Mentale gezondheid is niet hetzelfde als #mentalhealth

Ergens kwam ik terecht in een online community van een bekende influencer. Een groep die volledig in het teken stond van mental health. Mensen deelden hoe ze beter voor zichzelf konden zorgen, hoe ze grenzen leerden stellen, hoe ze hun stress verminderden of productiever werden zonder zichzelf voorbij te lopen.

Tot iemand een verhaal vertelde over een psychose.

Daarna volgden ervaringen over opname, antipsychotica, stemmen horen en jarenlang leven met een ernstige psychiatrische aandoening.

De sfeer veranderde vrijwel direct.

De beheerder raakte zichtbaar ongemakkelijk. Dit was niet waarvoor de groep bedoeld was. Binnen korte tijd werd de discussie beëindigd. Niet veel later verdween de hele chatgroep.

Dat moment ben ik nooit vergeten.

Niet omdat iemand iets verkeerd deed.

Maar omdat het liet zien hoe groot het verschil is tussen mentale gezondheid en wat sociale media tegenwoordig onder #mentalhealth verstaan.

Net zoals iedereen lichamelijke gezondheid heeft, heeft iedereen mentale gezondheid.

Soms gaat het goed. Soms minder.

Dat kan gaan over stress, rouw, een burn-out, slapeloosheid of onzekerheid. Het hoort allemaal bij het menselijk bestaan.

Dat gesprek is waardevol. Het is goed dat mentale gezondheid bespreekbaar is geworden. Tien jaar geleden was dat veel minder vanzelfsprekend.

Maar ergens onderweg is het begrip opgerekt. #Mentalhealth werd een lifestyle

Op sociale media veranderde mental health langzaam in een merk.Het kreeg een herkenbare esthetiek.

• Warme kleuren.

• Rustige muziek.

• Quotes over zelfliefde.

• Journaling.

• Meditatie.

• Morning routines.

• Grenzen stellen.

• Persoonlijke groei.

Allemaal onderwerpen die absoluut kunnen bijdragen aan welzijn.

Maar ze vormen niet het hele verhaal.

Sterker nog: ze vormen vooral het verhaal van mensen die nog voldoende ruimte hebben om actief aan zichzelf te werken.

Dat is iets heel anders dan iemand die midden in een psychose zit.

Psychiatrie is vaak rommelig. Onvoorspelbaar. Pijnlijk. Soms angstaanjagend. Mensen kunnen stemmen horen. Hun werkelijkheid verliezen. Gedwongen opgenomen worden.

Medicatie nodig hebben die forse bijwerkingen kent. Niet meer kunnen werken. Hun sociale netwerk verliezen.

Dat past niet gemakkelijk tussen inspirerende Instagram-posts over selfcare.

En precies daar ontstaat een nieuw stigma.

Niet omdat mensen onvriendelijk zijn.

Maar omdat ernstige psychiatrie simpelweg niet meer past binnen het beeld dat online is ontstaan van mental health.

De ironie is pijnlijk. We zeggen steeds vaker dat mentale gezondheid bespreekbaar moet zijn. Maar vaak bedoelen we:

"Zolang het herkenbaar blijft."

Stress. Werkdruk. Grenzen stellen. Angst voor een presentatie.Dat herkennen veel mensen. Psychose? Schizofrenie? Ernstige dwang?

Dat voelt ineens ongemakkelijk. En dus verschuift het gesprek weer naar de achtergrond. De inclusie blijkt een grens te hebben.

Als UX-designer fascineert mij dat. Woorden ontwerpen verwachtingen.

Noem je een community "Mental Health", dan verwachten mensen heel verschillende dingen.

De één verwacht gesprekken over welzijn.

De ander denkt eindelijk een veilige plek te hebben om over een ernstige psychische aandoening te praten.

Beiden hebben gelijk. En toch botsen die verwachtingen. Niet omdat iemand verkeerde bedoelingen heeft.

Maar omdat hetzelfde begrip twee totaal verschillende werelden is gaan betekenen.

Dit is geen pleidooi tegen influencers. Ook niet tegen persoonlijke ontwikkeling. Integendeel.

Het is goed dat steeds meer mensen leren praten over hun mentale gezondheid. Maar laten we eerlijk zijn over de grenzen daarvan.

Persoonlijke groei is niet hetzelfde als psychiatrische zorg. Meditatie vervangt geen behandeling. Een ochtendroutine geneest geen psychose.

En een inspirerende quote maakt een ernstige depressie niet minder ernstig.

Door alles onder één hashtag te plaatsen, verliezen we juist het onderscheid dat mensen nodig hebben.

Misschien moeten we het begrip terugpakken Misschien moeten we opnieuw leren zeggen dat mentale gezondheid een spectrum is.

Dat welzijn én psychiatrie daar allebei onderdeel van zijn.

Dat mensen met ernstige psychische aandoeningen niet buiten het gesprek vallen zodra het ingewikkeld wordt.

Want als een community die zegt over mental health te gaan, stilvalt zodra psychiatrie binnenkomt, dan zegt dat misschien minder over psychiatrie dan over hoe smal onze definitie van mentale gezondheid is geworden.

En misschien is dat wel het grootste stigma van allemaal.