اثربخشی آموزش فیزیک با رویکرد ماهیت علم بر پیشرفت تحصیلی و باورهای انگیزشی دانش‌آموزان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

¹ دانشجوی کارشناسی ارشد آموزش فیزیک، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران

² دانشیار گروه فیزیک، دانشکده علوم پایه، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران

³ استادیار گروه ریاضی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران

چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی آموزش فیزیک، با رویکرد ماهیت علم، بر پیشرفت تحصیلی و باورهای انگیزشی یادگیری دانش‌آموزان و با روش کمی شبه‌آزمایشی، از نوع طرح پیش‌آزمون ـ پس‌آزمون با دو گروه کنترل و آزمایش، انجام شد. جامعۀ آماری این پژوهش را کلیۀ دانش‌آموزان دختر پایۀ دهم دورۀ دوم متوسطۀ شهر کلاله در سال تحصیلی ۱۴۰۱-۱۴۰۰ تشکیل می‌دهند که به روش نمونه‌گیری در دسترس، تعداد 40 دانش‌آموز انتخاب و در دو گروه بیست‌نفره به‌طور تصادفی تقسیم شدند. برای گردآوری داده‌ها، از آزمون پیشرفت تحصیلی محقق‌ساخته استفاده شد که شامل بیست سؤال چهارگزینه‌ای با ضریب پایایی 73/0 بود. همچنین برای سنجش راهبردهای انگیزشی دانش‌آموزان، پرسش‌نامۀ استاندارد راهبردهای انگیزشی یادگیری پینتریچ و دی گروث استفاده شد. به‌منظور تجزیه‌وتحلیل داده‌ها، پس از محاسبۀ شاخص‌های آماری هریک از متغیرها در بخش آمار استنباطی، از آزمون تحلیل کوواریانس برای بررسی فرضیه‌های پژوهش استفاده شد. نتایج نشان داد، آموزش فیزیک با رویکرد ماهیت علم به‌نسبت رویکرد متداول، بر پیشرفت تحصیلی و باورهای انگیزشی دانش‌آموزان اثربخش‌تر است؛ بنابراین با توجه ‌به ضعف باورهای انگیزشی دانش‌آموزان و سطح پایین عملکرد آنان در یادگیری مفاهیم فیزیک، توصیه می‌شود از رویکرد ماهیت علم به‌‌منزلۀ راهکاری مؤثر در آموزش علوم بهره گرفته شود.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Effectiveness of Teaching Physics with a Nature of Science Approach on Students' Academic Achievement and Motivational Beliefs

نویسندگان English

¹ , MA Candidate in Physics Education, Department of Physics, Shahid Rajaee Teacher Training University, Tehran

² (PhD), Associate Professor, Department of Physics, Shahid RajaeeTeacher Training University, Tehran, Iran

³ (PhD), Assistant professor, Department of Mathematics, Shahid Rajaee Teacher Training University, Tehran, Iran

چکیده English

This study investigated the effectiveness of physics instruction using the nature of science (NOS) approach on students' academic achievement and motivational beliefs. A quasi-experimental pretest-posttest design with a control group was employed. The statistical population comprised all tenth-grade female students in Kalaleh, Iran, during the 2021–2022 academic year. A convenience sample of 40 students was selected and randomly assigned to an experimental group (n = 20) and a control group (n = 20). The experimental group received physics instruction based on the NOS approach, while the control group was taught using conventional methods. Data were collected using an academic achievement test (reliability coefficient: 0.73) and the Motivated Strategies for Learning Questionnaire (Pintrich & De Groot, 1990). Analysis of covariance (ANCOVA) revealed that the NOS-based instruction was significantly more effective than the conventional approach in improving both students' academic achievement and their motivational beliefs. Given students' weak motivational beliefs and low performance in learning physics concepts, the integration of the nature of science approach into science education is strongly recommended.

کلیدواژه‌ها English