Vijftig keer grip

Deze week werd ik vijftig en ben ik vijf jaar ondernemer. Mijn jongste zoontje is alweer vier en gaat naar de basisschool, de oudste is een reus van bijna achttien en bijna het huis uit. Het is onvoorstelbaar hoe snel het leven voorbijgaat en wat een mens allemaal meemaakt.

Terugkijkend ben ik door schade en schande iets wijzer geworden. Dat de sprintjes op het voetbalveld schaarser worden, is natuurlijk jammer maar als het gaat om innerlijke rust dan is ouder worden een zegen.

Daarom een bijzondere editie met vijftig inzichten voor wat meer grip op het leven. Gebaseerd op boeken, verhalen, gesprekken en vooral ervaringen uit de afgelopen vijftig jaar. Ik heb ze onderverdeeld in vijf deelgebieden: grip op jezelf, gezonde relaties, waardevol werk, een stevige basis en houvast in de wereld.

Het is makkelijker gezegd dan gedaan: veel van deze inzichten wil ik zelf beter uitvoeren. Daarnaast is het persoonlijk: wat voor mij waar is of werkt, kan voor een ander waardeloos zijn. Dat ik deze inzichten toch deel, is omdat ik ze zelf eerder had willen hebben en er voor iedereen vast wel wat in zit.

Ontwikkel een harde kern. Bepaal je missie en principes. Vastleggen waar je voor leeft en waar je voor staat, helpt bij het maken van goede keuzes. Bovendien: wie van binnen hard is, kan naar buiten zacht zijn.

Ken jezelf, herken het stemmetje van je ego. Veel frustraties komen voort uit een verkeerd zelfbeeld en het verlangen naar status. Dit onderkennen werkt verlossend.

Omarm waar je vandaan komt. Je afkomst, je familie, je verleden en je fouten hebben je gemaakt tot de unieke persoon die je bent.

Verban schaamte. Een schuldgevoel over een wandaad is op zijn plaats. Spijt over iets dat je hebt gedaan of nagelaten is nuttig. Maar schaamte is destructief. Werk aan de beste versie van jezelf en wees er trots op.

Vergelijk jezelf enkel met gisteren. Niet met anderen. Door anderen als maatstaf te gebruiken, ga je voorbij aan jezelf en waar je vandaan komt.

Laat anderen. Volg je innerlijke drijfveren, ongeacht alle meningen, adviezen en verwachtingen die er zijn. Ga uit van jezelf, geloof in jezelf en probeer het.

Kies. Het bepalen van de essentie en je prioriteiten is een levenskunst. Teveel willen is een veelbeproefd recept voor ongenoegen. Overdaad maakt ondermaats.

Ontneem jezelf dingen. Vasten, geheelonthouding of een digitale detox creëren nieuwe levensruimte. Iets missen is iets anders meemaken.

Anticipeer. Uitstel kost tijd of geld, reageren kost energie. Alleen als bewuste keuze is nietsdoen een optie. Wees geen struisvogel en kom in actie voor een probleem je overwoekert.

Zorg eerst voor jezelf. Het klinkt egoïstisch en voelt niet juist. Maar om voor anderen te kunnen zorgen moet je zelf veilig en gezond zijn.

Zoek en hou het bij jezelf. Een goede relatie begint met eigen verantwoordelijkheid. De schuld bij anderen leggen, is vaak onterecht en altijd zinloos. Ook als slachtoffer heb je een keuze.

Luister. Zonder gehoord te willen worden. Zonder te willen reageren. Zonder te oordelen. Echt naar iemand luisteren is een groot gebaar. Als de ander uitgesproken is, vraag dan of er nog meer is.

Vertraag. Het gaat niet om wat er gebeurt maar om wat je ermee doet. Benut de ruimte tussen stimulus en respons waar je zelf regie over hebt. Train dit elke dag, stabiliteit loont altijd en overal.

Koester je kleine kring. Grootschaligheid is vluchtig. Het gaat om degenen die dichtbij je staan.

Maak verbinding. Het leven draait om hechte banden en wederkerige relaties met anderen. Vrijheid zonder verbondenheid is een lege huls en een loze belofte van het neoliberalisme.

Evalueer vriendschappen. Mensen veranderen op verschillende momenten, in verschillende richtingen en met verschillende snelheden. Dat vrienden uit elkaar groeien is even onvermijdelijk als overkomelijk: doe de vriendschap recht en bespreek het.

Ga uit van het goede. Bekritiseer niet de zwaktes van je geliefden maar bewonder hun kracht. Oordeel mild en met mate. Brand niet af maar hemel ook niet op. Zachtaardigheid en dankbaarheid zijn duurzamer.

Spreek in daden. Zeg soms wat je denkt, doe vaak wat je zegt. Toon kalmte en kracht tegenover manipulatie of macht. Uiteindelijk ben je wat je doet en spreken je keuzes voor je.

Wees duidelijk. Uit je ideeën, behoeften en verzoeken in concrete en constructieve taal. Communiceer zonder geweld, sla bruggen en vermijd omwegen. Kies je woorden zorgvuldig, misverstanden zijn er genoeg.

Denk na over je dood. Stel je voor hoe je begrafenis eruit zou zien. Zoek degenen op die je vaker had willen zien. Regel nu wat geregeld moet zijn als je er niet meer bent.

Benut de kracht van rituelen en routines. Met een vast ritme kunnen bergen werk verzet worden. Herhaling zonder uitzondering is de sleutel tot succes.

Begin met het belangrijkste. Stel de hoofdtaak niet uit en doe het zware werk eerst. Stel de hoofdzaak niet uit en zet de kernboodschap bovenaan. Het lucht en klaart op.

Verban haast. Gejaag en gejakker gaan ten koste van kwaliteit. Haast is een killer, multitasken is bullshit. Wie op kalme wijze hard kan werken, krijgt dingen op tijd af.

Organiseer focus en flow. Plan je dag doelgericht, zet blokken in je weekagenda. Laat je diepe werk niet kapen door appgroepen, mailboxen, mediaplatforms, kantoortuinen en andere ruis. Leg je smartphone op loopafstand.

Werk met projecten. Voornemens en plannen zijn prima maar zonder het formuleren van acties met deadlines komen gewenste uitkomsten niet tot stand. Hanteer een 20/80 verhouding tussen planvorming en uitvoering.

Voorkom vergaderpijn. Als team zaken en taken bespreken is nuttig maar overbodige, ongestructureerde, onvoorbereide en onnodig lange vergaderingen zijn vreselijk. Zorg voor een strakke agenda en een strenge voorzitter.

Laat je niet leiden door je positie. Mensen zijn overgevoelig voor hiërarchie en macht corrumpeert. Blijf ook op een hoge positie bescheiden, betrokken en benaderbaar.

Manage je kennis. Leg gedachten vast, maak gespreksaantekeningen en stel bronnen veilig. Ruim je notities en downloads wekelijks op; werk je actielijsten en checklists dagelijks bij. Blijf bouwen aan je persoonlijke informatiesysteem. Het is je tempel van kennis.

Gebruik AI. Laat AI jou niet gebruiken. Technologie speelt in op onze psychologie en dus moeten we zelf diep, vrij en kritisch blijven denken. Hoe magisch de taalmodellen en rekenkracht ook lijken.

Lees elke maand een boek. We lezen steeds minder en korter. We scannen, screenen en scrollen steeds sneller. Door papieren boeken te lezen, train je je aandacht en geduld. Het is leuk en leerzaam.

Neem je lichaam serieus. Pijntjes, stress en vermoeidheid vertellen een verhaal. Bijvoorbeeld dat je jezelf overvraagt, dat jij iets onderdrukt, of dat iets jou onderdrukt.

Organiseer een gezonde omgeving. Discipline en wilskracht zijn overschat. Onaardige mensen besmetten je, ongezonde producten verleiden je. Neem preventieve maatregelen en zorg dat je omringd bent door wat helpt.

Besteed tijd aan geld. Zodat je geld aan tijd kunt besteden. Financiële onrust is vaak het gevolg van gebrekkig overzicht. Breng alles zorgvuldig in kaart alvorens je lukraak een beleggingstip of belastingtruc uitprobeert.

Bouw buffers op. Zet maandelijks spaargeld opzij. Leg reserves aan om tegenslag op te kunnen vangen. Financiële gezondheid wordt niet bepaald door inkomsten maar door uitgaven. Zuinigheid is een voorwaarde voor gulheid.

Stel leefregels in. Mensen trekken incidentele besluiten en keuzes in twijfel (doe niet zo moeilijk!) maar accepteren het juist als iemand iets als leefregel hanteert (wow, wat knap!). Taaie wortels helpen in woelige tijden.

Maak verandering doenlijk. Verbeter je gewoontes met doelgerichte drempels: maak het slechte moeilijker en het goede makkelijker. Benut zowel de pijn van oud gedrag als de winst van nieuw gedrag. Begin klein en doe het elke dag.

Maak van je huis een thuis. Klussen in huis loont extra: het gedane werk betaalt zich namelijk dagelijks opnieuw uit. Dat hoeft geen grote verbouwing te zijn; het schilderen van een muur of het opruimen van de schuur werkt ook.

Laat klein verlies lopen. Ons brein laat verlies zwaarder wegen dan winst. Wie erin slaagt beperkte nederlagen en tegenslagen lichtvoetig te dragen, doet zichzelf een bijzonder groot plezier.

Bereid je voor. Improvisatie kan niet zonder voorbereiding, zoals spontaniteit niet zonder planning kan. Wie zich inleest en dingen uitzoekt, maakt het verschil. Een briljante ingeving komt zelden uit de lucht vallen. Werklust is het grootste talent.

Blik elk jaar terug en vooruit. De week tussen kerst en oud & nieuw is geschikt voor reflectie. Welke jaardoelen zijn bereikt? Wat ging goed? Wat kon beter? De eerlijke antwoorden op deze vragen vormen de basis voor het nieuwe jaarplan.

Share

Neem de wereld zoals hij is. Het kapitalistische systeem waarin we leven is verre van perfect. Maar telkens klagen dat het anders zou moeten zijn, is gemakzuchtig. Zet je in voor verbetering van een onderdeel dat jij belangrijk vindt.

Zie het onder ogen. De waarheid maakt vrij en baant de weg voor verandering. Vluchten of je verstoppen voor de realiteit is kansloos. Om een beest te kunnen temmen, moet je het in de bek kijken.

Vergeef. Vergeving is een gift aan jezelf. Woede en wraakgevoelens zijn menselijk en noodzakelijk maar uiteindelijk is loslaten de enige manier om -met of zonder de dader- door te kunnen. De enige die jouw wond kan helen, ben jij.

Geef toe. Als je een fout maakt, zeg dan dat het je spijt. Als een oude overtuiging niet meer blijkt te kloppen, stel dan je mening bij. Als een gedragspatroon je in de weg zit, zoek dan hulp om het te doorbreken.

Denk aan het heelal. Iedereen heeft de neiging te denken dat alles om hemzelf draait. Maar de eindeloze geschiedenis en de onbegrensde sterrenhemel tonen het tegendeel. Bedenk je zo nu en dan hoe marginaal je leven is en laat alles dan even los.

Geloof ergens in. Wie het geloof in een God rationeel onzinnig noemt gaat voorbij aan de emotionele zingeving die het gelovigen brengt. Los van religie is ook geloven in de goedheid van de mens zo gek nog niet: naïviteit is beter dan cynisme.

Wees selectief positief. Positief ingestelde mensen zijn gelukkiger en gezonder. Optimisme brengt mensen verder. Maar stap niet in de valkuil van giftige positiviteit die verdriet en verlies bagatelliseert. Kanker is geen kans. Pijn is niet fijn. En manifesteren is bedrog.

Onderzoek de oorzaak. Het probleem is vaak dat we het probleem niet helder hebben. Voor het gesprek over oplossingen gaat, moet het knelpunt duidelijk zijn. Om symptoombestrijding te voorkomen moet je de grondoorzaken kennen.

Bewaak het evenwicht. Het menselijk bestaan is een kwestie van balans. Extremen en uitersten zijn per definitie eenzijdig en doorgaans een doorgeslagen reactie. Uiteindelijk is een groep of samenleving gebaat bij de gulden middenweg.

Beleef het hier en nu. Hoe zwaar het verleden ook blijkt en hoe dreigend de toekomst ook lijkt, alleen in het heden kun je dingen ervaren, meemaken of aanpassen. Alleen in het heden vind je grip.

Share Nieuwe Menselijkheid