Jo in gesprek met Steven Ghesquire over leiderschap, HR en de toekomst van Europa

Al meer dan 30 jaar confronteert Jo Caudron bedrijven en leiders met verandering. In deze aflevering van Xtra Inspiratie deelt hij zijn kijk op AI, de toekomst van werk en het momentum dat Europa vandaag heeft. Een gesprek dat start vanuit bezorgdheid, maar eindigt met een stevige dosis onderbouwd optimisme.

Leiders lopen bijna per definitie achter op verandering, stelt Caudron. Niet uit onwil, maar omdat goed leiderschap precies het omgekeerde vraagt van wat transformatie nodig heeft. Een stabiele, performante organisatie runnen vergt focus op het nu. Transitie daarentegen kost geld, creëert onzekerheid en zet druk op een organisatie - allemaal zaken die een goede manager probeert te vermijden. Die twee profielen heb je vandaag allebei nodig, en de meeste organisaties hebben ze niet allebei. Het is een spanningsveld dat Caudron al drie decennia ziet terugkeren, van de eerste internetbedrijven tot de huidige AI-golf.

Uit het onderzoek dat Caudron met Scopernia voor Federgon uitvoerde, kwamen drie grote krachten naar voren die werk fundamenteel hertekenen. AI staat met stip bovenaan. De impact is dubbelzijdig: aan de ene kant verdwijnen juniortaken in hoog tempo, waardoor jonge afgestudeerden moeilijker aan de slag raken. Aan de andere kant kan AI mensen met beperkte formele kennis maar sterke vaardigheden in complexere rollen tillen, en helpt het een verouderende samenleving om economisch performant te blijven. De balans vandaag, geeft Caudron eerlijk toe, valt eerder negatief uit. De ontwrichting gaat sneller dan de kansen.

De tweede kracht is maatschappelijk: multigenerationeel samenwerken, veranderende verwachtingen van jongeren rond flexibiliteit, en de complexe puzzel die dat binnen organisaties creëert. De derde is geopolitiek, met zowel de dreiging van economische instabiliteit als de kans die ontstaat wanneer Europa strategische industrieën terughaalt.

In alle drie de domeinen is de conclusie dezelfde: HR zit te weinig mee aan de strategische tafel. Het anticiperen op hoe mensen waarde blijven creëren in een continu veranderende context is geen operationeel vraagstuk meer, het is existentieel.

Het meest opvallende deel van het gesprek gaat over Europa. Waar veel mensen een log, bureaucratisch continent zien, ziet Caudron momentum. In amper een jaar tijd is Europa op meerdere vlakken sterker geworden dan de meeste mensen beseffen. De druk vanuit de VS werkt paradoxaal genoeg als katalysator.

Caudron onderscheidt twee strategische richtingen. De eerste noemt hij “copy-back”: het terugclaimen van capaciteiten die Europa heeft laten wegglijden naar de VS en China, van cloudinfrastructuur tot softwarelicenties. Europeanen betalen jaarlijks 30 tot 40 miljard aan kantoorlicenties alleen al, terwijl driekwart van Europees investeringsgeld naar Amerikaanse techaandelen vloeit. Een deel van die geldstroom heroriënteren zou een enorme financiële injectie betekenen.

De tweede richting is transitiedenken: niet concurreren op klassieke industrieën, maar inzetten op domeinen waar de planeet ons sowieso naartoe dwingt. Energie niet als grondstof maar als technologie benaderen. Voeding heruitvinden via precisie-landbouw en fermentatie. Mobiliteit loskoppelen van individueel autobezit. In al die domeinen kan Europa vooroplopen, juist omdat de VS zich er nu uit terugtrekt.

Het verbindende concept is “return on security”: de bereidheid om nu meer te betalen voor autonomie, omdat de kost van afhankelijkheid telkens opnieuw de pan uitswengt. De twee energiecrisissen in minder dan vijf jaar tijd hebben Europa waarschijnlijk meer dan een biljoen euro gekost. Proactief investeren in energietransitie was een fractie daarvan geweest.

De eenheid die Europa nodig heeft, hoeft niet via alle 27 lidstaten tegelijk te komen. Caudron wijst op het model van coalitions of the willing: groepen landen die binnen een formeel juridisch kader verregaand samenwerken, zoals het Schengenakkoord destijds ontstond buiten de Europese structuren om. Rond defensie is die beweging al bezig. Als dat lukt, volgen andere domeinen.

Caudron noemt zichzelf een optimistische pessimist. Het pessimisme is het vertrekpunt, de bezorgdheid over wat op ons afkomt. Het optimisme ontstaat door te graven, patronen te zien en oplossingen te vinden. Dat is ook zijn boodschap aan het einde van het gesprek: Europa hoeft niet in puin te liggen om zichzelf opnieuw uit te vinden. De honderden miljarden die we sowieso uitgeven aan energie, technologie en defensie kunnen we investeren in eigen capaciteit. Niet als naïef idealisme, maar als economische logica. De generale repetitie is voorbij. De echte opvoering is begonnen.

In mijn nieuw boek, F//ck The System, en andere slechte ideeën voor de toekomst beschrijf ik hoe Europa wordt geconfronteerd met de ineenstorting van de oude wereldorde en de opkomst van autoritaire ideologieën, maar ook hoe precies in die crisis de kiem ligt van een nieuw paradigma. Dit bouwt op innovatie, verstandige keuzes en democratische waarden, waarmee we Europa weer sterk en zelfbewust kunnen maken.

Bestel het boek nu!

Ik breng deze vraag of Europa een belangrijke kracht kan worden in de wereld van morgen, ook als keynote presentatie voor klanten, relaties of medewerkers.

Interesse? Contacteer me om de opties verder te bespreken!