مقایسۀ اثربخشی آموزش کفایت اجتماعی و شایستگی اجتماعی ـ هیجانی بر استرس انتظارات و رفتارهای خودشکن تحصیلی دانش‌آموزان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

¹ استادیار گروه روانشناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه کوثر بجنورد، بجنورد، ایران.

² دانشجوی دکتری روان‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران

چکیده

این پژوهش با هدف مقایسۀ اثربخشی آموزش کفایت اجتماعی و شایستگی اجتماعی ـ هیجانی بر استرس انتظارها و رفتارهای خودشکن تحصیلی دانش‌آموزان انجام شد. طرح پژوهش نیمه‌آزمایشی به شیوۀ پیش‌آزمون ـ پس‌آزمون با دو گروه آزمایش و یک گروه گواه بود. جامعۀ آماری پژوهش شامل کلیۀ دانش‌آموزان مقطع متوسطۀ مراجعه‌کننده به مرکز مشاورۀ وابسته به سازمان آموزش‌وپرورش شهر گرگان در سال 1402 بودند. با روش نمونه‌گیری هدفمند، 45 نفر انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و یک گروه گواه جایگزین شدند. ابزارهای پژوهش پرسش‌نامه‌های استرس انتظارات تحصیلی آنگ و هوان (2006) و رفتارهای خودشکن تحصیلی کانینگهام (2007) بود. داده‌های پژوهش با تحلیل کوواریانس چندمتغیره و آزمون تعقیبی ال‌اس‌دی توسط از طریق اس‌پی‌اس‌اس نسخۀ 26 تجزیه‌وتحلیل شدند. نتایج نشان داد بین اثربخشی آموزش کفایت اجتماعی و شایستگی اجتماعی ـ هیجانی بر استرس انتظارات و رفتارهای خودشکن تحصیلی دانش‌آموزان تفاوت معنادار وجود دارد (05/0>P). همچنین آموزش شایستگی اجتماعی ـ هیجانی به‌نسبت کفایت اجتماعی بر کاهش استرس انتظارات و رفتارهای خودشکن تحصیلی تأثیر بیشتری دارد. نتایج حاکی از آن است که آموزش شایستگی اجتماعی ـ هیجانی با تغییر نگرش‌ها، ارزش‌هـا، رفتـار و ارتقای سطح عزت‌نفس و تعـاملات اجتمـاعی موجب کاهش استرس انتظارات و رفتارهای خودشکن تحصیلی دانش‌آموزان می‌شود. باور به توانمندی و شایستگی‌های اجتماعی و هیجانی و نیز نگرش دربارۀ رخدادها، پیش‌بینی‌کنندۀ خوبی برای مقاومت در برابر عوامل استرس‌زا و چالش‌ها در زمینه‌های تحصیلی است و مانع از کاهش عملکرد می‌شود و دانش‌آموز با بینش بیشتر به مقابلۀ مطلوب با استرس می‌پردازد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Comparing the Effectiveness of Social Competence versus Social-Emotional Competence Training on Expectation Stress and Academic Self-Defeating Behaviors in Students

نویسندگان English

¹ (PhD), Assistant Professor, Faculty of Humanities, Kosar University of Bojnord, Bojnord, Iran

² , PhD Candidate in Psychology, Islamic Āzād University, Gorgān, Iran

چکیده English

The present study aimed to compare the effectiveness of social competence training and social-emotional competence training on expectation stress and academic self-defeating behaviors in students. Quasi-experimental research was employed, utilizing a pretest-posttest control group design with two experimental groups and one control group. The statistical population comprised all secondary school students who referred to the counseling center
affiliated with the Department of Education in Gorgān, Iran, during the academic year2023-2024. Through purposive sampling, 45 students were selected and randomly assigned to two experimental groups and one control group (n=15 per group). The research tools included the Academic Expectation Stress Inventory (AES-I) developed by Ang and Huan (2006) and the Academic Self-Defeating Behaviors Scale by Cunningham (2007). Data were analyzed using multivariate analysis of covariance (MANCOVA) and the Least Significant Difference (LSD) post hoc test via SPSS software (version 26). The findings revealed significant
differences between the experimental and control groups regarding the effectiveness of the interventions on expectation stress and academic self-defeating behaviors (p‌<‌0.05). Furthermore, social-emotional competence training was more effective than social competence training in reducing both expectation stress and academic self-defeating behaviors. These results suggest that social-emotional competence training, by modifying attitudes, values, and behaviors, as well as enhancing self-esteem and social interactions, reduces expectation stress and academic self-defeating behaviors among students. Belief in one’s social and emotional abilities and competencies, along with a positive appraisal of events, serves as a significant predictor of resilience against academic stressors and challenges, thereby preventing academic decline and enabling students to cope more adaptively with stress through enhanced insight.

کلیدواژه‌ها English