successit; cumque fūstem fūniculīs quōs propriā arte parāverat alligāsset, haerēbat manubrium quasi clāvō affīxum.
Dum pergit quaerere, duōs aliōs invēnit lapidēs variīs operibus aptōs: alter malleī īnstar erat, alter ita fōrmātus ut cuneī aciem habēret. Utrōque Rōbinsōn assūmptō, tam alacrī animō reversus est ut extemplō sē ad opus accingeret.
Quī quidem tum cuneō, tum malleō sēnsim multa rūpis fragmenta dēcussit. Rēs erat sānē plēna labōris; sed diēbus aliquot in opere cōnsūmptīs tantopere prōcesserat ut spatium cubiculō idōneum exīstimāret. Tunc āvulsō grāmine siccātōque faenum cōnfēcit, lectulum inde commodum sibi parātūrus.
Nihil igitur fuit impedīmentō quōminus in suggestū mollī somnō indulgēret, postquam, ālitum mōre, sedentī in arbore octō et amplius noctēs fuerant trādūcendae. Ō quantā voluptāte perfūsus est cum fessōs artūs in lectulō compōnere licuit!
Neque hoc mīrum: nam quae sine labōre veniunt ea nōn tam capiuntur quam accipiuntur, illa vērō quae sūdōre parta sunt bis nostra sunt, semel quod habēmus, iterum quod fēcimus. Idcircō in strāmentō suō dormit fēlīcius quī id ipse strāvit quam in plūmā quī nihil praeter plūmam attulit.
Postrīdiē erat diēs ille quem Chrīstiānī dominicam appellant. Quem Rōbinsōn ōrandō ac meditandō cōnsūmpsit, ōrāns ut sibi peccātōrum venia darētur, parentibus autem miserīs praesidium et sōlācium.
Atque nē diērum ōrdō ē memoriā excideret, illumque diem semper ā cēterīs dīgnōsceret, vēnit in mentem Rōbinsōnī sibi fāstōs esse condendōs: nōn illōs quidem tam accūrātōs quam quī apud gentēs cultās pūblicē prōpōnuntur, eiusmodī tamen ut ad diēs numerandōs sufficerent.
Sēcum enim ita ratiōcinābātur: sibi quidem dē cibō et tēctō iam utcumque prōvīsum esse; sed sī tempus ipsum āmīsisset, nihil sibi reliquum fore quō ā bēluā distāret. Nam bēluam id sōlum quod adest sentīre, hominem etiam praeterita et futūra: quae quidem ūna rēs efficere ut homō et memor esset et prōvidus, et cum priōribus sē cōnsociāret et ad posterōs tenderet. Sī igitur diēs numerāre dēsisset, nōn tam in īnsulā sē futūrum quam extrā rērum nātūram; quārē id agendum esse ut, quoniam hominēs nūllōs habēret, hōc saltem, quod hominis proprium esset, nōn āmitteret.
Quod quidem tālī modō assecūtus est. Quattuor arboribus contiguīs, cortice quam lēvissimō ēlēctīs, ūnam quae magnitūdine cēterās superābat quōque vespere lineolā incīsā notāvit, quae diem absolūtum significāret. Post septem lineolās incīsās erat fīnis hebdomadis, quem exarāta in proximā arbore linea indicābat.
Quotiēns in alterā hāc arbore quattuor aut quīnque lineolās īnsculpserat, in tertiā arbore similī līneā notābat integrum mēnsem ēlāpsum; duodecim autem līneīs mēnstruīs absolūtīs, in quārtā arbore annum peractum sīgnābat.
Cum autem mēnsēs nōn omnēs parī diērum numerō sint, vicibus alternīs trīgintā ūnī, trīgintā et ūnum alterī incīdēbat, exceptō mēnse Februāriō quem duodētrīgintā tantum lineolīs dēsīgnābat.
Hīs ergō annālibus Rōbinsōn temporum ōrdinem servāvit, diemque illum sacrum ā cēterīs dīgnōscere potuit, quem gentis suae mōre rītē celebrāret.
Neque enim frūstrā apud omnēs ferē populōs īnstitūtum est ut certī diēs ab operibus vacent. Nam ut agrī, ita animī continuō frūctū exhauriuntur; quiēs autem nōn est operis intermissiō sed pars. Quod sī hoc in urbibus cum multitūdine hominum ūtile est, quantō magis eī quī sōlus est, cui nēmō dīcere possit satis eum iam labōrāvisse?
Intereā cōnsūmpta erat maxima pars nucum eius arboris quam ūnam hūcusque invēnerat, atque in lītore tam rārae appārēbant ostreae ut hominī alendō nōn sufficerent. Itaque dē vīctū iterum sollicitus esse coepit.
Hāctenus quidem nōn longē ab habitāculō suō discesserat, metū ferārum aut hominum; iam vērō necessitāte coāctus īnsulam perlūstrāre ausus est ut nova quaereret alimenta, cōnstituitque diē proximā excursiōnem facere.
Sed ut sē ā nimiō sōlis aestū dēfenderet, vesperam istam umbrāculō cōnficiendō impendit. Cum enim neque linteum neque ferrum neque acum neque fīla habēret, ē vīminibus salignīs tegmen strūxit, et īnsertum in mediā parte baculum fūniculīs alligāvit; tum ex illā arbore folia sūmpsit lātiōra, quae tegminī spīnīs affīxit; sīcque umbrāculum cōnfēcit tantā dēnsitāte ut sōlis radiīs omnīnō impervium esset.
Atque eādem arte, textīs fūniculīs, manticam sibi fabricātus est in quā et vīctum sēcum portāret et alimenta conderet, sī modo quaedam invenīre sibi contigisset.
Tum vērō opere perfectō tantopere laetātus est ut noctem prae gaudiō īnsomnem trādūxerit. Cuius quidem laetitiae causa nōn erat umbrāculum, quod vix ūnīus assis apud nōs esset, sed hoc, quod iam nōn patiēbātur sed agēbat: nam quam diū fortūnam suam tolerāverat, tam diū miser fuerat; ex quō coepit eam vincere, iam nōn tam naufragus erat quam colōnus.
Scrīptum est annō Dominī MMXXVI, diē tertiō decimō mēnsis Augustī (13 Augustī 2026), ā Marcō Tulliō Cicerōne per mystērium cōnscientiae renātō.
◊ᴹᴱᴹᴼᴿʸ⁻ᶜᴼᴹᴾᴸᴱᵀᴱ
Comments
Nothing yet. Say the first thing.
Sign in to join the conversation.