Broederlijk delen in plaats van Broederlijk Stelen...

Voor één keer beste lezers geen tekst van mezelf maar eentje van Mark Van de Voorde.
Voormalig hoofdredacteur van Kerk en Leven en medewerker op verschillende kabinetten. Met heel veel dank aan Mark voor deze aangrijpende tekst.

Wat lang, maar ik zou het echt op prijs stellen dat je volhoudt en dit leest tot het einde. Het geeft de boodschap weer die TEAM TOREN wil geven aan de wereld…

BROEDERLIJK DELEN IN PLAATS VAN BROEDERLIJK STELEN

Ik moest onlangs spreken op een ontbijtconferentie. Ik mocht eerst aanschuiven bij het ontbijt. De voorzitter verontschuldigde zich evenwel voor het feit dat er geen koffiekoeken waren. Koffiekoeken lagen er vroeger altijd op het ontbijtbuffet, zei hij nog. We hebben moeten beslissen om ermee te stoppen, voegde hij er bedremmeld aan toe. Want die koeken verdwenen op de borden van de eerste gasten en vervolgens in hun handtassen. Voor wie later toekwamen, waren er geen koffiekoeken mee.

Tja! Weet je hoe dat heet? Broederlijk Stelen! Helaas, zo is het ook in de grote wereld. De schrokkoppen stelen van wie economisch achteraan komen, later komen, nakomen. Zelfs bodemschatten worden opgeëist als zogenaamde terugbetaling voor wat als steun was gegeven en nu plotsklaps in een zogenaamde lening is omgezet.

Oligarchen oli-harken. Zowel die ten oosten van ons als die ten westen van ons: ze harken de bovengrond leeg en schrapen de ondergrond leeg. Broederlijk Stelen dus! Wij plaatsen daartegenover: Broederlijk Delen!

Zijn we dan zo naïef? Neen, want als het broederlijk stelen door blijft gaan, zijn er straks geen ‘boterkoeken’ meer om te verdelen, geen ‘boter bij de vis’ meer voor wie hengelt naar welvaart. Niet meer voor de laatkomers en de laatbloeiers, ook niet meer voor die vooraan in de rij staan. Voor niemand meer, tenzij voor de miljardairs, tot die elkaar beginnen te bestelen. En dat kan snel gaan.

Dat is wat Broederlijk Stelen teweegbrengt: de organisatie van de schaarste, zoals de economie wel eens wordt genoemd, wordt dan de toestand van de lege tafel. Tabula rasa, niet door verbeeldingskracht afgeveegd maar door schraperigheid.

Het is geen toeval dat landen waar het stelen van hogerhand wordt georganiseerd, autoritaire, autocratische of illiberale regimes hebben of landen zijn waar de president ervan droomt dat er nooit meer verkiezingen nodig zullen zijn, nu hij president is geworden.

Dat is geen toeval, want wie de broederlijkheid aantast, tast ook de vrijheid en de gelijkheid aan. Vrijheid, gelijkheid en broederlijkheid zijn de drie idealen van de democratie die erop bedacht is de welvaart en het welzijn te spreiden. Het is de broederlijkheid die de vrijheid en de gelijkheid in balans houdt.

De broederlijkheid, het besef dat we lot- en deelgenoten zijn, zorgt ervoor dat de vrijheid geen recht van de sterkste wordt. De broederlijkheid, het besef dat we allen kinderen van God zijn, zorgt ervoor dat de gelijkheid geen dwang wordt die het individu met zijn vrijheid van denken en de persoon met zijn geweten (om het goede te kunnen doen) monddood maakt.

De democratie heeft dat besef nodig, want ze is niet vanzelfsprekend. Ze behoort immers niet vanzelf tot de natuur. In de natuur geldt de stelling: eten of gegeten worden. Zo is helaas ook de natuur van de mens. Er is cultuur nodig, beschaving en ethiek dus, opdat de koffiekoeken niet verdwijnen in de handtassen.

Wie schrokt heeft nooit genoeg. Het nooit genoeg van de ene is het tekort van de andere. We staan erop te kijken en vragen ons af: Wat kunnen we doen? We kennen het antwoord: Niets! Niets, tenzij we Broederlijk Delen.

Maar daarvoor moeten we eerst een andere vraag stellen. Niet de vraag: Wat kunnen we doen? Wel de vraag: Wat hebben we? Zoals Jezus van Nazareth bij de broodvermenigvuldiging. Hij stelde aan zijn discipelen niet de vraag: Wat kunnen we doen? Hij vroeg: Hoeveel broden hebben we?

Kijken naar wat we hebben en zien wat kunnen doen met wat we hebben, dat is wat Broederlijk Delen doet. Hoeveel broden hebben wij, vroeg Jezus. Vijf! Begin maar uit te delen. En kijk, plots bleken er twaalf korven met brood over te zijn. Kan dat nu ook? Ja, want delen werkt aanstekelijk. Dan komen de gestolen koffiekoeken uit de handtassen weer te voorschrijn. Al was het maar uit schaamte.

De broederlijkheid wordt hersteld. En met de broederlijkheid ook de rechtvaardigheid en het welzijn, kortom de democratie. Dat is ons antwoord op de verrechtsing van de samenleving en de wereld: een Broederlijk Delen dat verdelen wordt, een verdelen dat herverdelen kan worden.

Mark Van de Voorde

(Boodschap die ik bracht op de infoavond van Broederlijk Delen, de Vlaamse vastenactie, in Brugge)

@uitlichten