Wordt ChatGPT de Lycos van AI? – DGF Nieuwsbrief #167

Welkom bij de 167ste DGF Nieuwsbrief.

Toen Lycos in de jaren negentig uitgroeide tot de grootste zoekmachine ter wereld, leek de strijd beslist. Eind 1996 had het bedrijf met 60 miljoen geïndexeerde webpagina’s een enorme voorsprong op de concurrentie (InfoSeek, Alta Vista en in Nederland Ilse; Yahoo! was toen nog een directory). In 1999 – een jaar na de oprichting van Google – was Lycos nog de meest bezochte bestemming op het internet. Het introduceerde innovaties zoals samenvattingen bij zoekresultaten en geavanceerde methoden om de relevantie van webpagina's te beoordelen. Google zou die technieken later verder ontwikkelen en perfectioneren. De rest is geschiedenis.

Gloort er een nieuwe Lycos aan de horizon?

Voor het eerst sinds de lancering in 2022 is het marktaandeel van ChatGPT onder de 50 procent gezakt. Volgens het State of AI 2026-rapport van Sensor Tower kwam OpenAI afgelopen maand uit op 46,6 procent marktaandeel. Google Gemini groeide naar 27,7 procent en Anthropic’s Claude passeerde de grens van 10 procent. Tegelijkertijd steeg het aantal verwijderingen van de ChatGPT-app fors na de aankondiging van een samenwerking met het Amerikaanse ministerie van Defensie, terwijl Claude juist gebruikers won nadat Anthropic zich tegen de vermeende staatssurveillance van de VS had gekeerd.

ChatGPT is nog altijd de meest gebruikte AI-tool, dat staat buiten kijf. Voor twintig dollar per maand krijg je toegang tot een indrukwekkend pakket modellen en functies. Maar juist bij werk waarvoor bedrijven daadwerkelijk betalen, klinkt steeds vaker dezelfde naam: Claude. Grote documenten analyseren, tientallen bestanden combineren, een Word-document omzetten naar een nette pdf of een complete presentatie opleveren zonder dat je nog een uur hoeft te redigeren. Claude doet het.

OpenAI rapporteerde over 2025 een nettoverlies van 38,53 miljard dollar. Zelfs gecorrigeerd voor eenmalige boekhoudkundige effecten resteert een verlies van bijna 9 miljard dollar, zo blijkt uit gelekte financiële documenten. Zolang investeerders geloven dat OpenAI de infrastructuur van het AI-tijdperk bouwt, is dat geen probleem. Maar uiteindelijk moet met AI ook geld verdiend worden.

De buzz rond Claude heeft iets van Google rond het begin van deze eeuw. Het kwam later binnen, maar steeds meer gebruikers vinden dat het product simpelweg beter is dan de rest.

Inmiddels lijkt Google zelf meer op een Titaan. Oud, machtig en zo verweven met de wereld dat velen hem nauwelijks nog opmerken. Maar zelfs de Titanen bleken niet onaantastbaar. De Olympische goden wierpen hen uiteindelijk van hun troon. Claude en ChatGPT hebben iets van dat jonge geslacht: luidruchtig, ambitieus en overtuigd van hun eigen gelijk.

Maar misschien kijken we naar het verkeerde gevecht. Niet wie heerst vanaf de Olympus bepaalt uiteindelijk de uitkomst, maar wie de aarde bezit waarop om die troon wordt gevochten. Ook de Titanen waren uiteindelijk slechts kinderen van Gaia.

🇫🇷 Frankrijk zet Palantir buiten de deur. De Franse inlichtingendienst beëindigt de samenwerking met het Amerikaanse surveillancesoftwarebedrijf en trekt honderden miljoenen euro’s uit voor de ontwikkeling van eigen AI-capaciteiten. Digitale soevereiniteit krijgt daarmee steeds vaker voorrang boven afhankelijkheid van Amerikaanse technologie, schrijft Der Spiegel.

🕵️ Wie data kan kopen, hoeft soms niet meer af te luisteren. Een nieuw onderzoek van Interface laat zien hoe Europese inlichtingendiensten commerciële datasets gebruiken voor analyse en surveillance. Los van de vraag of dit een gewenste praktijk is, betekent het ook dat dezelfde gegevens natuurlijk ook in handen van buitenlandse inlichtingendiensten kunnen vallen. Het volledige rapport is hier beschikbaar: Governance of Data Purchases by European Intelligence Agencies

AI-beeldgenerator Midjourney gaat nu ook mensen scannen. Het bedrijf presenteerde een ultrasone bodyscanner die in één minuut een volledig 3D-beeld van het lichaam maakt. De ambitie is groot: eigen 'Midjourney Spas', 50.000 scanners en uiteindelijk een miljard scans per maand.

Mijn naam is Bob Hardus. Ik ben journalist en zoekmachinespecialist.

In het online doolhof zijn bedrijven allemaal op zoek naar de toverformule; bovenaan in Google, want dat staat gelijk aan kwaliteit, betrouwbaarheid en winstmaximalisatie. Maar hoe werkt de zoekmachine eigenlijk? En wat gebeurt er nu Google en andere Big Tech al hun diensten en al onze gebruikersdata verbinden met de nieuwste AI?

Antwoorden op die vragen krijg je:

📗 In mijn boek De Google formule (2023) en mijn meest recente boek De prijs voor privacy (2025).

📻 In het NPO Radio 1 programma Langs de Lijn en Omstreken waar ik op 18 november 2025 te gast was om te praten over het verschil tussen het Stasi-dossier van mijn moeder en mijn eigen ‘Google-dossier’. Het gesprek is hier terug te luisteren en te bekijken.

💌 En natuurlijk in deze nieuwsbrief, met elke maandag het laatste nieuws over Google, andere Big Tech bedrijven en de nieuwste ontwikkelingen rondom technologie en AI. Doorgestuurd gekregen? Schrijf je dan hieronder in.