Ο νέος Πύργος της Βαβέλ: Η Τεχνητή Νοημοσύνη, η ισχύς και η απώλεια σοφίας

Μία από τις ισχυρότερες προειδοποιήσεις για την τεχνητή νοημοσύνη αυτή την εβδομάδα δεν προήλθε από τη Silicon Valley ή από κάποιο τεχνολογικό συνέδριο, αλλά από το Βατικανό.

Ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ προειδοποίησε ότι η ανθρωπότητα κινδυνεύει να οικοδομήσει έναν νέο «Πύργο της Βαβέλ»· έναν πολιτισμό μεθυσμένο από την τεχνολογική ισχύ, αλλά αποκομμένο από τη σοφία, την ηθική, την ταπεινοφροσύνη και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια.

Δεν έχει και τόση σημασία αν κάποιος είναι θρήσκος ή όχι. Το βαθύτερο ζήτημα είναι φιλοσοφικό.

Οι αρχαίοι Έλληνες είχαν μια λέξη για την καταστροφική υπέρβαση των ορίων: την ύβρη. Περιέγραφε τη στιγμή που η ισχύς αποκόπηκε από τη σοφία· όταν οι άνθρωποι πίστεψαν ότι μπορούσαν να ξεπεράσουν τα φυσικά όρια χωρίς συνέπειες.

Σήμερα, η ανθρωπότητα εισέρχεται σε πρωτοφανή κούρσα τεχνολογικών εξοπλισμών. Τα έθνη ανταγωνίζονται για την κυριαρχία. Οι εταιρείες ανταγωνίζονται για την κλίμακα. Οι μηχανικοί ανταγωνίζονται για την ικανότητα. Η υποβόσκουσα παραδοχή σπάνια αμφισβητείται: το ταχύτερο είναι καλύτερο, το μεγαλύτερο είναι αναπόφευκτο, και επειδή κάτι μπορεί να κατασκευαστεί, πρέπει να κατασκευαστεί.

Όμως, οι Έλληνες θα έθεταν ένα πιο σημαντικό ερώτημα: «Για ποιον σκοπό;»

Ο Αριστοτέλης υποστήριζε ότι κάθε εργαλείο πρέπει τελικά να υπηρετεί την ευδαιμονία και η ιπποκρατική σκέψη επέμενε ότι η γνώση χωρίς ηθική καθίσταται επικίνδυνη. Με άλλα λόγια, οι πολιτισμοί επιβιώνουν μόνο όταν η σοφία εξελίσσεται ταχύτερα από την ισχύ.

Ο προσωπικός μου φόβος δεν είναι ότι οι μηχανές θα γίνουν άνθρωποι, αλλά ότι οι άνθρωποι σταδιακά θα γίνουν σαν μηχανές· βελτιστοποιημένοι, επιταχυμένοι, διασυνδεδεμένοι, κι όμως αποκομμένοι από το νόημα, την ισορροπία, το μέτρο και το κοινό καλό.

Ίσως αυτό να είναι το βαθύτερο νόημα πίσω από την προειδοποίηση για έναν νέο Πύργο της Βαβέλ· όχι ότι η ανθρωπότητα γίνεται υπερβολικά έξυπνη, αλλά ότι κινδυνεύει να γίνει ισχυρή χωρίς να γίνει σοφή.

Το κείμενο είναι η ελληνική απόδοση του πρωτότυπου κειμένου που γράφηκε από τον Michael Robbs στα αγγλικά.