De wereld door de ogen van het WK

Even lijken oorlog, klimaat, inflatie en ander wereldnieuws naar de achtergrond te verdwijnen. Het WK houdt de gemoederen wereldwijd bezig. Het potje gaat echter allang niet meer over voetbal. Ook nu weer blijken juist de wedstrijden die eindigen in verlies de meeste emoties los te maken. Niet alleen vanwege de gemiste strafschoppen, maar vooral door alles wat daarna zichtbaar wordt: wie als held wordt gevierd, wie als zondebok eindigt en voor wie nationale trots blijkbaar altijd voorwaardelijk blijft.

Als dit WK iets bewijst dan is het wel hoe snel de machtsverhoudingen in de voetbalwereld én ver daarbuiten verschuiven. Afrikaanse landen bewijzen dat zij niet langer de verrassingen van het toernooi zijn, maar serieuze kanshebbers. Tegelijkertijd maakt het eerloze verlies van Oranje duidelijk hoe slecht dit land weet te verliezen en hoe we daardoor allemaal verliezer zijn.

In deze serie kijk ik naar de wereld door de ogen van het WK en duid ik wat juist deze sportcompetitie ons over onszelf en deze tijd vertelt. Met vandaag de derde aflevering: Brul uit de Atlas.

Speel niet alleen! Deel dit verhaal.

Share

Na een zenuwslopende wedstrijd gaat Nederland roemloos ten onder. Penalties. De strafschoppen leverden flink wat hertraumatisatie op. Al twintig jaar is Oranje op WK’s ongeslagen. Dat wil zeggen: in de reguliere negentig minuten. Het elftal wordt telkens pas in de verlenging of na strafschoppen uit het toernooi geknikkerd.

Het moet gezegd: Marokko is gewoon beter. De Marokkaanse ploeg kent een vuur en strijdlust waar het de Nederlandse ploeg aan ontbreekt, misschien wel juist omdat het tegenover Nederland stond. Bij de Leeuwen van de Atlas leek onze eigen leeuw soms net een bedremmelde Loeki, alsof we ons maar blijven verbazen dat er uit Afrika zulk mooi voetbal komt.

De Marokkaanse ploeg is niet de enige die verrassing en verbazing oproept. Terwijl avond na avond witte duiders bij het WK-journaal hun eurocentrische bril opzetten, maken Afrikaanse landen furore. De kwaliteit en tegenstand van landen als Marokko, Kaapverdië, Egypte, Ghana , Ivoorkust of Kongo worden steevast onderschat. De commentaren zijn standaard vanuit het perspectief van de Europese deelnemer.

Ik blijk niet de enige die zich aan het commentaar stoort. In persoonlijke gesprekken en privéberichten met personen van kleur komen de laatdunkende commentaren telkens weer terug.

‘Hoe goed we ook zijn, we zijn nooit goed genoeg,’ verzucht een rijksambtenaar van Marokkaanse afkomst tijdens een online Teams-gesprek.

‘Altijd maar weer die kleinering. Ons succes heet een “verrassing”, “toeval” of “een mazzeltje”. Vind je het gek dat onze beste jongens dan voor Marokko uitkomen? Geef ze eens ongelijk. Ik ben altijd voor Nederland geweest, maar dit WK ben ik voor Marokko.’

Zichtbaar ongemakkelijk en ook enigszins geschokt kijken de witte collega’s in de camera.

Anno 2026 weet Nederland talent én kwaliteit nog steeds niet te (h)erkennen als het niet het juiste kleurtje heeft, zelfs al betreft het hier de kleur van het voetbalshirt. Want o, wat had Oranje nu opeens wél graag zijn eigen spelers van Marokkaanse afkomst gehad. Nederland weet zijn eigen talent al jaren niet gelijkwaardig te selecteren. Onze Marokkaans-Nederlandse voetbalhelden moesten eerst in het Marokkaanse elftal excelleren voordat de Nederlandse bondscoach hun telefoonnummer vond. Tegen die tijd was het te laat. Het Marokkaans-Nederlandse voetbaltalent heeft de afslag naar Marokko genomen, net zoals zoveel andere Marokkaans-Nederlanders trouwens. Dat krijg je van dat stemmen voor ‘minder, minder’.

Overigens zie je dit WK dezelfde verrassing en verbazing (of moet ik zeggen: onderschatting?) ook terug bij Curaçao en Kaapverdië. De deelname en het succes van deze eilandjes kunnen het wonder van dit WK worden genoemd. Zie hier wat er gebeurt als je spelers van Nederlandse bodem werkelijk kansen op het grasveld geeft.

De keuze voor Marokko van spelers en fans roept bij rechts Nederland woede en frustratie op. Van dezelfde mensen die steevast als een natuurramp worden weggezet (’vluchtelingenstroom’, ‘tsunami aan moslims’), wordt nu opeens wél geëist dat zij uitkomen voor het elftal van een land dat hen weigert als volwaardig staatsburger te erkennen.

Het gaat allang niet meer alleen om het racistische gezeik van individuen als Johan Derksen, maar om de Tweede Kamer, waar termen als ‘omvolking’ en ‘deportatie’ aan de orde van de dag zijn. Het gaat ook over het aanhoudende institutionele racisme van de Nederlandse overheid in vrijwel elk ministerie en elke uitvoeringsdienst: van het UWV en de Belastingdienst tot DUO en de Nationale Politie.

Ook de wetgeving zelf laat zien dat dit land toch vooral van zijn staatsburgers met een tweede of andere nationaliteit af wil. Terwijl een Nederlander met uitsluitend de Nederlandse nationaliteit de rest van zijn leven op een yogamat op Bali kan gaan liggen zonder ooit nog terug te keren, verliezen burgers met een tweede nationaliteit hun Nederlanderschap als zij langer dan dertien jaar buiten de EU wonen, zelfs als zij wél maandelijks naar de polder terugkeren. De boodschap: we willen van je af. En ook: jouw Nederlanderschap is voorwaardelijk, geen vast gegeven. Nee, ook niet voor mensen die hier al generaties wonen en werken of nooit om die tweede nationaliteit hebben gevraagd. Om over de vele politieke pogongen om het Nederlanderschap af te pakken, nog maar te zwijgen. Hoe kunnen we dan van hen verwachten dat ze wél voor dit land gaan spelen? En wat gebeurt er dan eigenlijk als het doel wordt gemist?

Een week na die prachtige doelpuntenregen, waarbij eindelijk als vanuit één keel werd gejuicht voor onze zwarte spelers, werd het land vandaag wakker met chagrijn. De gedroomde eenheid waar ik nog geen week geleden met kloppend hart over schreef [lees hier], spat nog geen twee wedstrijden later uiteen.

Van de tien doelpunten van het Nederlandse elftal op dit WK werden er negen door zwarte spelers gemaakt. Toch ontwaakten Crysencio Summerville, Justin Kluivert en Quinten Timber vanochtend met een dubbele kater: van de gemiste strafschoppen én van bakken racisme en haat. Was hun kleur tijdens het succes goed genoeg om Oranje te dragen, nu waren ze het tenue opeens onwaardig. Eén dag voor de nationale herdenking van het slavernijverleden, Keti Koti, blijken de ketenen nog niet gebroken. Het is lastig spelen en scoren met al dat staal niet onder, maar om de voetbalschoen.

Dit brengt me op een tweede en wellicht nog belangrijkere conclusie: in Nederland worden personen van kleur niet alleen standaard onderschat (en onderbetaald), ze worden ook alleen gewaardeerd zolang ze zich precies zo gedragen en doen wat wit Nederland van hen vraagt.

Ondertussen is één ding zeker: Nederland gaat dit WK niet winnen, en volgende WK’s ook niet, om de simpele reden dat het land leegloopt. Na generaties van offers, bouwen en investeren kiest mijn generatie voor een toekomst aan de andere kant. Als ze in dit land niet één keer het doel mogen missen zonder op hun kleur en afkomst te worden afgerekend, schieten ze liever raak tegen de keepers en poortwachters van de grote verliezer: Holland.

Voor wie vannacht sliep, zichzelf graag kastijd of juist nogmaals de overwinning wil vieren: mabrouk Maghreb!

De Derde Helft

Oxfam durft wel een dag later. Dit filmpje op de socials is gruwlijk (goed).

Wil je verder kijken dan de waan van de dag? ARC biedt scherpe analyses, verrassende inzichten en meeslepende verhalen die je nergens anders leest. Onafhankelijk, kritisch en zonder de beperkingen van traditionele media, gaat journalist en auteur Mounir Samuel met zijn lezers op zoek naar antwoorden op de grote vragen van deze tijd. Stap met hem aan boord! Abonneer je nu en help gelijk het burgerinitiatief Artsen in Nood - klik HIER.

Welkom in Nederland voor de Nederlanders.

Een land waar steeds minder mensen thuishoren, zich thuis voelen of een thuis vinden. Want wie is die Nederlander, en wie bepaalt dat?