Mijn noodpakketje

Ik sta in de keuken met een lijstje. Kaarsen. Lucifers. Conserven. Blikopener. Drie tot tien liter water per persoon per dag, ook om de wc door te spoelen. Een fluitje. Jodiumtabletten. Wc-papier. Denk aan de coronacrisis, zegt het Crisiscentrum, en ik denk inderdaad aan de coronacrisis: mensen die elkaar bij de Delhaize naar de keel vlogen voor één pak zacht toiletpapier.

Dit is geen boodschappenlijstje meer. Dit is er wat in mijn noodpakket voor 72 uur zou moeten zitten. Want minister Quintin van Binnenlandse Zaken — MR, diplomaat-in-ruste, zeven jaar ervaring in Afrika waar je ‘altijd zorgt dat je genoeg water, kaarsen en conserven in huis hebt’ — meldt vandaag in de media dat wij, ik, die Afrikaanse levenswijze nu ook naar Tielt moet halen. Samen voorbereid, heet de campagne. Vier jaar lang. Lessen weerbaarheid op school, naar Japans model, want Japanse kinderen weten al van jongs af aan wat ze moeten doen bij een aardbeving.

In België moeten onze kinderen leren wat ze moeten doen wanneer een minister van Defensie een helikopter voor een Russische drone aanziet, een filmpje daarvan zelf aan de krant Het Laatste Nieuws bezorgt en vervolgens tien miljoen euro uitgeeft — zonder openbare aanbesteding — aan 84 radiofrequentie-antennes bij het bevriende bedrijf Senhive, en dat voor het detecteren van drones die met radiosignalen bestuurd worden, terwijl vijandige drones doorgaans via 5G of GPS bestuurd worden.

Maar de paradox is nog mooier dan de helikopter. De dreiging neemt toe, zegt Quintin vandaag. Geen Russische tanks op de Grote Markt van Brussel morgen, haast hij zich eraan toe te voegen, maar dat houdt hem niet tegen om een campagne van vier jaar te lanceren en scholen te vragen om weerbaarheidslessen. Ondertussen fluistert de NAVO al een tijdje dat de Russen Europa kunnen binnenvallen. Voor die dreiging reserveren we de komende tien jaar miljarden euro’s. En wat is die dreiging precies? Een leger dat in Oekraïne geen grond meer verovert. Dat tanks van vlak na de Tweede Wereldoorlog uit zijn opslagdepots haalt. Dat Noord-Korea om hulp vraagt en zijn eigen oligarchen om een bijdrage aan de staatskas. Een slabakkend leger waartegen ik hier, tweeduizend kilometer verder, jodiumtabletten moet inslaan. Je kunt niet voorzichtig genoeg zijn tegen een vijand die niet van zijn plaats komt.

Alleen heb ik besloten de lijst van het Crisiscentrum niet helemaal te volgen. Mijn lijstje ziet er wat anders uit.

Een flinke dosis scepsis. Liefst in conserven, op een donkere plaats, niet in de kelder. Met mate te gebruiken: wie er te weinig van heeft, gelooft alles wat een minister zegt; wie er te veel heeft, gelooft helemaal niets meer en eindigt bij Radio Maria.

Een exemplaar van 1984 van George Orwell. Niet omdat ik denk dat we er al in leven, dat is te goedkoop. Wel om mezelf eraan te herinneren dat elke regering die zegt dat ‘de dreiging reëel is’, tegelijk duidelijk maakt wat ze vandaag niet graag besproken ziet: de pensioenen, de koopkracht, de sociale zekerheid.

Een geprinte foto van die helikopter boven Zaventem. Ik hang hem op naast mijn portret van Philip Roth boven mijn computer. In The Plot Against America beschrijft Roth hoe een democratie niet omvalt met tanks op Times Square of soldaten op straat, maar met een charismatische sterke man, een vage buitenlandse dreiging, veiligheidsmaatregelen die volkomen redelijk klinken, en een pers die het aangeleverde narratief dankbaar overneemt. Het boek verscheen in 2004. De foto van de helikopter is niet misplaatst naast Philip — de foto is de illustratie.

Een Olivetti Lettera 32. Daarvan droom ik al jaren: een van de meest iconische typemachines ooit, en voor mij een van de mooiste. Ik wil al een tijd weer analoog schrijven, omdat ik wil weten wat er uit mijn ‘pen’ rolt wanneer ik geen backspacketoets heb. Maar dit is hét moment voor mijn aankoop van een Olivetti. Niet alleen omdat het Weerbaarheidsplan van Quintin zegt dat ik onafhankelijk moet zijn van digitale infrastructuur — die redenering laat ik aan hem — maar omdat wie typt op een Olivetti geen alarmmeldingen meer ziet. En wie geen alarmmeldingen meer ziet, is niet meer bang. Het is niet zozeer de drone die je angstig maakt; het is de push-notificatie dat er ergens misschien een drone zou kunnen zijn die een helikopter zou kunnen zijn die een drone zou kunnen zijn.

Willem Elsschot. Elsschot is de meester van de relativering. In Kaas verliest Laarmans zich in een lading van twintig ton Edammer kaas omdat hij eindelijk iemand wil zijn, en Elsschot schrijft zijn ondergang zo nuchter op dat je tegelijk moet lachen en hem wil troosten. Francken verliest zich in een lading antennes omdat hij ministertje van Oorlog wil spelen. Elsschot, kom terug! Beschrijf deze moderne anti-held met je nuchtere, onbarmhartige pen. Dat is het wapen tegen bangmakerij: de held kleiner maken dan hij zichzelf voordoet.

Een blikopener. Goed, die neem ik wél over. Zelfs een sceptica heeft op een dag haar conserven nodig.

Volgens Quintin moet weerbaarheid een gewoonte worden. Ik kan hem geruststellen: dat is het al. Alleen wapen ik me niet tegen de Russen of tegen een uitval van het stroomnet. Ik wapen me tegen ministers die helikopters voor drones aanzien, tegen bestellingen bij bevriende bedrijven, tegen elke campagne die mij vier jaar lang in angst wil houden zodat we vergeten naar, bijvoorbeeld, ons pensioen en het klimaat te vragen. Ik steek mijn hoofd niet in het zand; ik hou het koel, wat iets heel anders is.

Ik laat het noodpakket klaarstaan. Ik mis alleen nog één ding: een antenne die kan detecteren wanneer een minister een helikopter voor een drone aanziet. Zou Senhive die ook verkopen? Dan bestel ik er graag 84. Hoogdringend. Zonder openbare aanbesteding.

Laat een reactie achter