Hvað er vopnahlé?

Prófum að setja samskipti okkar upp sem hráfæði: Orð eru bara merkingarlaus hljóð sem við, aparnir með stærsta heilann, gefum frá okkur og reynum af veikum mætti að festa meiningu við. Tungan, varirnar, tennur og raddbönd setja sig í ákveðnar stellingar, lungun þrýsta lofti í gegnum þetta hljóðfæri og mynda þá ólíka tóna sem við berjumst við að skilja hvað þýða. Skrifum tónana niður og rífumst um þau. Fylgjumst með tónum flakka á milli áratuga, heimshluta, öðlast ný líf og tilgang, afbyggjast, hverfa úr notkun.

En hugsunin er eldri en orðin. Tilfinningarnar enn eldri. Frá því forfeður okkar voru einfrumungar hefur tilvera okkar kannski orðið flóknari en lífsbaráttan í rauninni ekki. Aparnir með stóra heilann. Gangandi upprétt, potandi í hluti með fingrunum, takandi þá upp með gagnstæðu þumlunum okkar. Borandi í nefið að vona að við séum ekki eins alein og við virðumst vera.

Þjóðarmorð. Herseta. Fangelsi. Vopnahlé. Nýlenduveldi. Flókin orð, sérstaklega þegar búið er að draga þau í gegnum aldirnar. Þá getur orðið erfitt að ræða þessa hluti ef við erum ekki sammála um inntak orðanna. Hvenær er þjóðarmorð að eiga sér stað? Er nóg að helstu fræðimenn á sviðinu lýsi því yfir? Hvað er nýlenduveldi? Hver eru hegðunareinkenni þeirra? Getum við Íslendingar viðurkennt að við njótum góðs af rányrkju vesturveldanna? Getur fangelsi litið út eins og lítið land með bílum og fólki sem hlær stundum og strandlengju og börnum sem leika sér þar í sandinum? Hvað þýðir vopnahlé? Er enn vopnahlé ef börnin í sandinum eru drepin? Hvað ef öðrum aðilanum tekst að réttlæta morðin fyrir erlendum þjóðarleiðtogum?

Það er hægt að hreyfa ótrúlegustu hluti með peningum. Siðferði fólks. Merkingu orða. Tilfinningar. Völd. Gagnaver hljómar til dæmis alls ekki eins og óheppilegur iðnaður til að taka þátt í. Fyrir nokkrum dögum fór gamall kunningi minn og samstarfsfélagi, Jóhann Páll Jóhannsson, í viðtal hjá Viðskiptablaðinu.

Það eru mörg ár síðan við Jói sátum hlið við hlið á Stundinni og lásum yfir fréttir og pistla fyrir hvorn annan. Enn lengra síðan ég þjálfaði hann í Morfís stuttu eftir síðustu aldamót. Nú er Jói kominn í jakkaföt með rautt bindi og er titlaður háttvirtur umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra á meðan ég sit á skrifstofunni minni, það er að koma hádegi og eina næringin sem ég hef innbyrt í dag eru 4 Caramel stykki og kaffi. Jæja, Jói sagði í viðtalinu:

„Ég hef nálgast orkumálin fyrst og fremst sem verðmætasköpunarverkefni. Þetta snýst um samkeppnishæfni Íslands, um spennandi byggðaþróun og atvinnuuppbyggingu um allt land. [...]

Við erum að klára núna stór mál til að stytta þann tíma sem tekur að koma virkjun af hugmyndastigi yfir á framkvæmdastig. [...]

Ég hef gríðarlega trú á orkusæknum iðnaði. Ég held að fleiri gagnaver, meira landeldi, öflugar verksmiðjur með vel launuðum störfum geri Ísland að betra samfélagi til að búa í. Þetta er mikilvægt upp á útflutningstekjur og hagvöxt og getur farið vel saman við verndun náttúruverðmæta.“

Ekkert þarna sem hljómar fráhrindandi. Hver vill ekki verðmætasköpun? Hvar þau verðmæti sem skapast enda svo er aukaatriði. Lestu fleiri orð. Það er spennandi byggðarþróun um allt land. Færum virkjanir frá hugmyndastigi yfir á framkvæmdarstigið. Húrra! Og til hvers? Hvert á orkan að fara? Jú í fleiri gagnaver, landeldi og verksmiðjur. Hvaða helvítis apaköttur ætlar að setja sig upp á móti þessu? Hverju taka fýlupúkarnir nú upp á?

Fyrir nokkrum dögum rakst ég á graf sem sýnir svart á hvítu að árið 2024 stórjókst innflutningur hér á landi frá Ísrael. Þegar zionistarnir voru sveittir við að skjóta börn í höfuð og bringu, drepa fleiri blaðamenn en myrtir hafa verið í báðum heimsstyrjöldum, Víetnam og Afganistan til saman, þurrkað út heilbrigðiskerfi, menntakerfi og allan grundvöll til mannlegrar reisnar, þá fluttu Íslendingar inn vörur fyrir 24.3 milljónir dollara. Það eru um 3 milljarðar íslenskra króna.

Hvaða hlutir eru þetta sem Íslendingar eru að hamstra fyrir þrjá milljarða á ári? Liggur öll þjóðin dagana langa í Soda-Stream baði með hárið löðrandi í Moroccan Oil sjampó eða er eitthvað dularfullt í gangi? Já og nei. Meira og minna allur þessi peningur er að koma inn í landið í tengslum við tækni-iðnað, nánar tiltekið gagnaver sem Ísraelar eru að byggja. Gagnavaver þessi þjóna fyrst og síðast, eins og allt í dag, gervigreindinni. Þau eru rekin af NVIDIA, sem er að mjög stórum hluta ísraelskt fyrirtæki, Nebius, sem er ísraelskt með höfuðstöðvar í Hollandi og í eigu rússnesks-ísraelsks auðjöfurs að nafni Anddrey Korolenko.

Eins og þau sem fylgst hafa með vita þá er NVIDIA orðið stærsta fyrirtæki í heimi. Hefur gríðarlegur vöxtur þeirra verið beintengdur gríðarlegum vexti gervigreindar. Einhvers staðar þarf greindin að hugsa og þar koma gagnaverin inn.

Þannig stærsta fyrirtæki í heimi, í eigu ísraela sem lýst hafa yfir stuðning og borgað milljarða til þess að styðja við þjóðarmorð, mokar peningum inn í gagnaver á Íslandi. Ísraelskur tækni-iðnaður er þannig nátengdur þjóðarmorðinu á fjölbreyttari máta en ég nenni að fara djúpt ofan í hér, en hljóðið úr drónunum sem Ísraelar fljúga linnulaust yfir íbúum Gaza eru orðin svo fastur hluti af tilveru fólksins þar að tónlistarmaður einn hefur tekið upp á því að skapa músík sem harmónerar við suðið.

Siðferði í viðskiptum er ekki til. Stundum setja fyrirtæki upp grímu samkenndar en hún er ekkert annað en búningur. Peningar hafa ekki samvisku. Oft hef ég spurt mig hvers vegna Ísland hefur ekki tekið ríkari þátt í því að fordæma þjóðarmorðið. Alltaf kemst ég að sömu niðurstöðu. Af því íslenskir stjórnmálamenn eru hræddir. Hræddir við að fæla frá sér peninga. Eyðileggja tengsl. Skemma viðskiptasamninga. Þess vegna segja þau eitt í fjölmiðlum en gera svo annað í raunheimum.

Það kostar klof að ríða röftum. Oft er auðveldast að segja ekkert. Halda kjafti af því það er svo óþægilegt að segja eitthvað. Þegja yfir þjóðarmorði til að fæla ekki burtu gagnaver.

En ef orðið þjóðarmorð hefur einhverja merkingu fyrir þér er enn verið að fremja það á Gaza. Frá því hið svokallaða vopnahlé hófst í október síðastliðnum hafa Ísraelar myrt rúmlega 500 saklausa borgara. Slasað enn fleiri. Þúsundir liggja enn undir rústunum. Spurning hvort það sé nógu mikill friður fyrir fulltrúa stórútgerðarinnar að flytja fólk inn í. Undir sprengjurnar og byssukúlurnar.

Ef við ætlum að kalla okkur manneskjur, með siðferði og samkennd, þá getum við ekki virkjað landið okkar til þess að selja þjóðarmorðingjum orkuna. Ég einfaldlega neita að sitja þögull á rassinum á meðan þannig kjaftæði á sér stað. Þá væri ég nefnilega ekki manneskja heldur bara lítið, hrætt skítseiði.