علامه طباطبائی حقیقت سیر جامعه و حرکت تاریخ قانونمند میداند و تصریح مینماید که امتها و جوامع ازآنجهت که امت و جامعه هستند، نه افراد و اعضای جامعه، سنتها و قوانین، اعتلاها و انحطاطها، سرنوشت مشترک و نامه عمل جمعی دارند و این حقیقت، به معنی قانونمندی حرکت تاریخ و جامعه است. از سوی دیگر در قرآن انسانها به خردورزی و اندیشیدن به ویژه در مورد حوادث و فرآیندهای تاریخی دعوت شدهاند تا ضمن…
هدف پژوهش حاضر، بازشناسی و بازنگاری بنیان های انسان شناختی تربیت اسلامی در اندیشه علامه طباطبائی (ره) است. این تحقیق از نوع کاربردی، روش آن تحلیلی- استنباطی و روش تجزیه و تحلیل اطلاعات تحلیل محتوای کیفی از نوع قیاسی است و داده ها به روش کتابخانهای گردآوری شده است. این تحقیق به این سؤال پاسخ داده است: بنیانهای انسان شناختی تربیت اسلامی در اندیشه علامه طباطبائی (ره) کدامند؟ ابتدا تحقیق با ایضاح…
اخلاق از دیرباز یکی از دغدغه های اصلی بشر بوده است. در پژوهش حاضر اخلاق از منظر علامه طباطبائی و توماس آکویناس بررسی شده است. با بررسی تطبیقی آراء علامه طباطبائی و توماس آکویناس شاهد مشابهتها و مفارقتهای بسیاری خواهیم بود. آکویناس از الهیات و رویکرد عقلی بهره میبرد. علامه اخلاق را از جنس حکمت عملی میداند. ایشان در قالب پنج صورت به بررسی اخلاق پرداخته و تبیین میکند: اخلاق فضیلتگرایانه (مختص…
در تاریخ اندیشه، بهعنوان دانشی تخصصی که با مطالعة تاریخی تبارشناختی تکوین اندیشهها سروکار دارد، نقطة عزیمت علم انسانی مدرن است و سپس روشنگری اوج علم انسانی-اجتماعی مدرن تلقی شده و درنهایت، جامعهشناسی ، ملکة علوم اجتماعی، به قولِ اگوست کنت، بهعنوان میراثدار همة آنچه علم اجتماع مینامیم و میدانیم، تثبیت شده است. از اینحیث، آنچه که امروزه بهعنوان میراث نیم هزارهای از خانوادة بزرگ معرفتی…
براساس آیات قرآنی دو نوع علم نسبت به مخلوقات برای خداوند متعال قابل اثبات است؛ علم خداوند به مخلوقات قبل از آفرینش و علم او به مخلوقات بعد از آفرینش. در رابطه با تحقق و کیفیت چنین علومی برای خداوند بین مفسران اختلاف نظر وجود دارد. علامه طباطبائی بهعنوان بزرگترین مفسر معاصر شیعه وجود هر دو نوع علم را برای خداوند پذیرفته، آنها را از سنخ علم حضوری می داند. ایشان دلیل علم قبل از آفرینش را، علم خداوند…
در قرآنکریم آیاتی وجود دارد که نشانگر این مطلب است که خداوند از همه افراد انسان عهد و پیمان گرفته است. قرآنکریم در آیه 172 سوره اعراف است میفرماید: ﴿و إِذْ أَخَذَ رَبُّکَ مِنْ بَنی آدَمَ مِنْ ظُهُورِهِمْ ذُرِّیَّتَهُمْ وَ أَشْهَدَهُمْ عَلی أَنْفُسِهِمْ أَلَسْتُ بربّکم قالوا بلی﴾. در فلسفه بحث از کینونت سابقه نفوس با عنوان نحوه تنزل انسان از مراتب عالیه وجود و پدیدآمدن او در عالم ماده یکی از…
چکیده: این نوشتار با استفاده از روش تحلیلی- کتابخانه ای، سعی در تبیین و تحلیل برهان ابداعی علامه طباطبایی دارد؛ برهان ایشان با عنوان برهان محبت در خلال تفسیر آیات 79-75 سوره انعام مطرح گردیده است، در ابتدا تعریفی از برهان ارائه دادیم تا میزانی بر سنجش درستی برهان نامیدن مبحث مورد بحث باشد سپس شکل منطقی برهان را مطرح کرده و به تحلیل مبنای ادعایی علامه از این برهان و نقد آن پرداختیم و در مرحله بعد…
یکی از مسائل بسیار مهم در قرآن کریم، سنن اجتماعی مانند هدایت، آزمایش، استدراج، امهال و ... است. اهمیت پرداختن به این مسأله از آن رو است که یک جامعه ی اسلامی برای رسیدن به خاستگاه و جایگاه اصلی خود باید با قوانینی که خداوند در زندگی انسان ها وضع نموده آشنا باشد؛ چرا که توجه به جریان سنت هاى الهى، بیدار کننده و حرکت آفرین است و انسان را بر اعمال خیر و پرهیز از اندیشهها و عمل هاى نادرست بر…
آنچه نظرات علامه طباطبایی را از خط مشی فلاسفه و حکمای دیگر در رابطه با اتحاد روح و بدن در قیامت متمایز می سازد، این است که او معاد جسمانی را برگرفته از تکامل و صعود بدن در اثر حرکت جوهری و رسیدن به مقام و مرتبه نفس می داند. او نظرات فلاسفه دیگر مبنی بر عود و نزول نفس و اتحاد با بدن دنیوی را رد می کند؛ چرا که به حکم عقل محال است موجودی که فعال و کمال یافته است، مجدداً به مرتبه قوه و انفعال نزول…
یکی از پرمخاطره ترین مسائل در تاریخ اندیشه های کلامی مسئله کلام خداوند است. متکلمان مسلمان، نخست تحت تاثیر آیات قرآن و احادیث پیامبر(ص) و سپس در مواجهه با اندیشه های مسیحی مسئله صفات را عرضه کردند.پس از آن برمبنای تلقی های متفاوت از صفات الهی، اختلافات و مشاجراتی درباره متکلم بودن خدا بوجود آمد.با توجه به دیدگاه های متکلمان مسلمان درباره کلام خدا می توان گفت در طول تاریخ این مسئله دغدغه بسیاری از…