Một cách khác để nghĩ về việc đi nước ngoài

Sáng nay tôi dừng lại trước quán cà phê dưới sảnh tòa nhà văn phòng nơi tôi làm việc. Một ly cappucino có giá 5,5 đô la Úc, khoảng 100.000 đồng Việt nam. Tôi nhìn lướt qua những dãy bàn thưa khách rồi lên pantry của công ty pha một tách cà phê miễn phí.

Giữa mùa đông, văn phòng vắng người do một số nhân viên đã về nước tránh lạnh hoặc đăng ký làm việc tại nhà. Tuy nhiên, tách cà phê vẫn rất ngon dù chỉ uống một mình. Có thể buổi trưa tôi sẽ pha thêm một tách nữa để uống cùng cô bạn đồng nghiệp người Malaysia.

Đi làm ở Úc uống cà phê nhiều hơn ở Việt Nam.

Tôi bất giác cười vì nhận ra lần thứ hai trong vòng mười lăm phút mình tự nhiên đi so sánh. Tôi không bận tâm đến sự khác nhau giữa Việt nam và Úc vài năm rồi.

Xong tách cà phê, tôi mở máy tính kiểm tra email, gọi điện cho một đồng nghiệp để hỏi thăm về một khách hàng của chúng tôi, sau đó dành thời gian còn lại của ngày để chuẩn bị cho một buổi họp.

Tôi không còn thấy mình đang làm việc ở nước ngoài nữa.

Adelaide là nơi tôi đã sống khi mới sang Úc. Ở đó, tôi đã dành ba tháng để làm việc với người cố vấn cho dự án của chúng tôi. Mùa thu năm ấy, lần đầu tiên tôi được nhìn thấy những hàng cây dần đổi màu, nhuộm vàng những con đường yên tĩnh giữa lòng thành phố. Cũng ở đó, tôi quyết định dừng một dự án mà tôi đã theo đuổi suốt ba năm và không biết nên làm gì tiếp theo.

Tháng Bảy, tôi bay lên Melbourne để kết thúc hợp đồng với công ty tư vấn trước khi trở về Việt nam. Sáng hôm sau, tôi thức dậy lúc bốn giờ trong một căn hộ airbnb cũ ở vùng Brunswich, mơ màng đi vào nhà vệ sinh chung và … bị kẹt trong đó. Đó là một trong những tình huống đáng sợ nhất mà bạn có thể gặp ở một thành phố xa lạ sau nhiều tháng hoang mang vô định.

May mà tôi đã dùng điện thoại để soi lối hành lang tối đen khi lần mò đi ra nhà vệ sinh. Nhưng bạn có thể gọi ai lúc bốn giờ sáng để nói bạn không biết cách mở cửa toilet chứ. Sau khi cố gắng trong vô vọng để mở cái khóa kỳ cục đó, tôi trấn tĩnh lại rồi ngồi lướt Facebook chờ trời sáng. Đến đâu gần sáu giờ, tôi nhìn thấy một con số: 3.4% - tỷ lệ thất nghiệp ở Úc thời điểm đó.

Tôi đọc bài viết, rồi tìm thêm bài khác. Những thông tin về sự thiếu hụt nguồn lao động có tay nghề cao rất chung chung, nhưng lần đầu tiên tôi có một ý nghĩ mà trước đó chưa từng xuất hiện: tôi có thể làm việc tại Úc.

Năm đó tôi gần năm mươi tuổi.

Việc nghĩ mình có thể đi làm ở nước ngoài ở tuổi đó cũng kỳ cục như việc tôi không thể xoay tay nắm cửa mà người chủ nhà đã nhẹ nhàng xoay nó để giải cứu tôi mấy tiếng sau...

Tôi chưa bao giờ nghĩ mình sẽ sống hay đi làm ở một đất nước khác dù công việc thỉnh thoảng cũng cho phép tôi đi nước ngoài.

Tôi đặc biệt thích đọc những bài viết của The Present Writer, Khải Đơn và của nhiều anh chị sống ở nước ngoài từ thời họ còn viết trên blog cá nhân. Những bài viết ấy luôn mang đến cảm giác thế giới rộng hơn mình tưởng và cuộc sống xa xứ thật thú vị.

Nhưng dù đọc bao nhiêu đi nữa, chưa bao giờ tôi nghĩ cuộc sống ấy có thể là của mình.

Hồi tôi còn trẻ hơn nhiều, được đi làm cho một công ty nước ngoài ở Sài Gòn đã là điều đáng tự hào. Được công ty cử đi công tác nước ngoài còn hiếm hơn.

Ra nước ngoài để làm việc?

Trong suy nghĩ của tôi, con đường ấy gần như không tồn tại. Xung quanh tôi, người ta đi ra nước ngoài sinh sống chỉ bằng vài cánh cửa rất hẹp: đi du học, kết hôn, hoặc đoàn tụ gia đình.

Cho đến khi tôi bị mắc kẹt sau cánh cửa nhà vệ sinh ở căn hộ airbnb giữa lúc đang hoang mang về sự nghiệp của mình.

Câu chuyện tiếp theo là sau khi được chủ nhà giải cứu khỏi toilet lúc gần chín giờ sáng, tôi đã đến gặp công ty tư vấn của mình với một đề nghị hợp tác khác. Thật ra chẳng có gì để mất để thử, đằng nào tôi cũng sắp kết thúc hợp đồng với họ. Nhưng tôi nghĩ mình có thể giúp họ kết nối với những khách hàng khác ở Việt nam. Lời đề nghị nảy sinh lúc bốn giờ sáng đó đã giữ chân tôi ở Úc đến nay.

Thành thật mà nói, tôi không chắc đó có phải là một ý kiến ​​hay hay không khi bỏ lại tất cả để bắt đầu một cuộc sống mới, nhưng tôi biết đó là điều tôi muốn thử. Tôi cũng từng nghi ngờ bản thân. Bạn bè tôi thì không tin tôi sẽ làm được, nhưng tôi vẫn cứ làm. Và giờ đây, tôi đang ở Melbourne, chật vật với cuộc sống mới nhưng là một cuộc sống thú vị hơn bất cứ giai đoạn nào trong đời.

Bây giờ thì có rất nhiều thông tin về cuộc sống ở nước ngoài lắm rồi. Nhưng thỉnh thoảng khi tìm kiếm trên YouTube, tôi nhận ra hình ảnh về làm việc ở nước ngoài thường không phải là thứ dành cho đa số chúng ta.

Hoặc là những công việc ngắn hạn đầy trải nghiệm kiểu như đi hái táo ở nông trại, đóng gói hàng trong kho cho những bạn trẻ đi du lịch kết hợp làm việc. Một số khác là các blogger du lịch và freelancer. Một số ít hơn nữa là những người đã có học vị rất cao và sự nghiệp đáng ngưỡng mộ.

Còn phần lớn chúng ta thì sao?

Chúng ta chỉ đi làm.

Đây là năm thứ tư tôi làm việc cho một công ty tư vấn doanh nghiệp nhỏ ở Melbourne. Những năm qua, công việc của tôi là phát triển kinh doanh, chăm sóc khách hàng, quản lý vận hành, đào tạo nhân sự,... nghĩa là làm nhiều thứ hơn là một chức danh có thể mô tả. Nhưng đó cũng là những thứ bình thường mà rất nhiều người đang làm. Tôi nghĩ nó thậm chí còn dể hơn là làm YouTube hay nghiên cứu sinh.

Tuy nhiên, làm việc bình thường ở nước ngoài cần rất nhiều năng lượng. Bạn phải học lại từ đầu những thứ rất nhỏ như cách chào đồng nghiệp, cách gửi email hay gọi điện bằng một ngôn ngữ không phải tiếng mẹ đẻ.

Nó giống như lần đầu bạn bước lên chiếc máy chạy bộ có những hàng nút bấm nhấp nháy đầy bí ẩn. Bạn vừa phấn khích vừa e sợ, dè dặt bấm thử từng nút cho đến khi băng chuyền bắt đầu chuyển động. Bạn gồng cơ, guồng chân chạy theo tốc độ đã cài sẵn để không bị hất văng.

Nhưng rồi bạn bắt đầu quen dần, bạn học cách giữ thăng bằng và tăng tốc. Đến một lúc nào đó, bạn không còn nghĩ về chiếc máy nữa. Bạn chỉ tập trung vào việc chạy.

Làm việc ở nước ngoài cũng vậy. Đến một lúc nào đó, nó không còn là “ở nước ngoài”. Nó chỉ đơn giản là công việc của bạn.

Công việc hiện nay cho tôi gặp rất nhiều người trên hành trình của họ.

Một đồng nghiệp trẻ của tôi sang Úc làm việc ba năm rồi chủ động trở về nước để tiếp tục phát triển sự nghiệp mà cô ấy thích. Một người trước khi đến Úc đã làm việc vài năm ở Nhật, một người sẽ sang New Zealand vài tháng tới. Tôi đang gặp mỗi ngày nhưng kỹ sư, giáo viên, đầu bếp,... lặng lẽ luyện thi tiếng Anh, hoàn tất hồ sơ đánh giá tay nghề rồi đưa gia đình sang Úc làm việc.

Họ không giỏi hơn tôi ngày trước. Chỉ khác là họ nhìn cuộc sống bằng một cách nhìn khác. Trong tầm nhìn của họ, một quốc gia không nhất thiết phải là đích đến cuối cùng hay một giấc mơ định cư. Nó có thể chỉ là một điểm dừng, một nơi để sống một cuộc sống khác, học một thứ gì đó mới,... trước khi tiếp tục đi.

Có lẽ chúng ta nên ngừng nghĩ rằng đi nước ngoài khó như hái sao trên trời, đi nước ngoài là phải định cư hoặc đi rồi quay về là một thất bại. Liệu đó có thể đơn giản là một chặng đường thú vị hơn trong sự nghiệp hay cuộc sống hay không, khi thế giới đã phẳng hơn rất nhiều?

Tôi biết cảm giác ấy không chỉ của riêng mình. Có người chưa bao giờ nghĩ mình có thể học lại ở tuổi bốn mươi. Có người không dám nộp đơn xin một công việc chỉ vì nghĩ “việc đó dành cho người khác”. Có người sống ở đây nhiều năm nhưng vẫn không hình dung mình có thể mở một doanh nghiệp nhỏ.

Người ta vẫn nói cơ hội là thứ cuộc đời mang đến: một học bổng, một lời mời, một mối lương duyên... Nhưng bây giờ tôi tin rằng những cơ hội đó chỉ xuất hiện sau khi chúng ta bắt đầu đi tìm. Và chúng ta chỉ đi tìm những gì mình tin là có tồn tại.

Nếu ngày ấy tôi vẫn tin rằng làm việc ở nước ngoài chỉ dành cho người trẻ, người rất giỏi hoặc người rất giàu, có lẽ tôi đã trở về nước, tiếp tục cuộc sống cũ và tiếp tục ngưỡng mộ cuộc sống của người khác.

Sáng nay, ly cappuccino dưới chân tòa nhà vẫn có giá 5,5 đô la Úc. Chỉ là vài năm qua, tôi không còn quy đổi nó sang tiền Việt nữa. Cũng giống như nhiều năm rồi, tôi không còn nghĩ làm việc hay sống ở nước ngoài là sự may mắn riêng của một số người.

Điều thay đổi lớn nhất tôi có được sau bốn năm không phải là tiếng Anh, mức lương hay chức danh mà là những câu hỏi khác tôi bắt đầu biết tự đặt ra cho bản thân.

Ngày trước, câu hỏi“Liệu mình có thể làm việc ở một đất nước khác hay không?” chưa từng tồn tại trong đầu tôi.

Nhưng có những cánh cửa đã ở đó từ rất lâu, chỉ là chúng ta chưa từng nghĩ chúng dành cho mình.

Đây là một bài thuộc series “Sống ở nước ngoài” - những câu chuyện và quan sát được viết từ trải nghiệm sống xa nhà, về những thay đổi rất nhỏ trong cách chúng ta nhìn thế giới.

Có thể bạn muốn đọc thêm: