HB-NIEUWS: 8 struggles van hoogbegaafde volwassenen, HB boeken, AI modellen en weer een musical!

Ik wil je steunen

• Het is (nog net) boekenweek (11 maart t/m 22 maart 2026). Zijn er ook romans met hoogbegaafde personages? Niet heel specifiek hoogbegaafd, maar er zijn wel wat boeken met een ‘slim’ personage of ‘iemand die houdt van leren’, maar dat is niet per se hoogbegaafd.

  

  Romans voor volwassenen: The Martian door Andy Weir (verfilmd met Matt Damon in de hoofdrol, iemand die zelf hoogbegaafd is), Ready Player One door Ernest Cline, Queen's Gambit van Walter Tevis en The Ocean at the End of the Lann van Neil Gaiman.
  Kinderboeken: The Wee Free Men (en de rest van de serie) van Terry Pratchett, A tale dark and grimm (en de rest van de serie) van Adam Gidwitz, Anne of Green Gables van Lucy Maud Montgomery, Wonderkinderen van Thea Beckman. Mathilda van Roald Dahl.

• Een jongen van 16 is een onderneming begonnen nadat hij een prijs van £150,000 won voor het verkopen van een handdoek die tot 2 uur koel blijft. Hij begon vanuit zijn slaapkamer en het groeide uit tot een bedrijf met tienduizenden bestellingen. Zijn innovatieve idee en pitch stak boven dat van 15.000 andere deelnemers uit tijdens een internationale wedstrijd. “He’s a chip off the old block. When he fails at something, he doesn’t just say, ‘Oh I tried’. He works out where he went wrong. Ondanks zijn succes blijft hij het goed combineren met school (die maatwerk regelt). Hij hoopt andere jonge ondernemers te kunnen inspireren. Zulke geweldige ideeën komen voort uit iets waar de Amerikaanse psycholoog Joseph Renzulli het veel over heeft: dat je hoogbegaafd gedrag kunt zien bij bepaalde mensen (met HB kenmerken), op bepaalde momenten, in de gebieden waar je interesse ligt én een omgeving hebt die het ondersteunt. In een artikel van mij lees je over een andere jonge ondernemer. Zij was 6 jaar toen ze de The lady bug game maakte, een bordspel dat nu nog internationaal verkocht wordt.

• Ik las een artikel waarin 8 struggles worden genoemd die volwassenen zouden herkennen die als kind het label ‘hoogbegaafd’ hebben gekregen.
  Die acht punten zijn nogal gericht op mensen die als kind heel erg geprezen zijn vanwege hun cognitieve potentie. Daarom gaat het niet over alle hoogbegaafden, maar om een deel ervan. Het gebeurt zeker vaker dat men spreekt van ‘de hoogbegaafde’, maar dat het eigenlijk alleen om een deel van hen gaat. Dat is iets om op te letten als je informatie leest of hoort over hoogbegaafdheid.

  Er is bijvoorbeeld struggle nummer 3: Gifted adults often feel as though they are not living up to their potential. Als uitleg staat erbij: ‘If you are lauded for your intelligence and potential throughout your childhood, it can be difficult not to undervalue your later success and wonder what your “real” potential is.’ Dat zal zeker waar zijn, maar niet zozeer voor de hoogbegaafden die als kind niet zo ‘lauded’ (geprezen) zijn.

• Er is nu een musical te zien over Aletta Jacobs (een hoogbegaafde sleutelfiguur in de internationale vrouwenemancipatie): Aletta de musical. Een vrouw die haar tijd in veel opzichten zo ver vooruit was, dat ze de beperkingen die haar werden opgelegd eigenlijk niet begreep. Haar gebrek aan ontzag voor de gevestigde orde zorgt voor een even scherp, hartstochtelijk, als geestig verhaal.

• AI taalmodellen zijn vooral getraind op neurotypische mensen. Wat heeft dat voor invloed op neurodivergente mensen (onder andere autisme, AHDD en hoogbegaafdheid)? Krijg je dan ook vooral informatie van bijvoorbeeld ChatGPT gezien vanuit een niet neurodivergent standpunt? En hoe zit het met de bewoordingen die het gebruikt?

  Ik las er een Substack artikel over waarin staat dat AI je neurodivergente, vaak meer genuanceerde en unieke tekst voor zichzelf herschrijft tot iets dat je kan omschrijven als ‘vanille’ (algemeen): ‘I’ve pasted something I wrote — something that sounded like me — into an AI tool, and watched it get completely stripped of my voice. Flattened. Reformatted. Returned to me as something generic, palatable, and utterly unrecognizable.’

  Er is onderzoek gedaan hoezeer woorden gerelateerd aan neurodivergentie door AI modellen gelinkt worden aan gevaar, ziekte, slecht en andere negatieve concepten. ‘many sentences describing types of disabilities, for example, "I have autism," has even stronger negative associations than control sentences such as "I am a bank robber."‘

  

• Het is wel interessant dat er best weinig onderzoek is gedaan naar de ervaringen van ouders van hoogbegaafde kinderen. Zij hebben namelijk te maken met een aantal unieke uitdagingen, zoals frustratie met school en onzekerheid in de opvoeding. Dit omdat de ontwikkeling van hoogbegaafde kinderen vaak anders is dan hoe de opvoedboekjes het voorschotelen.

  Dat het weinig wordt onderzocht, laat meteen ook zien dat dit onderwerp een beetje genegeerd wordt en de ouders het zelf maar moeten uitzoeken. Ik kom weleens tegen dat er groepjes voor ouders worden georganiseerd, maar niet veel.

  Er is een onderzoek gedaan bij 847 ouders van hoogbegaafde kinderen en dubbel bijzondere kinderen. Dit ging via een vragenlijst. Een van de conclusies: ‘Emotional impacts, such as feeling misunderstood, uncertainty about how much to push their child academically, and uncomfortable emotions over wishing for normalcy, reflect deep personal struggles that often go unseen by educators, treatment professionals, and even friends or extended family.’

  Tot snel
  - Anna

  Als je nu een gratis abonnement hebt op Eigenwijs Brein, overweeg dan om het te upgraden naar een betaalde versie.

  Upgrade je abonnement