Een volkomen zalfloos bestaan

Negenentwintig gelukzalige jaren leidde ik een volkomen zalfloos bestaan.

Geen foundation, geen dagcrème. Zonnebrand heel soms, wanneer ik het op een terras kreeg aangereikt, en alleen omdat het rook naar kokosnoot en vakantie, niet omdat ik me bezighield met rimpels of huidkanker.

Skincare was iets voor andere mensen. Vrouwen met verstand van zaken, met geordende lades en juwelendozen, vrouwen met glimmende etuitjes en goed betaalde kantoorbanen. Ik bewonderde ze van een afstand en vertelde mezelf dat ik erboven stond.

Tot iemand op een goede dag aan me vroeg: “Dus jij denkt dat je dat niet nodig hebt?”

Dacht ik dat ik het niet nodig had? Ik dacht vooral dat niemand het nodig had, niet écht - werd er iemand slimmer of leuker van concealer?

Maar natuurlijk wist ik best dat ook ik er frisser, egaler, stralender uit kon zien als ik mijn best deed. Ik was vooral laks, bleef liever wat langer in bed liggen ’s ochtends. Ik had een make-uploze moeder bij wie ik in mijn jeugd geen tips kon afkijken, woonde op kamers en had geen cent te makken. En het belangrijkst: ik had geen spiegel. Het was verbijsterend hoe weinig je over je uiterlijk nadacht als je jezelf nooit zag.

Vlak voor mijn dertigste verjaardag vond ik in een kringloopwinkel een prachtige goudomrande spiegel die ik prominent ophing in mijn slaapkamer. Ineens zag ik mezelf, hoeveel vermoeider ik eruitzag dan vriendinnen, zichtbare sporen van nachten rokend en drinkend doorhalen.

Ik sprong onmiddellijk op mijn fiets, richting drogist.

Maar waar te beginnen? Het make-upschap intimideerde me, zoveel tinten beige, zoveel vrouwen die precies leken te weten wat ze deden, vrouwen die twintig jaar geleden al hadden geëxperimenteerd, die dichtgeplamuurde oranje pubermeisjes met spierwitte crèmeloze halzen waren geweest, toen dat ze nog werd vergeven. Ik voelde een enorme achterstand. De tijd om te proberen, te falen, te leren, was er gevoelsmatig niet, ik durfde geen bruine dingen op mijn gezicht te smeren, stel je vóór dat iemand het zou zien zitten.

In plaats van foundation kocht ik een serum waarvan mijn huid volgens de verkoopster zo zou opknappen dat camouflerende goedjes overbodig waren.

Vanaf dat moment escaleerde de situatie. Ik begon te lezen, leerde de taal – rosacea, dewy skin, exfolianten.

Inmiddels heb ik een badkamerkast die lijkt op een apotheek en ik schaam me er dood voor. Waar jarenlang alleen tubes tandpasta en blarenpleisters lagen opgeborgen, staan nu medisch ogende flacons met witte etiketten en geheimzinnige namen als ‘matrixyl’ en ‘hyaluronzuur’. De ziekenhuisverpakkingen ogen verantwoord, alsof ik alles op doktersrecept krijg van een dermatoloog, en niet wanhopig probeer mijn allang verloren negenentwintigjarige uiterlijk te conserveren.

‘s Avonds tijdens mijn skincareroutine van zesentachtig stappen zie ik hoe mijn vriend een plens water in zijn gezicht gooit en in bed kruipt, zich nooit in zijn leven afvragend of zijn poriën zijn verstopt.

Hoe is het in vredesnaam gekomen dat zelfs ík gevoelig ben geraakt voor verkooppraatjes van cosmeticafabrikanten waarin ik helemaal niet geloof? Waarom zie ik op posters van een parfumerie de jongeblommenhuid van een veertienjarig fotomodel en denk ik: ‘ja, dat wil ik ook!’ Terwijl: ik wil dat helemaal niet, ik houd van rimpels, van kraaienpootjes, van tekenen dat iemand heeft gelééfd, en in dat leven heeft gelachen bovendien. Ik houd ervan, maar vooral bij anderen.

Hoe bescherm ik mezelf hiertegen?

Er bestaat een hack.

Het kost niets extra, met wat mazzel kan ik er op Marktplaats zelfs geld aan verdíénen.

Ik moet de gouden spiegel verkopen.

In tijden van grote crises die volledig uit de klauwen lopen, tik ik, maatschappelijk geëngageerd persoon, geen stukje over de niet te volgen situatie rondom de Straat van Hormuz, de wapenstilstand tussen Iran en de VS of Israëls zwaarste aanval in Libanon tot nu toe, met tientallen burgerdoden als gevolg. In plaats daarvan typ ik over godvergeten beautyroutines.

Het is nu eenmaal wat eruit kwam deze week. Dat ik behoefte had dit te schrijven, betekent misschien dat jij behoefte hebt dit te lezen - zie het als het Substackiaans equivalent van troostende trash TV, zoals een verdrietige tiener met ruziënde ouders aan de boze grotemensenwereld wil ontsnappen en haar uitvlucht vindt in het bingen van Teen Mom of Temptation Island. Denk ik, nooit gekeken. (ik had een gelukkige jeugd.)
(Is dat hele crèmes smeren niet ook een pleister op de wonde van ouder worden en de wereld steeds minder begrijpen? Een zielige tevergeefse poging tot controle op iets waar je met je vaststaande genenpakket en met al die griezels op machtsposities nauwelijks invloed op hebt?)

Ik raad aan te vluchten in iets mooiers, in muziek van Edwin Starr. Die zong, schrééuwde, in 1969 over de Vietnamoorlog. Starr, god hebbe zijn ziel, moest eens weten hoe relevant zijn wanhoopskreet ook in 2026 weer is.

Om het hele crèmetje-smerenverhaal wat te compenseren sluit ik vandaag af met een leestip, een sterke column die Floor Rusman vorige maand schreef voor NRC: Mentale hermafrodiet. Ik vind het erg herkenbaar en schaar me achter Rusmans oproep: “Als ik ergens voor wil demonstreren, dan is het voor de vrijheid van vrouwen en mannen om zelf te bepalen hoe boeiend zij hun sekse vinden.” Tip! (Stuur me een bericht als je de column niet kan lezen)