Het kabinet belooft de arbeidsmarkt van de toekomst maar levert het seksisme van vroeger.

Lieve lezer van Onder de Loeb,

Deze week lanceerde het kabinet zijn Talentstrategie, het grote plan voor de arbeidsmarkt van de toekomst, met als belofte dat ‘iedereen meedoet’. Ik heb de Kamerbrief doorgenomen en iets heel vernieuwends gedaan, wat zeer goed past bij het werk van de toekomst: ik drukte op command-F en toetste het woord ‘vrouw’ in.

Wat ik vond? Eén resultaat, in eenentwintig pagina’s. En dan nog alleen om te melden dat vrouwen met een technische opleiding vaker dan mannen buiten de techniek belanden. Toen ik verder doorspitte vond ik het woord nog een tweede keer terug, als beeldtekst in een infographic in bijlage 2 (‘33% van de technologisch opgeleide vrouwen’). Command-F ziet die niet, want ze zit gevangen in een plaatje. Twee keer dus, en allebei alleen over de vrouw die de techniek verlaat. Gender kwam ik geen enkele keer tegen. Deeltijd staat er wel, maar let op hóé: ‘relatief veel mensen’ werken in deeltijd, schrijft het kabinet, ongeveer de helft van alle werkenden, en 12 procent van hen wil meer uren maken. Mensen. Niet vrouwen.

Voordat je het zelf opzoekt: het woord man staat er net zo vaak in. Precies één keer, in diezelfde zin over de techniek. Kunnen we dan concluderen dat het de Nederlandse overheid eindelijk gelukt is om mannen en vrouwen gelijk te behandelen en een document te maken waarin hun beider toekomsten veiliggesteld zijn?

Helaas. Ondanks dat de man in woord ontbreekt, is hij in dit plan nog altijd de norm. Want wat wij in neutraal als “neutraal” beschouwen, is eigenlijk mannelijk.

En voor wie denkt dat dit het werk is van een zaal vol mannen: de brief is ondertekend door vier ministers, van wie er twee vrouw zijn. Zelfs een half vrouwelijk kwartet krijgt het voor elkaar om de vrouw uit het eigen toekomstplan te schrijven. Zo diep zit het fopfeminisme in onze samenleving.

Hoewel ik mezelf graag credits geef (had ik al gezegd dat ik De Slimste Mens gewonnen heb?) is dit geen geavanceerde onderzoeksmethode. Het is de simpelste handeling die er bestaat, twee toetsen tegelijk. En toch maakte niemand er een punt van. De hele economische pers heeft deze brief gelezen en verslagen als groei-, krapte- en migratienieuws. Dat een plan dat juist het onbenutte arbeidspotentieel van Nederland wil aanboren de grootste bron daarvan, de vrouw in deeltijd, netjes tot ‘mensen’ omdoopt, en waarom de Nederlandse cultuur de verdeling van werk en zorg zó stuurt dat het in de overgrote meerderheid vrouwen zijn die in deeltijd werken, haalde nergens de kop.

Dit is precies waarvoor Onder de Loeb bestaat. In mijn eentje op command-F drukken bij een stuk dat de hele economische pers al had gelezen en goedgekeurd.

Het andere nieuws van deze week sloot aan op mijn bevindingen rond de talentstrategie:

Waar Nederland ‘iedereen’ schrijft, bedoelt ze eigenlijk: man.

Dit zag ik terug in het nieuws over de stagnatie van het aantal vrouwelijke wethouders, de uitspraken van Jort Kelder over de loonkloof, een internationaal onderzoek naar bloedingsziekten, en een reeks berichten over geweld en recht. Losse nieuwsberichten, uit heel verschillende rubrieken. Samen met de Talentstrategie zelf bleken ze precies hetzelfde te zeggen: de man is “neutraal”, de vrouw is “de uitzondering”.

Voordat we naar de actualiteit gaan, eerst nog dit: Onder de Loeb heeft inmiddels meer dan 170 betalende leden! Dat vind ik echt geweldig. Heel veel dank aan iedereen die de overstap naar een betaald abonnement heeft gemaakt. Jullie maken het mogelijk voor mij om iedere week in het nieuws te duiken en niet alleen te onderzoeken wat er vermeld staat, maar vooral naar wat er ontbreekt.

Wil je mijn onafhankelijke feministische werk en missie steunen? Word dan betaald lid van Onder de Loeb. Een abonnement kost 10 euro per maand, maandelijks opzegbaar, of 100 euro per jaar.

Liever eenmalig steunen? Koop dan mijn boek Fopfeminisme, waarin ik het Nederlandse sprookje van gendergelijkheid fileer:

Bestel Fopfeminisme

Dan nu de actualiteit.

In bijna alle gemeenten zijn de besturen nu gevormd en het beeld is niet fraai. Nadat er vanaf 2009 steeds meer vrouwelijke wethouders bijkwamen, blijft het aandeel vrouwelijke wethouders nu steken op een kleine 29 procent, precies waar het vier jaar geleden ook al stond. Ruim tachtig gemeenten hebben de komende vier jaar zelfs geen enkele vrouwelijke wethouder. Ongeveer een kwart van Nederland wordt volledig door mannen bestuurd.

Aan de kiezer ligt het niet. Bij de gemeenteraadsverkiezingen kwamen 504 vrouwen met voorkeurstemmen de raad in. Vrouwen worden dus gekozen door de burger, ze worden alleen niet benoemd. Het probleem zit later, aan de formatietafel, waar in besloten gesprekken de posten worden verdeeld.

Kaart je dat aan, dan hoor je binnen één tel het bekende weerwoord: het moet niet over geslacht gaan, maar over kwaliteit, de juiste persoon op de juiste plek. Het is een argument dat je nooit hoort om te verklaren waarom een vrouw een positie heeft gekregen, maar enkel om te verklaren waarom er wéér een (witte) man zit.

Nederland staat wereldwijd op plek 43 qua gendergelijkheid, en de belangrijkste reden hiervoor is het gebrek aan politieke representatie van vrouwen. Deze verdeling van wethoudersposten maakt het niet bepaald beter.

En dit is geen ceremoniële functie. Een wethouder beslist over de dingen die je dagelijks leven bepalen: de jeugdzorg en de thuiszorg, het armoede- en schuldenbeleid, de opvang bij huiselijk geweld en de veiligheid en de verlichting op straat. Precies de voorzieningen waar vrouwen het vaakst op leunen én die ze het vaakst draaiende houden. En voor een kwart van Nederland wordt dat nu gedaan in een kamer waar geen enkele vrouw zit. Is dat nou democratisch?

Bron: NOS, analyse aandeel vrouwelijke wethouders (met de voorbeelden Renkum en Heerlen). Stem op een Vrouw, 504 vrouwen met voorkeurstemmen.

Bij Goedenavond Nederland liet Jort Kelder zijn onderbuik de vrije loop over de loonkloof. Het verschil in loon voor hetzelfde werk noemde hij ‘dat gezeur over 1 of 2 procent’. De echte kloof zat volgens hem ergens anders: “Het échte geld wordt uiteindelijk door mannen verdiend.” Vrouwen kiezen nu eenmaal de zorg en het onderwijs, mannen de techniek en de financiën, en daar heeft de maatschappij mensen nodig. Zijn advies: ga naar Delft, of ga bij de technische dienst van KLM werken. (Jortje gaat even voorbij aan het feit dat we leven in een land dat steeds meer vergrijst, waarin steeds meer mensen aanspraak maken op zorg - hij wellicht ook in de toekomst! - en dat het dan toch wel fijn is dat er mensen zijn die hun leven wijden aan het zorgen voor anderen).

Vervolgens haalde Kelder de Quote 500 erbij: er stond volgens hem geen enkele vrouw op die ‘haar eigen geld heeft verdiend’, alleen vrouwen die het erfden of het ‘met hun vent’ kregen. De enige zelfgemaakte onderneemster op de lijst wuifde hij weg als iemand met ‘een winkeltje’, want dertig, veertig vestigingen is toch geen wereldconcern.

Er zijn al veel instagram en LinkedIn posts gewijd aan hoezeer Kelder het bij het foute eind heeft, dat de loonkloof een stuk groter is dan 1% en dat het idee dat vrouwen niet kunnen onderhandelen al decennialang achterhaald is, maar dat is niet het punt. Want het interessante aan Kelder is niet Kelder. Het interessante is dat hij hardop zegt wat een groot deel van Nederland stilletjes voor waar aanneemt: dat de loonkloof vooral de schuld van vrouwen zelf is. Verkeerde studie, verkeerde baan, niet goed genoeg onderhandeld. Ondanks alle cijfers is dat nog altijd het gangbare verhaal, aan de talkshowtafel en aan de borreltafel. De vraag is dus niet óf Kelder ongelijk heeft, maar waarom zijn ongelijk zo hardnekkig als gezond verstand blijft klinken.

Het is een handige redenering, omdat ze iedere uitkomst meteen in een eigen keuze verandert. Technische en financiële beroepen betalen beter, mannen kiezen daar vaker voor, dus moeten vrouwen maar gewoon andere opleidingen kiezen. Klaar. Het woord onderwaardering hoeft niet meer te vallen, en niemand hoeft te vragen waarom de zorg, het onderwijs en de kinderopvang, de sectoren zonder welke niemand in al die zogenaamd goedverdienende beroepen naar diens werk kan, kennelijk niet tot het ‘echte geld’ behoren.

En hij draait oorzaak en gevolg om. Kelder denkt dat vrouwen minder verdienen omdat ze ‘de verkeerde’ beroepen kiezen. De Wet van Sullerot, genoemd naar de Franse socioloog Évelyne Sullerot, laat precies het omgekeerde zien: een beroep verliest status en salaris zódra vrouwen het massaal gaan doen. Toen steeds meer vrouwen als arts, tandarts en docent gingen werken, zakte de waardering voor deze beroepen, en daarmee de salariëring. Niet het werk veranderde, maar wie het deed. Vrouwen kiezen dus niet massaal voor slecht betaald werk; werk gaat slechter betalen zodra vrouwen het kiezen.

In één bijdrage aan een talkshow trapte Kelder trouwens in alle vier de mythes die ik in mijn boek Fopfeminisme behandel. Het gidsland (‘we doen het niet zo slecht’, terwijl Nederland op financiële gelijkheid 26e van 27 EU-landen staat). De vrije keuze (‘vrouwen kiezen verkeerde banen’, alsof de wet van Sullerot, dure en slecht toegankelijke kinderopvang en de loonkloof en babyboete niet bestaan). De mythe van de meritocratie (‘kunnen ze soms niet goed onderhandelen?’, terwijl vrouwen die wél stevig onderhandelen juist worden afgestraft). En tot slot de mythe van de natuurlijke verschillen, toen Welmoed Sijtsma in de uitzending vertelde dat ze bij de start van Op1 minder per uitzending verdiende dan haar mannelijke collega, en Kelder dat prompt aan een zwangerschap koppelde. Zij was, in haar eigen woorden, ‘nog lang niet zwanger, schat’.

Waarom overleeft dat eigen-schuldverhaal dan tóch elke keer de feiten? Omdat het het comfortabele verhaal is. Als de financiële kloof tussen mannen en vrouwen een kwestie van (verkeerde) vrouwelijke keuzes is, hoeft niemand iets te veranderen: geen betaalbare kinderopvang, geen eerlijker verlof, geen herwaardering van de zorg. Het pleit het systeem én de man in één beweging vrij. Zo houdt de onderbuik het laatste woord, en worden de feiten de voetnoot.

Aanstaande woensdag ben ik zelf sidekick in Goedenavond Nederland. Zal ik ook mijn onderbuik aan het woord laten, of toch liever de feiten bespreken?

Bron: WNL, Goedenavond Nederland, Jort Kelder over de loonkloof (14 juli 2026).

Dan is er ook nog goed nieuws: het kabinet stelde deze week eindelijk een Nationaal Coördinator Geweld tegen Vrouwen en Huiselijk Geweld, namelijk Judith Kuypers, jarenlang bestuurder in de vrouwenopvang en bij Veilig Thuis. Eindelijk wordt vrouwenveiligheid serieus genomen door de overheid.

Er is echter ook een “maar”.

Want als het verleden ons iets leert, dan is het dat een bewindspersoon aanstellen in Nederland helaas niet genoeg is om concrete resultaten te bereiken (niets ten nadele van Kuypers; zij is meer dan geschikt voor deze functie. Het gaat om het politieke systeem om deze functie heen). Om deze post tot een succes te maken is de vraag welk mandaat, welke doorzettingsmacht en welke macht om de ministeries waarover dit dossier versnipperd ligt tot iets te dwingen deze coördinator heeft. Er is al tien miljoen euro toegezegd, maar het plan moet nog geschreven worden. Ik hoop dat andere ministeries deze post eindelijk serieus nemen, en inzien dat geweld tegen vrouwen een maatschappij breed probleem is dat ook een maatschappijbrede oplossing vraagt, waar iedereen zich voor in dient te zetten, niet alleen de coördinator.

Bron: Rijksoverheid, benoeming Judith Kuypers tot Nationaal Coördinator (13 juli 2026). NOS. WNL, over de coördinator en femicide (Saskia Belleman). Cijfers West-Brabant via Omroep Brabant.

Drie nieuwsberichten uit drie verschillende werelden. Gemeentepolitiek, een talkshow en de aanpak van geweld tegen vrouwen. Toch vertellen ze samen hetzelfde verhaal als de Talentstrategie.

Vrouwen worden zichtbaar zodra er iets met ze misgaat. Als slachtoffer dat moet worden beschermd. Als achterblijver in de Quote 500. Als uitzondering. Maar zodra Nederland gaat bepalen wie de toekomst bouwt, welke arbeid waarde heeft en wie er aan de knoppen zit, gaat het in het taalgebruik over een neutraal ‘mens’ — en blijkt dat mens opvallend vaak een man.

Je zou het ontbreken van het woord ‘vrouw’ in de Talentstrategie nog kunnen afdoen als een slordigheid. Een ongelukkig gekozen formulering. Een overijverige beleidsmedewerker die dacht dat ‘mensen’ wel inclusief genoeg was.

Tot je de documenten leest.

Bij de Kamerbrief hoort namelijk ook een interne beslisnota. Daarin staat niet alleen welke sectoren het kabinet écht als de motor van onze toekomstige welvaart beschouwt, maar ook welke sectoren enkel als de ‘noodzakelijke basis’ mogen leveren om die motor te laten draaien. Die rangorde verklaart ineens veel meer dan alleen één ontbrekend woord.

Ze verklaart waarom de zorg onmisbaar heet, maar geen ‘echt geld’ oplevert. Waarom vrouwen worden aangespoord meer uren te werken, terwijl mannen nergens worden aangespoord meer zorgtaken over te nemen. Waarom de overheid aparte plannen maakt voor geweld tegen vrouwen en vrouwengezondheid, maar gender laat verdwijnen uit de grote plannen over talent en productiviteit.

In de deepdive van deze week laat ik zien wat er precies in die beslisnota staat, waarom de aangekondigde “voltijdbonus” de financiele ongelijkheid tussen mannen en vrouwen alleen maar gaat vergroten, en hoe een zogenaamd neutrale Verlofwet de ongelijkheid bewust buiten de hervorming houdt. Ik verbind dat aan de vier mythes uit Fopfeminisme en eindig met vijf vragen waarmee je voortaan ieder beleidsplan zelf op de verborgen mannennorm kunt controleren.

De echte vraag is dus niet waarom het woord ‘vrouw’ maar één keer in de Talentstrategie staat.

De echte vraag is: welke mensen heeft het kabinet voor ogen wanneer het over ‘iedereen’ schrijft?