Conflictoverstijgend graan

Deze week verscheen in Het Parool een dubbelinterview met twee wetenschappers, een Israëliër en een Palestijn.

Israëlische hoogleraar Zvika Peleg en Palestijnse professor Ziad Abdeen, beiden werkzaam in Jeruzalem, vertellen samen over hun onderzoek naar graansoorten die bestand zijn tegen toenemende hitte en droogte in het Midden-Oosten. De klimaatresistente soort waar ze bij uitkwamen, ‘Ufuq’, Arabisch voor horizon, groeit sneller en levert grote opbrengsten – goed voor boeren en de hongerige mens. Peleg: “De hele regio kan hiervan profiteren.” Het onderzoek wordt bijna volledig gefinancierd door de Nederlandse overheid.

Ik moet denken aan de demonstraties waarbij studenten en activisten (of: bezorgde burgers, zo je wil) universiteitsbesturen opriepen samenwerkingen met Israëlische universiteiten te ontbinden. Veel Nederlandse onderwijsinstellingen gaven hier gehoor aan: universiteiten verbraken of bevroren relaties met Israëlische onderwijsinstanties en staakten studentenuitwisselingen.

Mijn flipperkast van een brein heeft altijd al de neiging van hot naar her te schieten, maar bij complexe vraagstukken is het kermis in mijn bovenkamer, vol botsauto’s, met agressieve pubers achter het stuur. Zo ook na het lezen over het Ufuq-onderzoek.

Want: is het niet vreemd om alle Israëlische studenten en onderzoekers te vereenzelvigen met Netanyahu’s oorlogskabinet, dat op grove wijze mensenrechten (en levens) schendt in de Gazastrook en de Westelijke Jordaanoever? Is een universiteit niet bij uitstek een plek waar analytische mensen rondlopen? Studenten en docenten met internationale contacten, die vatbaar zijn voor andere verhalen dan de Israëlische oorlogspropaganda, misschien? Dan moeten lijntjes naar kritische tegengeluiden wel openblijven.

Tegelijkertijd: veel Israëlische studenten worden opgeroepen voor het leger. Het Israëlische leger pleegt afgrijselijke genocidale oorlogsmisdaden, daar is overweldigend bewijs voor. Daarbij heeft de Zuid-Afrikaanse apartheidsgeschiedenis uitgewezen dat boycotacties kunnen werken. Ook ik koop geen dadels meer uit illegaal bezet gebied, een zeer minimale daad van verzet, maar toch, ik geloof er in.

Maar ja, ik geloof óók in de kracht van samenwerking en verzoening, van ontmoetingen tussen mensen van botsende culturen. In hoe we elkaar moeten zien als mens in plaats van monster, niet als (uitsluitend) dader, of slachtoffer. Abdeen zegt zelf dat ‘de opbrengsten van de samenwerking de risico’s overstijgen’. Abdeen: “Ik houd mezelf voor ogen dat ik het juiste doe. Politici denken aan de volgende verkiezingen. Wetenschappers denken aan de volgende generatie. We hebben het over voedselzekerheid voor de volgende generatie.”

Maar ja, dan moet wel genoeg overblijven van die volgende generatie. Wat Palestijnen betreft is dat nog maar zeer de vraag, nu Netanyahu’s regering al jarenlang het gehele volk, haar cultuur en land, met geweld wegvaagt. Er zullen Israëlische studenten zijn, niet allemaal, maar ze zullen er zijn, die de wapenindustrie ingaan, of hun kennis toepassen in het Israëlische leger. Moeten Nederlandse universiteiten daaraan bijdragen? Nee, toch?

Maar ja, ontnemen we studenten en docenten zo niet de kans op een alternatieve zienswijze? Aangezien de volledige internationale gemeenschap en alle vredesverdragen die we in betere tijden zijn overeengekomen geen enkele invloed hebben op Netanyahu en zijn bloeddorstige handlangers, is de enige kans op verbetering niet een verandering van binnenuit? Israël gaat tenslotte eind oktober naar de stembus.

Maar ja, maar ja, maar ja. Dat Israëls verdelgingsmissie moet stoppen lijkt me evident, maar de rest van de zaak ligt afgrijselijk gecompliceerd, mensen die zeggen van niet doen – vergeef me – alsof ze dom zijn. Ik erger me wild aan mensen die gesprekken terugbrengen tot het overzichtelijke: ‘het is heel simpel, je staat aan de goede kant van de geschiedenis of aan de verkeerde’. Ik erger me nog wilder aan mensen (en politici) die iedereen die begaan is met het lot van de Palestijnen afschilderen als terroristenknuffelende jodenhater.

(Ik heb meerdere keren gedemonstreerd voor meer steun voor Palestijnen, en ik heb enkel vredelievende mensen gezien. Op podia werd per megafoon herhaaldelijk verzocht de boel rustig te houden, veilig, óók voor de joodse mededemonstrant, die er volop tussen marcheerde. Vredig verlopen de massademonstraties van op het hoogtepunt 250.000 (!) bezorgde burgers, een zeldzaamheid.)

Natuurlijk zitten, helaas, tussen zulke grote aantallen alsnog onfrisse figuren. Online zie je: mensen raken begrijpelijkerwijs wanhopig door uitblijvende verbetering in het Midden-Oosten, waar ondanks wapenstilstanden nog volop burgers worden onderdrukt, ontmenselijkt, vermoord. Minder begrip heb ik voor het deel dat het verschil niet meer weet te maken tussen de Israëlische regering en leger aan de ene kant, en willekeurige joden aan de andere kant. Dat gebeurt aan rechterzijde trouwens ook: wie kritiek op Israël gelijkstelt aan jodenhaat toont dat-ie zelf het onderscheid niet meer kent.

Net zo goed erger ik me aan de linkse mens die doet alsof antisemitisme onder ‘hun’ gelederen niet bestaat, levensgevaarlijk vind ik dat, en voor de groep die antisemitisme nu uitsluitend aan linkerzijde denkt te vinden heb ik ook geen goed woord over. Een recente rel rondom zangeres Sophie Straat laat duidelijk zien dat het aan rechterzijde antisemitisme net zo hard gedijt: de hondenfluitjes, jodenhaat en doodsbedreigingen die zij over zich heen kreeg, kwamen echt niet van pro-Palestina-actievoerders.

Wat doet iedereen toch ongelooflijk dom!

Maar ja, zijn we niet allemáál te dom voor deze ingewikkelde planeet, waarin bloed wordt vergoten alsof het zeewater is, volkeren tegenover elkaar staan, actief door machthebbers tegenover elkaar worden gezet, waarin de ene internetbubbel het een vertelt en de andere het compleet tegenovergestelde? Ikzelf ben er in elk geval niet slim genoeg voor.

Hadden we maar politieke leiders op wier morele kompas we blind kunnen varen. Die ons ondersteunen in deze rommelige bende. Die zorgen voor rust in de fabriek.

Maar ja. Die hebben we niet.

Om toch hoopvol te eindigen, sluit ik af met de Palestijnse Abdeen: “Israëliërs en Palestijnen zijn voorbestemd om op hetzelfde stuk land te leven. Dat kan met de rug naar elkaar toe of met het gezicht naar elkaar. Als je voor dat laatste kiest, moet je nieuwe verbindingen leggen en bestaande relaties versterken.”

Maar ja. Hoe?

Net als Netanyahu heb ik ook weleens moordneigingen. Ik zet dan heel hard mijn afspeellijst ‘Boos’ op en even later gaat het weer. Make muziek, not war! Op festivals ga ik naar optredens van de Staat, alleen voor het liedje Witch Doctor. Dan gaat zanger Torre Florim midden in het publiek staan en doen we met zijn allen de doodenge clip na. Een fantastische uitlaatklep voor opgekropte woede.

Share