Aanval op de laatste subcultuur

Zat je vroeger in een zuil, everything that happened in de zuil, stayed in the zuil. Toen zuilen aan aantrekkelijkheid afnamen, kreeg je subculturen. De hippies. Punkers. Nerds. Refo’s. Homo’s. Skaters. Hooligans. Gabbers. Kakkers. Dit waren aparte wereldjes met eigen normen, waarden, humor, kledingmerken, muziekgenres en taal. Daarnaast had je de mainstream. Die was vrij conservatief en intellectueel. En de mainstream bekommerde zich niet om de subculturen; die waren het schrijven niet waard.

Een van de weinige plekken waar de subculturen gebroederlijk zij aan zij stonden, was in de Top 40. Begin jaren negentig bestond de hitlijst uit een ratjetoe aan stijlen. Van Julio Iglesias tot Koos Alberts, van DJ Jazzy Jeff & The Fresh Prince tot Pearl Jam, alles kwam voorbij.

Met de komst van het internet kwam de behoefte aan meer en meer nieuws. Kranten begonnen steeds meer berichten te verzamelen, het maakte niet uit waarover, nieuwssites kwamen op, clickbait werd een ding, iedereen zette breaking news alerts aan want stel je voor dat je niet onmiddellijk op de hoogte was van de nieuwe liefde van Jan Smit, en zo werd nieuws voor veel mensen een verslaving.

Subculturen verschoven ook steeds meer naar online platforms en wat ze bespraken was voor het overgrote deel openbaar. Dat werd dan weer opgepikt door de nieuwsmedia en het duurde niet lang voordat het geen aparte wereldjes meer waren, maar onderdeel van de mainstream. Zo’n beetje alle subculturen zijn in korte tijd succesvol geïntegreerd en hebben daarbij iets wezenlijks verloren. Iedereen kijkt nu namelijk mee. De scherpe randjes zijn eraf. Hun normen, waarden, humor, kleding, muziek en taal is aangepast aan het vergrootglas van de grote gemene deler.

Kijk maar naar de Top 40. Alles lijkt op elkaar.

De Nederlandse cultuur bestond nog geen dertig jaar geleden uit allerlei verschillende culturen die naast elkaar bestonden en over het algemeen naar binnen waren gekeerd. Er werden geen ruzies uitgevochten tussen de ene en andere subcultuur. Er was geen strijd. Er werd bekeerd noch vernietigd. Elke subcultuur had zijn eigen netwerk en dat was goed zo. Ruimte genoeg. Een paar decennia later en dit pluriforme stelsel is verdwenen. Iedereen moet buigen voor de uniforme platgeslagen pap van de mainstream. Middelmaat is king in Nederland anno 2026.

De enige subculturen die we nog hebben, zijn buitenlanders die hun eigen cultuur in leven houden. Een eigen netwerk hebben. Zich niet mengen in mainstream discussies, want dat is een andere wereld. Toch wordt er van alle kanten geprobeerd, door de politiek, maatschappelijke organisaties, om deze mensen te bereiken. Niet om ze te begrijpen en als subcultuur te accepteren, maar om ze ook te voeden met smakeloze Hollandse havermout zodat ze beter integreren. Iedereen moet zich voegen naar De Nederlandse cultuur, zoals die staat voorgeschreven.

Wat een ontzettend star, rigide volkje zijn we geworden. En vergeetachtig bovendien. Als hippies, punkers, nerds, refo’s, homo’s, skaters, hooligans, gabbers en kakkers nog steeds in het straatbeeld te zien waren, zouden we een stuk toleranter zijn ten opzichte van buitenlanders. Maar omdat de Nederlandse maatschappij tot een kleurloze braakbal is gekneed, vallen ze uit de toon. En worden ze als onwenselijke elementen gezien, ‘zij die afwijken’, in plaats van krenten uit de pap.