Part 4: The Original Sin

Part 1: Old Men or Old Gods?

Part 2: Logos, Logic aka Mày có thấy tao không?

Part 3a - Choice vs. Chance - Lucifer, Jesus, và loài người

Part 3b - Choice vs. Chance - The Trinity of Choice

Part 3c - Choice vs. Chance - The Amorality and the Non-Choice

Part 4: The original sin

Part 5: The Tale of all Gods .. (hết)

.

Aka the gender dynamic and the ultimate immorality ..

TL;DR: Không quá dài, cho những ai nerdy, thích tôn giáo, triết học. Still, đây là diễn dịch quan điểm của những người làm phim, không tất yếu là quan điểm của tôi.

1. The original sin

Một trong những truyền thuyết nổi tiếng của Kinh thánh mà nhiều người không theo đạo cũng biết là câu truyện về tội lỗi tổ tông (the original sin) – hay là truyền thuyết sự sa ngã của loài người (The Fall of Men).

Về cơ bản thì đây là truyền thuyết về Eve nghe lời con rắn ăn trái cây Tri thức, sau đó đưa cho Adam ăn, cả 2 lần đầu nhận ra mình đang trần truồng và thấy xấu hổ, Chúa phát hiện và Adam cùng Eve bị đuổi khỏi vườn Địa đàng, phải xuống mặt đất, chịu lao động, đau khổ, cái chết; từ đây đánh mất sự hoà hợp nguyên thuỷ với Thiên Chúa.

“Đến đây, các bạn đã hiểu hình tượng Aragorn trong Chúa tể những chiếc nhẫn, người có dòng dõi vua nhưng lại sẵn mang mặc cảm tội lỗi truyền lại từ tổ tiên Isildur, từ khi sinh ra đã luôn đè nặng bởi cảm giác phải gánh vác thay sai lầm của đời trước, chấp nhận làm kẻ Strider đi lang thang trên mặt đất, cho đến một ngày tìm ra cách rèn lại thanh gươm gãy của chính Isildur truyền lại, triệu hồi đội quân người chết giải lời nguyền qua kiếm phép, quét sạch bầy quái vật ở trận chiến Minas Tirith, rửa tội cho tổ tiên, để từ đây đời sau vĩnh viễn kết nối với đời trước, đánh dấu sự trở lại của Nhà Vua quay về với ngai báu, thực ra là lấy cảm hứng từ đâu rồi chứ ..”

Dù tội tổ tông là một khái niệm trung tâm ý nghĩa như thế với Kito, nhưng rất nhiều nhà phân tích nữ quyền đã đả phá khái niệm này và cho Kito là một tôn giáo trưởng phụ khi để người mắc tội tổ tông trước là Eva, còn Adam chỉ là liên đới nghe lời vợ, do Eva trực tiếp bị rủ quyến bới con rắn - mầm mống đầu tiên của sự giả trá nấp ngay trong không gian tưởng hoàn toàn sạch sẽ thiện lành của Địa đàng.

2. The gender dynamic.

Sau khi xem đủ nhiều phim cánh tả thì khỏi cần xem tiếp cũng đoán ra, trong NCOM, người mắc tội tổ tiên tất nhiên sẽ đổi thành vai nam, ở đây chính là Adam Llewellyn Moss, anh chàng cao bồi vô tình tìm thấy và cố ý giữ lại valise tiền, từ đây kéo ra một cuộc truy đuổi không chỉ dẫn đến cái chết của anh ta mà còn gây ra các tai nạn liên đới (collateral damage) với nhiều người khác, trong đó có vợ anh Carla Jean - người không lấy tiền, cũng không chứng kiến Chigurh hành động, cũng không chọn nốt đồng xu, nhưng cuối cùng vẫn bị giết, chưa hết còn theo chính lời Chigurh là “theo đúng lời hứa của tôi với chồng cô, chồng cô đã có cơ hội cứu cô, thay vào đó anh ta lại dùng cô để cứu chính mình”.

.

Đây chỉ là ví dụ tiêu biểu về chuyện lên án đàn ông và xót thương cho phụ nữ, nhưng nhìn tổng quan thì cũng thấy bộ phim có thiện cảm và ưu ái nữ giới hơn là nam giới, thể hiện ở diễn biến và số phận của các nhân vật nữ mà tuy phụ cũng kịp ít nhiều để lại ấn tượng trong phim.

Đầu tiên, hãy đến với người duy nhất chứng kiến hành tung của Anton Chigurh mà vẫn còn sống sót, cũng là một phụ nữ - bà thư ký béo ở trạm đưa tin. Hãy so sánh với 2 ông già từng gặp Chigurh trước đó trên đường và ở trạm xăng. Một người thì ngờ nghệch làm theo mọi điều Chigurh nói và rồi nghiêm chỉnh đứng đó cho hắn bắn thẳng vào đầu (dùng “súng” giết gia súc), một người thì luống cuống lập cập muốn đóng cửa hàng khi đứng trước những câu chất vấn ngầm đe doạ của hắn. Rõ ràng, bộ phim đang phác hoạ cả hai hiện lên với vẻ ngu ngơ bạc nhược. Ngược lại, người phụ nữ béo này, đứng trước câu hỏi của Chigu, dù hắn có thử lặp lại đến tận 3 lần để nhấn mạnh ẩn ý đe doạ, vẫn thuỷ chung không cung cấp thông tin, thậm chí còn cứng cỏi chất vấn ngược lại tay người lạ có kiểu tóc kinh khủng này với ánh nhìn phán xét.

Tiếp theo, hãy đến vợ của Bell, người có một kết cục gần như đối lập với ông.

Trong khi kết phim, Bell từ nhiệm về hưu, sống vật vờ như một cái xác mãi hoài niệm về những ngày xa xưa, thì bà vợ vẫn đang có công ăn việc làm và duy trì một trạng thái khá an ổn tất bật bận bịu, thậm chí khi ông này gợi ý cùng đi dạo bằng ngựa thì bà này còn nói “Không, em đã nghỉ hưu đâu” như càng nhấn mạnh khác biệt hoàn cảnh của cả hai.

Cuối cùng, hãy đến với nhân vật nữ đáng nói nhất phim, cũng là người thứ hai dám chất vấn Chigurh: Carla Jean, vợ của Moss.

Carla gặp Chigurh trong một bối cảnh khá giống khi Carson Wells gặp hắn. Hai người ngồi đối diện trong căn phòng. Tuy nhiên hãy chú ý một khác biệt nhỏ bé. Khi gặp Carson, Carson đang ngồi trên ghế bành, ở một góc phòng. Khi gặp Carla, chính Chigurh lại mới ngồi trên ghế bành ở một góc phòng.

Thông thường mà nói, ghế bành có tay dựa thường đem lại cảm giác có authority. Nhưng trong cả 2 cảnh này, vị trí của ghế bị kẹt nơi góc và lại là chỗ tối hơn lại tạo ra một cảm giác tương đối yếu thế lẫn thiếu chính danh. Và chính vị trí còn lại mới là vị trí có cảm giác quyền lực và công chính. Khi gặp Carson, Chigurh ngồi một cái ghế nhỏ, cạnh hắn là 2 ngọn đèn cao gần đầu và trên đầu, như một vị phán quan với hào quang công lý. Khi gặp Carla, chính Carla ngồi ghế không tay song là nơi ánh sáng chiếu vào, sau lưng cô là bàn gương, tạo cảm giác như một cái ghế có lưng dựa và vẫn là có ngai.

Và quả thế thật, trong cả 2 trường hợp, người ngồi ở ghế đều là người đang bị phán xét bởi người ngồi nơi đối diện.

Cụ thể là, Carson thì bị Chigurh chất vấn:

Nếu quy luật mà mày theo đuổi đem mày đến đây, thì liệu quy luật ấy có gì tốt đẹp?

Chigurh còn khẳng định với Carson:

Lúc này mày nên biết vị trí của mày đi, ít ra mày còn giữ được tý mặt mũi đấy.

Tương tự, Chigurh, khi ngồi trên ghế, đang chính bị Carla Jeans chất vấn:

Không, đồng xu chẳng có tiếng nói gì cả. Tất cả đều là nằm ở ông.

Tuy nhiên số phận nhân vật trong những vai tương tự ấy lại diễn tiến ngược nhau.

Sau khi bị đưa ra phán quyết, Carson kẻ-ngồi-ghế-bành, sẽ bị Chigurh bắn chết.

Song Chigurh – cuối phim đã trở thành kẻ ngồi ghế bành và bị phán xét, lại là người bắn chết Carla Jeans.

Mới rời khỏi nhà Carla, Chigurh đã gặp tai nạn, cái tai nạn khiến hắn bàng hoàng như thể nhận ra vừa mất mát điều gì lớn gấp bội một cánh tay gãy.

Tai nạn vô tình đó, bạn đoán đúng rồi, chính là đòn trừng phạt sấm sét của Thượng đế.

Vì Chigurh đã dám giết Carla.

Carla chết, nhưng cái chết của cô đã được đền bồi công lý, cũng nghĩa là đã ngầm được giải tội.

Vị thế sinh học tiêu biến nhưng vị thế đạo đức được bảo toàn.

Và theo cách đó, trật tự đã tái lập.

3. The ultimate immorality

Nhớ lại, theo lời những nhà nữ quyền, tự sự trưởng phụ của Kito dồn tội lỗi lên vai phụ nữ khi coi mọi điêu linh của thế gian đều bắt đầu từ nguyên tội là sự tò mò ăn trái cấm, hay xây dựng hình ảnh cô điếm thành Babylon có những chi tiết gợi ý hình ảnh một phụ nữ hoang đàng từ đây kéo theo thế gian loạn lạc.

Nhưng với NCOM, tội lỗi thật sự không liên quan tới sắc dục và sự tò mò của phụ nữ mà chỉ đến từ một thứ thôi: Tiền và sự tham lam của đám đàn ông.

Đầu tiên, cái valise tiền trong phim là ẩn dụ cho trái cấm đã kéo Moss lẫn cả gia đình anh rơi vào vòng xoáy chết chóc.

Diễn giải này tiếp tục được ở nhấn mạnh ở nhiều chi tiết khác rải rác suốt phim:

Hãy nhớ lại lúc Moss gặp đám thanh niên ở gần biên giới Mỹ - Mễ. Anh đang cần mượn một cái áo để che đi vết thương, đặng đi qua biên giới mà không bị nghi ngờ. Trong đám ba cậu thanh niên anh gặp, cả ba ban đầu đều nhìn Moss, máu chảy ướt dẫm mạng sườn, với một vẻ sửng sốt, có phần nào đó như ái ngại, trong đấy có một cậu thanh niên đã có ý quan tâm hỏi anh “Ông bị tai nạn à” nhưng Moss không trả lời. Thay vào đó, anh lại đề xuất với ba đứa trẻ “Tao sẽ cho mày 500 đô để đổi lấy cái áo kia”. Và rồi sau đó mới diễn ra đoạn giằng co cậu thanh niên này đòi anh đưa tiền trước rồi mới cởi áo, hay cậu khác thì còn đòi thêm tiền cho chai bia.

Tôi có một cảm giác rằng, nếu Moss không tự đề xuất một giao dịch, thì ba cậu bé kia cũng sẽ không bao giờ coi đây là giao dịch, và chúng có thể sẽ hỗ trợ Moss một cách vô tư hay ít nhất là có nhiều thông cảm và tình người hơn, thay vì tiếp tục vòi tiền anh một cách thản nhiên và khả ố.

Tiếp, lại nhắc chi tiết chính là phản gương của chi tiết trên, là cảnh Anton Chigurh lúc này cũng đang bị thương và cũng gặp mấy đứa trẻ.

Chigurh không hề đưa tiền, mà chỉ hỏi cậu cần gì để cho tôi cái áo đó? Thế là cậu bé sẵn sàng cởi áo, buộc hộ nút, rồi đưa cho hắn. Đến khi hắn đưa tiền cậu còn định từ chối. Đây vốn dĩ là một một sự đối lập với diễn biến của Moss để làm nổi rõ thông điệp: Con người vốn không tự ác. Chính sự xuất hiện của tiền đã sản sinh ra tâm ác.

Đáng nói hơn nữa, lại chính là phần sau đoạn hội thoại giữa Chigurh và hai đứa trẻ đó.

Khi Chigurh tập tễnh bỏ đi, lúc này cầm tiền hắn cho trên tay, 2 đứa trẻ bắt đầu cãi nhau:

“Tao cũng định cởi áo”

“Có phần của tao đấy”

“Nhưng tao mới là người đã đưa cái áo ấy”.

Và như thế là, bằng cách trao lại tờ 100 đô, Chigurh đã gieo lại một hạt mầm nhỏ bé của cái ác để từ đây len lỏi kích động nơi cõi thế gian.

Như một vòng lặp vĩnh cửu trong thế giới của những cậu bé, những thanh niên, và những người đàn ông, già cũng như trẻ.

Như một sự nối tiếp tự nhiên tất yếu ngàn năm kể từ cái truyền thuyết Kinh Thánh về vụ giết người đầu tiên giữa Cain và Abel, vốn cũng chỉ bởi một tranh chấp xuất phát từ vật chất ..

Vấn đề của tôi với mấy bộ phim cánh tả nịnh đầm này chỉ là liệu nó có thể nào nịnh một cách chân thành và đầu tư hơn một chút thay vì mấy thứ dễ dãi công thức kiểu cho phụ nữ “dám” nói vài câu trước mặt kẻ ác và ngầm vỗ tay gọi đó là “dũng cảm” không? Làm ơn đi, làm sao mà tiêu chuẩn “dũng cảm” đột nhiên lại trở nên soft ball đến tầm thường thế khi dành cho phụ nữ? Nói đây lại nhớ Resident Evil vãi, phim dở như hạch nhưng tôi vẫn thích xem, vì ít ra trong đó, phụ nữ còn thể hiện năng lực sòng phẳng thay vì cái kiểu hoan hô mang màu sắc hoà cả làng và bình vôi này.

Đó là một sự thật mà các nhà nữ quyền sẽ không bao giờ hiểu.

Họ không bao giờ hiểu rằng điều khiến chúng ta thu hút về một nhân vật nào đó không phải là sống chết, không phải là kết quả là thần hay là quỷ, không phải nốt nguyệt quế hay hào quang, mà toàn bộ quá trình nhân vật ấy vật lộn.

Part 5: The Tale of all Gods .. (tiếp theo và hết)

Part 1: Old Men or Old Gods?

Part 2: Logos, Logic aka Mày có thấy tao không?

Part 3a - Choice vs. Chance - Lucifer, Jesus, và loài người

Part 3b - Choice vs. Chance - The Trinity of Choice

Part 3c - Choice vs. Chance - The Amorality and the Non-Choice

Part 4: The original sin