Oostpolitiek #20 - Stranden Odesa vol ondanks droneterreur, jacht van ICE op Russen en Oekraïners

Beste lezer,

Deze week schrijft Chris Colijn over de Oekraïense badgasten die ondanks Russische droneaanvallen massaal naar de stranden van Odesa blijven trekken.

En Dénis van Vliet over twee opvallend gelijkende ICE-arrestaties van een Russische en een Oekraïense vrouw, onderdeel van een scherpe toename in arrestaties van beide nationaliteiten sinds afgelopen najaar.

‘Het is hartje augustus, de hitte neemt toe, en daarom is het aan zee in Odesa zelfs op een doordeweekse dag stampvol’, schrijft de lokale tak van publieke omroep Suspilne. De ‘parel van de Zwarte Zee’ blijft ook in oorlogstijd een populaire vakantiebestemming voor Oekraïners.

Het is een van de weinige plekken waar je nog naar de zee kan. Ook veel gezinnen blijven de havenstad opzoeken, deels omdat de meeste volwassen mannen het land niet mogen verlaten. De lokale autoriteiten hebben 36 stranden in en rondom de stad goedgekeurd voor bezoek.

‘De belangrijkste veiligheidseisen blijven ongewijzigd: uitkijk- en reddingsposten, reddingsboten en waarschuwingssystemen op het strand, adequate schuilplaatsen in de buurt en afbakening van de zwemzone’, schrijven de lokale autoriteiten.

Dat het strand in oorlogstijd open blijft, wordt door de gemeente gezien als zeer betekenisvol: ‘Het is niet alleen onze taak om de toegang tot water te verwezenlijken, maar ook om de omstandigheden te scheppen die nodig zijn voor het fysieke en psychologische herstel van onze burgers, in de eerste plaats militairen en hun gezinnen.’ Ook wordt het economische belang van de stranden aangestipt.

Maar wie deze zomer op het strand ligt, loopt grote kans om te worden opgeschrikt door Russische drones, kruisraketten, lucht-grondraketten en het geluid van luchtverdediging boven de Zwarte Zee. Odesa heeft het deze zomer zwaar te verduren.

Een bezoek aan het strand kan levensgevaarlijk zijn. In juni kwam de 26-jarige Daria Kravtsjenko op het strand om het leven tijdens een droneaanval. De autoriteiten onderzoeken of er sprake was van nalatigheid, omdat dat strand niet officieel open mocht zijn. Er zouden onvoldoende veiligheidsmaatregelen zijn genomen om bezoekers te beschermen.

Rusland mikt vooral op de haven van Odesa, en op de pakhuizen daaromheen. Dat heeft een flinke impact op het functioneren van Oekraïne’s belangrijkste exportlocatie. ‘Er is bijna niemand die wil aanmeren, omdat er een enorm probleem is met mensen die worden gedood’, zegt Andrej Stavnitser, mede-eigenaar van een havenbedrijf, tegen de BBC.

De aanvallen zijn systematisch. Volgens het ministerie van Infrastructuur van Oekraïne voerde Rusland in juli 57 aanvallen uit op schepen, zowel in havens als op zee. Daarnaast waren er vorige maand ook 67 aanvallen op havenfaciliteiten. Ter vergelijking: in heel 2025 voerde Rusland 14 aanvallen uit op schepen.

Volgens Reuters is de facto sprake van een blokkade, omdat de afgelopen weken nauwelijks meer commerciële schepen durven aan te meren in de haven van Odesa. Er worden alternatieve routes opgezet, maar die kunnen volgens het persbureau slechts de helft van de exportcapaciteit vervangen. Door de beschietingen loopt de Oekraïense landbouwsector dit jaar tot wel 2,5 miljard euro mis.

Chris Colijn

Een Russin en een Oekraïense, onlangs op vrijwel identieke wijze opgepakt door de Amerikaanse immigratiedienst ICE: agenten in burgerkleding, op een luchthaven, net bij terugkeer van een reis. Toeval, of tekent zich een patroon af?

De Russische Alevtina Soboleva (59) werd op 20 juli aangehouden op de luchthaven van Buffalo. Ze kwam in oktober 2021 vanuit Moskou naar de VS voor een bezoek aan haar dochter, maar besloot na de Russische invasie van Oekraïne asiel aan te vragen: ze had zich openlijk tegen de oorlog uitgesproken en vreesde vervolging; haar asielprocedure liep op de dag van de arrestatie nog.

Twee dagen later, op 22 juli, overkwam Iryna Gorb (38) hetzelfde, ruim 4.000 kilometer verderop. De Oekraïense barista en fotograaf, al 16 jaar woonachtig in San Francisco, werd bij aankomst op het vliegveld door agenten in burgerkleding klemgezet. Een video toont haar op de grond, in paniek roepend dat ze gewurgd wordt en dat het ICE is. Op de vraag van een omstander waarom ze wordt gearresteerd, antwoordt ze dat ze uit Oekraïne komt.

In het geval van Soboleva noemde ICE geen reden. Haar advocaat stelt dat asielzoekers een verblijfsdocument hebben dat periodiek verlengd moet worden, en dat de regering een net verlopen verlenging aangrijpt om mensen alsnog vast te zetten. Bij Gorb kwam ICE wél met een verklaring: haar visum zou al in 2011 verlopen zijn. Beiden zitten in voorarrest en riskeren uitzetting.

De Amerikaanse president Donald Trump werd in 2024 mede gekozen op zijn belofte van een harde immigratieaanpak, maar arrestaties van Russen en Oekraïners bleven aanvankelijk dicht bij het niveau onder zijn voorganger Joe Biden; gezamenlijk hooguit enkele tientallen per maand. De focus lag kort na zijn aantreden vooral op Latijns-Amerikaanse migranten.

Sinds afgelopen najaar veranderde dat abrupt: vanaf september 2025 schoot het aantal Russische arrestaties omhoog naar boven de honderd per maand, met een piek van 152 in oktober en 132 in januari 2026. Bij Oekraïners was de relatieve sprong nog groter: van doorgaans een handjevol naar 44 in november 2025 en 52 in januari 2026. De cijfers lopen tot begin maart; actuelere zijn er niet.

Volgens Susan Fratzke van het Migration Policy Institute past de aanpak in een bredere, bewuste koerswijziging. Waar het opnemen van Oekraïners en Russen – Oekraïners vanuit solidariteit met een land in oorlog, Russen vanuit begrip voor wie onder dat regime moest leven – de VS lange tijd goodwill opleverde, is de manier waarop het land zich humanitair positioneert fundamenteel verschoven. ‘En dat voelen we nu’, meent Fratzke.

Dénis van Vliet

• Een reeks aanslagen op Russische topmilitairen legt de grenzen van Ruslands veiligheidsapparaat bloot. Marina Leskova onderzoekt waarom Moskou zijn generaals zo dicht bij het eigen machtscentrum niet kan beschermen.

• Nederland stopt per direct met het opvangen van dienstplichtige Oekraïense mannen die hier voor het eerst bescherming aanvragen, een koerswijziging die sneller kwam dan verwacht en voortvloeit uit een EU-raadsbesluit. Lees hier wat de maatregel betekent.

• In Polen verdampt de solidariteit met Oekraïense vluchtelingen: het aantal haatmisdrijven steeg dit jaar met ruim 30 procent. Dénis van Vliet zocht uit over hoe politiek opportunisme en desinformatie de Poolse gastvrijheid deden omslaan.

• Svetlana Satchkova schetste een profiel van Nikita Michalkov. Ooit wereldwijd een gevierd filmmaker, nu staat hij bekend als een van Poetins trouwste bondgenoten.

• Ondanks staatssteun blijft Rusland achter in de wereldwijde AI-race. Econoom Aleksei Kisilev betoogt voor Carnegie Politika dat machtsconcentratie in een select kringetje elk land tot technologische stagnatie veroordeelt.

We zijn benieuwd wat je vindt van deze nieuwsbrief. Laat gerust een reactie achter, of mail ons op redactie@platformraam.nl.