بررسی جامعه‌شناختی مشارکت اقتصادی زنان: آزمون تجربی نظریه نظم‌های اجتماعی داگلاس نورث

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

¹ استادیار جامعه شناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

² کارشناسی ارشد پژوهش علوم اجتماعی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

چکیده

با وجود افزایش سطح تحصیلات و توانمندی‌های فردی زنان در ایران، نرخ مشارکت اقتصادی آنان همچنان پایین‌تر از میانگین جهانی و نامتناسب با ظرفیت‌های انسانی کشور است. این شکاف جنسیتی در بازار کار بیانگر موانع ساختاری و نهادی عمیقی ا‌ست که امکان ورود و تثبیت زنان در بازار کار را با وجود رشد آموزش زنان، محدود کرده و مانع از حضور برابر آنان در عرصه‌های اقتصادی شده‌ است. پرسش اصلی آن است که چه مؤلفه‌هایی در سطح نهادی و اجتماعی، مشارکت اقتصادی زنان را محدود می‌کنند و چگونه می‌توان این وضعیت را از منظر جامعه‌شناختی تحلیل کرد؟
پژوهش حاضر با تکیه بر نظریه نظم‌های اجتماعی داگلاس نورث، به بررسی تأثیر کیفیت نهادها و ساختارهای قدرت بر وضعیت مشارکت اقتصادی زنان در ایران می‌پردازد. چهارچوب مفهومی تحقیق مبتنی بر تمایز میان نظم‌های دسترسی باز و محدود است و ایران به‌عنوان نمونه‌ای از نظم نهادی محدود، در تحلیل مورد توجه قرار گرفته است. داده‌های تحقیق از منابع آماری بین‌المللی استخراج شده و مربوط به بازه زمانی ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۱ است. روش تحقیق، تحلیل ثانویه‌ کمی است. نتایج نشان داد، عواملی چون ضعف حاکمیت قانون، تمرکز قدرت و محدودیت ساختاری در دسترسی به فرصت‌های برابر، از مهم‌ترین موانع مشارکت اقتصادی زنان هستند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

• جامعه شناسی

عنوان مقاله English

A Sociological Study of Iranian Women's Economic Participation: An Empirical Test of Douglass North's Theory of Social Orders

نویسندگان English

¹ Assistant Professor, Department of Social Sciences, Faculty of Letters and Human Sciences, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran

² Master of Arts in Social Science Research, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran

چکیده English

This study, adopting the perspective of new institutionalism and drawing on Douglass North’s theory of social orders, examines the impact of institutional quality and power structures on women’s economic participation in Iran. The conceptual framework of the research is based on the distinction between open-access and limited-access orders, with Iran being considered as an example of a limited institutional order in the analysis. The research data were extracted from international statistical sources and cover the period from 2011 to 2021. The research method employed is quantitative secondary data analysis. The findings indicate that factors such as weak rule of law, concentration of power, and structural constraints on access to equal opportunities constitute some of the major barriers to women’s economic participation. In contrast, economic variables such as economic growth, in the absence of effective institutions, have limited and unsustainable impacts. Accordingly, institutional restructuring, the expansion of democracy, the political and educational empowerment of women, and the reduction of institutional monopolies are considered essential prerequisites for improving women’s economic participation. The low rate of women’s economic participation in Iran and the Middle East compared with global levels reflects cultural, economic, and political constraints and confirms the significant role of institutional structures. Therefore, the central question of this study is: What institutional and social factors constrain women’s economic participation, and how can this situation be analyzed from a sociological perspective?

کلیدواژه‌ها English