AI pub quiz & Ikea meubels

Eerst even beginnen met wat nieuws: 21 april organiseren we (vanuit mijn informatica-instituut) een AI pub quiz! Het wordt super leuk, met elke ronde ontworpen door een andere jonge onderzoeker. En we gaan natuurlijk ook mooie prijzen regelen. Je kunt je hier inschrijven.

We organiseren de pub quiz vanuit een wetenschappelijk symposium (Intelligent Data Analysis), maar het is echt bedoeld voor ‘het algemene publiek’, oftewel waarschijnlijk jij als je dit leest. Er is wel een goede kans dat er veel AI onderzoekers komen, van Leiden en ook internationaal. Super leuke kans om over een drankje met ons te komen praten (ik beloof je, we bijten niet). Ik kan je ook al zeggen dat elke AI onderzoeker zijn eigen kijk op AI heeft, het is dus niet dat we allemaal super kritisch of super hype-y zijn.

IKEA meubels in elkaar timmeren

Zoals je misschien hebt gezien als je me volgt op LinkedIn, ben ik aan het zoeken naar mijn volgende baan. Mijn PhD loopt namelijk af dit jaar! Ik kijk er heel erg naar uit om het af te ronden, en het is heel leuk om na 4 jaar weer echt grote, levensveranderende keuzes te kunnen maken. Eerlijk: ik over-identificeer me wel een beetje met wat ik voor werk doe. Ik vind het heel lastig om dat te zien als iets dat los staat van wie ik ben. Zo brengt het me veel plezier, soms ook onnodige stress. Maar het betekent ook dat het heel belangrijk voor me is dat een baan echt past bij wat ik belangrijk vind en wat ik wil doen, niet alleen van dag-tot-dag taken, maar ook algemener: krijg ik het gevoel dat ik aan iets groters bijdraag?

Er zijn echt ontzettend veel AI-gereletaarde vacatures nu. Maar voor iemand met een AI achtergrond zoals ik, is het soms wel uitpuzzelen of het ‘echt’ een AI baan is, of dat je alleen werkt met kant en klare AI technologieeen. Er is een verschil tussen bij de provincie een AI pipeline maken om met behulp van satellietbeelden waterplanten te monitoren, en om agentic AI systemen op te zetten. Het eerste zit dichter bij waar ik voor ben opgeleid: meestal moet je dan je eigen dataset samenstellen, en een AI pipeline volledig vanaf 0 trainen en evalueren. Aan de andere kant lijken de meeste agentic AI posities niet bijzonder veel met AI te maken hebben als je kijkt naar wat je echt doet dag tot dag, je bouwt dan zelf namelijk geen AI systemen maar gebruikt gewoon bestaande (denk aan: ChatGPT, Claude, OpenClaw).

Je stuurt je opdrachten/vragen eigenlijk gewoon direct door naar een ander bedrijf. Daar heb je geen AI expertise voor nodig, alleen software engineering. Als je dan zegt dat je een AI expert bent, is het net alsof je zegt dat je een timmerman bent omdat je IKEA meubels in elkaar kunt zetten.

(overigens alle respect voor software engineers, ik wil niet insinueren dat dat makkelijker werk is dan AI, alleen dat de vaardigheden die je nodig hebt niet 100 % overlappen. Wat dat betreft hebben data scientists meer gemeen met AI engineers dan software engineers met AI.)

Ik ben dus eigenlijk een AI timmervrouw. Ik gebruik wel vaak het AI-equivalent van IKEA meubels, maar dat is meestal alleen een startpunt. Ik vind het leuk om zelf de meubels in elkaar te knutselen een aan te passen precies aan wat ik nodig heb. Ik zou nogal ongelukkig worden als ik het nooit mijn eigen kan maken, en alleen met kant-en-klare dingen werk. Daarnaast ben ik juist in een uitstekende positie om AI modellen te maken voor wie de standaard beschikbare AI niet volstaat. Daar wil ik iets mee doen.

Intuitie

Één van de redenen waarom ik een tijd geen nieuwe nieuwsbrief heb geschreven, is omdat ik een beetje vast zat. Ik begon alles te overdenken. Ik kon geen woorden op papier zetten, omdat ik zat te stressen over de juiste volgorde.

Ik was bijna een jaar geleden begonnen met Claude gebruiken om te helpen met het herschrijven van eerste drafts. Dat kwam op een tijd dat ik eigenlijk met 3 papers tegelijk bezig was: ik geloof 1 die we gingen indienen, 1 die net terug was gekomen uit review, en 1 grote literatuurstudie die ik toen langzaam aan het afronden was. Ik was totaal overweldigd, de LLM hielp me dan om de cognitive load behapbaar te maken.

Dat was even heel fijn, tot ik me een paar weken geleden realiseerde dat het me ontzettend onzeker heeft gemaakt. Ik was trots op het niveau waarop ik alledrie de papers had getild, maar nu kreeg ik het gevoel dat ik het zelf niet meer kon. Dat ik van een rommelige eerste versie niet meer een mooi strak verhaal kon maken. Hier schrok ik van, dus heb ik geprobeerd mezelf te verbieden het meer te gebruiken tot mijn zelfvertrouwen terug was. Dat was lastig.

Mijn ‘redding’ kwam uit een nogal onverwachte hoek. Ik ben al een aantal maanden verschillende schrijfcurssusen aan het volgen voor het schrijven van fictie, van verhalen, en ik zat daar vaak op een vergelijkbare manier vast. Ik was veel te veel aan het nadenken over wat ik schreef wel goed was, of het wel de goede kant op ging. Ik was zo kritisch over mezelf dat ik uiteindelijk gewoon niks schreef, tenzij ik een huiswerkopdracht had.

Van die huiswerkopdrachten leerde ik weer: het maakt niet uit, ik moet gewoon IETS schrijven. Het komt uiteindelijk vanzelf wel. En dat is echt zo, het wordt makkelijker wanneer ik gewoon begin met typen. Al helemaal als ik elke dag een beetje schrijf, het maakt niet uit wat, het maakt niet uit hoe goed. En het schokkende is dat als ik er de volgende dag naar kijk, het me opvalt dat ik het eigenlijk veel beter vond dan dat ik dacht.

Dat kwartje viel bij mij ook met academisch schrijven. Ik kan me er wel rot over voelen dat ik denk dat ik het niet goed op ga schrijven, maar er is uiteindelijk geen weg omheen. Ik moet het gewoon schrijven. En het moment dat ik niet meer zo kritisch op mezelf was, leerde ik nog iets: dat de reden dat het me vrij goed lukt mijn academische teksten te herschrijven met LLMs, is omdat mijn onderliggende argumentatiestructuur al sterk is. En dat heb ik zelf bedacht. Ik gebruik de LLM eigenlijk alleen voor wat stijl/grammatica-fixes.

Of ik nu helemaal geen LLMs meer gebruik met schrijven? Jawel, ik gebruik het nog wel. Maar veel minder dan eerst. En ik wil eigenlijk het weer helemaal terug brengen naar nul. Het is mij gewoon de kosten op de maatschappij niet waard. En daarnaast is het ook niet zo goed, of zelfs slechter geworden. Steeds vaker komen er teksten uit die zó AI klinken dat ik toch weer veel tijd kwijt ben aan het meer als mijn stem te laten klinken.

Innerlijke tegenstrijdigheid

Ik vertel dit om eerlijk te zijn: ja, ik kan erg kritisch zijn over generatieve AI. Maar we maken niet altijd logische keuzes, en ondanks dat ik weet hoe hoog de kosten zijn, kan het ook voor mij lastig zijn om mijn gedrag daar op aan te passen. Daarnaast: we hoeven niet allemaal 100% anti te zijn of 100% on board, er zijn ook tussenwegen.

Waar ik de laatste tijd steeds meer over denk is hoe bizar het is hoe veel geld grote bedrijven en overheden hebben uitgegeven aan AI, en dat terwijl uit de meeste indicaties blijkt dat ze het niet terugverdienen. Ook Sora is recent afgesloten omdat het te duur werd. Waarom deden ze het dan toch? Prestige, omdat technologie cool is?

Het doet me eerlijk gezegd wel pijn om er aan te denken dat we met dat geld significante verschillen kunnen maken om honger en armoede in de wereld aan te pakken, of klimaatverandering. En dan pompen we het allemaal in een set technologie met twijfelachtige returns. Het is voor mij zeker sterke motivatie om het minder te gebruiken.

Leestip

Deze week een leestip in het thema van schrijven: het boek ‘Een leesbare scriptie’ van Warna Oosterbaan. Het is een compacte gids met tips gericht aan studenten die een scriptie schrijven. De versie die ik las was een klein beetje verouderd, en sommige stukjes gelden misschien niet even veel voor elk vakgebied, maar ik vond het een erg goed overzicht geven van de tijdlijn/het proces van een scriptie schrijven. Dat was voor mij, toen ik een student was, erg abstract, en als onderzoeker zit je zo erg in dat veld dat het soms lastig is om je te bedenken wat je zelf niet wist voor je begon (zo, wat een zin dit, haha). Bijvoorbeeld: dat het niet 1x schrijven en klaar is, maar dat je vaak met je begeleider een paar keer itereert en misschien nieuwe versies van hoofdstukken schrijft.

Ik heb zelf een paar maanden geleden ook een korte gids geschreven, op mijn academische blog: https://juliawasala.nl/blog/academic-writing/. Ik heb ook nog een nieuw stuk in de pen: ik zat er aan te denken om een soort ‘writing prompts’ te schrijven, die studenten kunnen helpen om eerste versies van stukken van hun scriptie te schrijven zonder er al te veel over na te denken. Het idee kwam voort uit mijn realisatie dat ik wat intuitiever moet schrijven en minder moet nadenken, en dat het me heel erg hielp met fictie schrijfcursus om dat aan de hand van prompts te doen. Ik wil eerst wel even met een aantal mensen er over praten om een beter idee te krijgen van wat voor prompts behulpzaam zouden kunnen zijn, laat me weten als je hier leuke ideeen over hebt, uit je eigen ervaring met schrijven of omdat je andere mensen begeleidt/coacht.