Mijn dochter heeft gelijk. Ik ben verslaafd.

Als je er stil bij gaat staan, is het eigenlijk te leip voor woorden hoe normaal het is dat we alles met een smartphone doen. We kunnen ons nauwelijks meer voorstellen hoe een leven zonder zou zijn, of was.

Nu mijn kinderen (9 en 7 tijdens het schrijven van dit bericht) langzaam in de leeftijdsfase komen waarin schermpjes steeds interessanter worden, zijn zij de grootste spiegel waar ik iedere dag in kijk. Ik kan niet meer zelf in hun bijzijn iets op mijn telefoon doen zonder daar een opmerking over te krijgen. En gelijk hebben ze.

Zij hebben geen smartphone en kunnen niet op een scherm iets doen waar ze zin in hebben, en wanneer ze dat willen. Terwijl ze zien dat hun ouders dat wel kunnen én doen. Wat voor voorbeeld geven we eigenlijk?

De internationale beweging Smartphonevrij Opgroeien groeit als kool en ik ben enthousiast. Op de school van onze kinderen hebben we een groep ouders bij elkaar die ook hun kinderen een smartphonevrije kindertijd op de basisschool gunnen. Een tijd van spelen met elkaar in de echte wereld in plaats van de online wereld.

Maar als ik dan zelf de hele dag die smartphone in mijn hand heb, dan vind ik het verdomd lastig om mijn kinderen te leren dat hun kindertijd zonder smartphone een goed idee is.

Daarom omarm ik het ongemak en ga ik een experiment aan. Een maand lang mijn iPhone niet aanraken en een alternatief gebruiken voor de noodzakelijke mobiele communicatie.

Als voorbereiding op dit experiment heb ik de afgelopen weken uitgebreid stilgestaan bij mijn eigen gebruik, wensen en mogelijkheden.

• Wat doe ik eigenlijk allemaal met dit ding en waarom?

• Wat wordt de pure winst van dit experiment?

• Wat ga ik straks als vervelend en/of problematisch ervaren?

• Wat zijn mijn opties voor een ‘domme mobiele telefoon’ en wat vind ik dat hij moet kunnen?

De hamvraag van dit experiment is eigenlijk:

Wat doe ik met mijn smartphone dat ik ook op een computer kan doen?

Om die te kunnen beantwoorden, ben ik gaan kijken wat ik precies doe met mijn iPhone. Mijn schermtijd per week is gemiddeld 3 uur en 20 minuten en verdeeld over deze apps:

Mijn eerste gedachten bij mijn eigen appgebruik:

• De hardcore social media Instagram en Facebook heb ik jaren geleden de rug toegekeerd. TikTok en SnapChat heb ik bewust genegeerd. Net als pakjes sigaretten vroeger. YouTube helaas niet. Ik zit diep in de BrewTube-video’s, wat ik voor mezelf goedpraat als researchcontent voor mijn uit de hand gelopen hobby bierbrouwen. Terwijl ik weet dat het gewoon totaal onnodig is om dat op een smartphone te doen. De Chromecast in onze beamer thuis kan hetzelfde en de filmervaring daarop is vele malen beter, denk ik vaak.

• Notion voor vrijwel alles werk-gerelateerd. Van projectvoorstellen tot research en van schrijven tot sparren met de AI erin. Je zou bijna zeggen dat ik niet meer zonder kan. Maar ook Notion heeft een prima app voor de computer die razend goed werkt. Ook daar heb ik geen smartphone voor nodig.

• De messaging apps op plek 3 en 4 had ik verwacht. Signal en WhatsApp zijn eigenlijk de enige apps waarvan ik vooraf al had verwacht dat ik die nodig ga hebben in het dagelijks contact met de wereld. Want hey, de wereld gaat gewoon door met smartphones en heeft letterlijk geen boodschap aan mijn woke experiment.

• Spotify → ik kan niet zonder muziek en podcasts. Daar moet ik nog iets op verzinnen. De iPod Classic is al uit de la gevist en afgestoft, en doet het nog steeds. 70 GB muziek van tot aan 2015 ongeveer. Nu al zin in om te gaan luisteren. Alleen ga ik de wekelijkse podcasts dan wel missen, vrees ik.

• Internet browsen en emailen (Chrome en Spark) kan uitstekend op een computer. Dat ga ik niet missen, denk ik nu.

• Wallet → je weet wel, die betaalpasjes in je smartphone om bij de kassa mee te betalen. Vet handig, gebruik ik dagelijks. Nooit meer pasjes mee. Nu dus wel. Eigenlijk geen probleem.

• Brewfather → is een te gekke app voor mijn brouwhobby, maar ook die werkt prima op de computer. Een brewsheet heb ik overigens zo geprint om in de brouwerij op te hangen.

• Zoek mijn → de GPS-tracker van de iPhones. Ik zie waar mijn vrouw is en zij waar ik ben. Niet nodig, wel handig. Ga ik denk ik niet missen. Ben benieuwd naar haar reactie. 😆

• Tot slot Google Maps. Dat wordt spannend, want ook die app zit zo diep in ons systeem geworteld. Gelukkig heb ik een talent voor routes en kaarten, en kon ik in het pre-smartphonetijdperk heel goed een route in mijn brein opslaan om vervolgens zonder moeite ergens heen te rijden. En bij een verdwaling de weg vragen vond ik nooit een probleem. Sterker nog, leuk zelfs. Google Maps helpt mij tegenwoordig vooral met alternatieve routes bij files. Dat ga ik denk ik wel missen.

Daarnaast staan er nog tientallen apps op mijn telefoon die ik niet dagelijks gebruik en die allemaal prima in een browser werken.

Op mijn smartphone staan ook apps die ik niet dagelijks gebruik maar waarvan ik nu verwacht dat ik zonder die apps mogelijk in frustrerende situaties kan belanden. Een paar opgesomd:

• BUNQ → mijn bankzaken draaien alleen op die app. Ze hebben een webapp, maar daarop inloggen kan alleen met je smartphone.

• DigiD → gebruik ik ongeveer 2x per maand en heb ik een username + password voor, maar ik voorzie hier wel hobbels in het gebruik.

• Authenticator → je weet wel, zo’n app waarmee je ergens toestemming voor geeft. Gebruik ik tegenwoordig kennelijk vaker dan ik denk. En hier heb ik nu geen alternatief voor, denk ik.

• Frank Energie → onze energieleverancier heeft ook alleen een smartphone-app. In principe draait alles uitstekend en geautomatiseerd, maar het is soms wel fijn om even te kunnen zien of ik geen leipe uitschieters heb in ons energieverbruik én productie met de zonnepanelen. Hier heb ik geen alternatief voor in de browser volgens mij.

Het zal je misschien verbazen, maar de markt van de ‘domme mobiele telefoons’ is groot. Je kent misschien NOKIA nog wel, maar die heeft er een hoop concurrenten bij gekregen. Bij het researchen naar een alternatieve mobiele telefoon, had ik deze voorwaarden:

• Aanschafwaarde onder de €100. Het blijft een experiment.

• 4G of 5G hotspot ready → Ik wil mijn Odido internet abonnement kunnen gebruiken om met de telefoon een hotspot te kunnen maken, zodat ik met mijn laptop overal en altijd op internet kan.

• WhatsApp ready ‘alleen lezen’. Klinkt misschien raar, maar bereikbaar zijn op de meest gebruikte messaging-apps is geen overbodige luxe als ik in contact wil blijven met mijn sociale leven. Maar, het tikken van berichtjes ga ik niet doen op dit ding. Alleen lezen.

Deze drie voorwaarden leidden me toch nog naar een stuk of 10 opties. Ik heb gekozen voor de TTfone TT970. Een klaptelefoon waar een simpele versie van Android op draait en die mijn 3 voorwaarden aftikt. En waarmee je lekker dat klepje dicht kan klappen als je klaar bent met bellen. Nu al zin in.

Nadat ik WhatsApp geïnstalleerd had, heb ik meteen een testje gedaan met mijn vriend Joost MF, de grootste technologie fanboy die ik ken. Hij had eerst niet door dat ik hiermee belde. En dat zegt genoeg voor mij dat dit prima werkt. Hij klonk overigens wel alsof hij net een slof sigaretten op had gerookt. Brak speakertje dus.

Omdat ik van anderen vaak hoor dat ik een aanstekelijk enthousiasme heb, is dit experiment niet onopgemerkt gebleven en heeft Tessa uit de SVO-groep van onze school toegezegd met me mee te doen. Samen hebben we onze wensen uitgesproken en het plan concreet gemaakt. We hebben een klaptelefoon gekozen en afgesproken dat we wekelijks bij elkaar inchecken hoe het gaat. Mijn plan nu is om die check-ins op te nemen en te documenteren zodat ik ze kan delen.

Mei wordt smartphonevrij. We starten op 1 mei en vieren op 1 juni het experiment, wat de afloop ook wordt.

Wordt het makkelijk? Absoluut niet. Maar de vraag is eigenlijk niet of ik het volhoud. De vraag is wat ik mijn kinderen laat zien als ik het niet probeer.