Hallo lieve mensen!
Daar zijn we weer, en het is een bijzondere editie: MENA Mediatips bestaat nu een jaar!
Het samenstellen van deze nieuwsbrief brengt mij zoveel plezier, en het voelt als een eer dat ruim 200 van jullie het leuk genoeg vinden om elke maand in je inbox te krijgen. Hiervoor heel veel dank, het is echt een feestje om te mogen maken.
Op moment van schrijven zit ik in mijn stamkroeg in Libanon, de dag voordat ik voor een week naar Syrië ga. Wanneer je dit leest ben ik weer terug uit Syrië, en zit ik waarschijnlijk in het vliegtuig naar Egypte. Hier zal ik tijdens mijn twintig uur durende layover mijn vrienden in Caïro bezoeken, die ik al vier jaar niet heb gezien. Heel veel zin in.
Maar eerst: de tips van deze maand. Deze maand is heel veel muziek uitgekomen die de afgelopen maanden is aangekondigd. Het langverwachte album van Marwan Moussa, de EP van MADANii, een nieuw nummer van Roufaida. Maar ook heb ik een Syrische classic tevoorschijn getoverd voor jullie, die mijn avonden hier in Beiroet heeft gevuld. Verder heb ik een ironische Palestijnse dramafilm voor jullie, een geweldige roman over een Turks gezin in Duitsland en Libanese politiek voor dummies.
Veel leesplezier!
Deze maand kan ik niet anders beginnen dan met het nieuwe nummer van Roufaida Ken Ness.
Het nummer is geïnspireerd door de woorden van de beroemde Palestijnse dichter Mahmoud Darwish: نُسافرُ كالناس، لكننا لا نعود إلى أي شيء. ‘We travel like people, but do not return to anything.’ Hierover zegt Roufaida tegen 3voor12: “We bewegen ons allemaal voort als mensen. Het enige dat de Palestijnen niet gemeen hebben met anderen, is dat ze geen thuis hebben om naar terug te keren.”
Je hoort onmiddellijk Roufaida’s kenmerkende stijl, tokkelend op de Marokkaanse guembri en haar heldere stem. Het nummer wordt ingeleid met fragmenten uit een speech van Malcom X over de Palestijnse zaak. De clip, geproduceerd door de Tahini Brothers (Shariff Nasser en Sahil Amar Aïssa), is volledig gedraaid in Gaza door Yousef Mashharawi & Mohamed Yaghi, met een geweldige edit van Hosam Abu Dan. Sahil, die voor zijn programma Fight or Flight (ook een tip om terug te kijken) nog geen jaar voor 7 oktober naar Gaza ging, vroeg zijn vrienden Yousef en Mohamed daar om deze video te maken.
Wat mij raakt aan de dichtregel waar het nummer op is gebaseerd, is dat Darwish hierin ook de ontmenselijking van Palestijnen vangt. We reizen net als mensen. Vorige maand heb ik hier twee boeken besproken waarin de ontmenselijking en de pogingen om Palestijnen weer te ‘menselijken’ worden ontleed. En ik vraag mij af: voor wie wordt kunst zoals dit gemaakt? Hoe lang we dit nog moeten doen? Decennia geleden deed Darwish al pogingen, en kennelijk is het nog steeds nodig.
Maar die poging om te ‘menselijken’ stoort mij niet in dit nummer of in deze video. En ik denk dat dit komt door hoe ze beide zijn vormgegeven. Roufaida wijkt hier niet af van haar eigenheid en benut het Arabisch in haar volle poëtische kwaliteit. De video is zit zo slim in elkaar dat het laat zien hoe alles omvattend de verwoesting is. Soms letterlijk alsof de aardbol niks anders dan destructie bevat, met in het centrum de kinderen die hier onder te lijden hebben. Maar niet alleen dat: het is gewoon goed, echt, en respectvol. Het is - en ik heb echt mijn hoofd gebroken over hoe ik dit anders kan verwoorden maar het lukt mij helaas niet - menselijk.
Ik heb afgelopen maand aan verschillende vrienden hier in Libanon het nummer en de video laten zien. De reacties van voornamelijk mijn Palestijnse vrienden lieten mij zien voor wie dit is gemaakt: voor hen. En wij mogen meeluisteren.
Je kunt het nummer hier luisteren via Spotify.
Zeven gerenommeerde wetenschappers vrijwel eensgezind: Israël pleegt in Gaza genocide - NRC
Voor we weer naar de tips gaan moet mij iets van het hart. Waarschijnlijk heb je dit stuk in NRC al voorbij zien komen: iedereen en z’n moeder deelde het online. Maar ik wil het voor de verandering eigenlijk niet over dit stuk zelf hebben. Laat mij duidelijk zijn: het is een goed stuk. Ik heb geen kritiek op de schrijvers of op NRC voor het publiceren van dit stuk. Mijn ‘kritiek’ gaat meer over de reactie die volgde op dit stuk.
Ruim anderhalf jaar geleden startte de genocide. Wie Israëlische politiek volgt, en wie de geschiedenis kent van Palestina, zag waar we nu staan van mijlen ver aankomen. En velen hebben een poging gedaan om dit duidelijk te maken. Vanaf het begin. Zij werden niet serieus genomen, en in sommige gevallen had het uitspreken zelfs consequenties. Ik ken journalisten en academici die hun baan zijn kwijtgeraakt, die niet meer worden uitgenodigd aan talkshowtafels of niet meer hierover mogen schrijven omdat ze niet neutraal zouden zijn. Over deze frustratie heb ik op Instagram gepost, en ik kreeg zoveel reacties met nog meer van dit soort voorbeelden.
Maar journalisten en opiniemakers die zich tot nu toe afhoudend hebben gedragen of het van twee kanten probeerden te zien - en daarmee het gigantische verschil in macht lijken te vergeten - zag ik dit stuk plots massaal delen. Het voelt zo onrechtvaardig. Het voelt alsof sommige van mijn collega journalisten op de valreep nog morele schouderklopjes proberen te ontvangen. Nog net op tijd aan de goede kant van de geschiedenis willen staan. Of zoals Omar El Akkad het treffend vangt in de titel van zijn boek: One day, when it’s safe, when there’s no personal downside to calling a thing what it is, when it’s too late to hold anyone accountable, everyone will have always been against this.
Natuurlijk, beter laat dan nooit. Maar ik ben toch boos. De punten uit het stuk worden al meer dan een jaar genoemd, het is geen nieuwe informatie. Maar omdat het gerenommeerde (westerse en Israëlische) wetenschappers zijn, is het kennelijk nu wel geloofwaardig. Was dit er echt voor nodig om het duidelijk te maken? Moesten er meer dan 50.000 mensen (en waarschijnlijk is dit een onderschatting van het werkelijke aantal) voor vermoord worden? Moest er echt een bevolking worden uitgehongerd voor mensen gingen inzien wat er gaande was?
Ik ben benieuwd welke acties hier nu uit voort gaan komen. De demonstratie op 18 mei heeft in ieder geval laten zien dat er een omslagpunt gaande is, en daar kan ik alleen maar blij om zijn.
Vorige maand deelde ik een playlist op YouTube met 37 gratis films over voornamelijk West-Azië. De komende maanden licht ik daar de pareltjes van uit. Om te beginnen: het satirische drama The Time That Remains van regisseur Elia Suleiman.
Ik heb enorm genoten van deze film. Niet alleen door de stilistische shots, maar ook door het absurdisme dat op verschillende momenten de kop op doet. Ik had niet gedacht dat een film over de etnische zuivering van Palestijnen en het opbouwen van de zionistische apartheidsstaat ook bij vlagen zo grappig kon zijn. En hallo, Saleh Bakri, wat een knappe man!
Er wordt veel in het midden gelaten in deze film. Veel van wat er wordt gezegd zit in blikken, niet in woorden. Het is een goede film om te kijken, zeker nu: afgelopen 15 mei werd de Nakba herdacht, dat inmiddels 77 jaar geleden is. Om te begrijpen wat er in die 77 jaar gebeurd is zijn films zoals The Time That Remains een goede plek om te starten.
Hoe immens deze gebeurtenis is kost tijd om te begrijpen: destijds zijn 750.000 Palestijnen gevlucht voor het geweld van de zionisten naar de omringende landen rond Palestina (Libanon, Syrië en Jordanië). Hoewel er geen exacte cijfers zijn, leven er tussen de anderhalf tot drie miljoen overlevenden en hun nazaten in de buurlanden. Toen ik acht jaar geleden voor het eerst naar Libanon ging, had ik geen flauw benul hoeveel Palestijnen tijdens de Nakba hun huis en haard hebben moeten verlaten. Maar naarmate ik meer mensen ontmoette kwam ik zo vaak mensen tegen waarvan bleek dat ze óók Palestijn zijn. Wanneer ik een nieuw iemand ontmoette bleek vaak na een tijdje dat ook hun oma haar huis in 1948 heeft moeten verlaten. De schaal waarop mensen zijn verdreven is immens. Hoe dat is gebeurd, laten films als The Time That Remains zien.
Je kunt de film hier zien op YouTube.
ALRAGOL ALZY FQAD QLBO - Marwan Moussa
Vorige maand lichtte ik al het nieuwe nummer BOSAKBER uit van de Egyptische rapper Marwan Moussa. Nu is het hele album ALRAGOL ALZY FQAD QLBO (de man die zijn hart is kwijtgeraakt) uit, Moussa’s manier om te dealen met de dood van zijn moeder. Het is een geweldig album, eentje die je in zijn geheel aanzet en van begin tot eind afluistert.
Er zit iets kwetsbaars in wat we nog niet eerder van Moussa hebben gehoord. Hij loodst ons door de verschillende stadia van rouw heen. Duidelijk is dat hij zoekende was. In een interview met Billboard Arabia (hieronder) vertelt hij dat in zijn ervaring de stadia niet vaststaan, dat je tussen de stadia heen en weer schiet. Hij gaat met zichzelf in gesprek, zijn moeder, het universum, de mensen om hem heen. In 23 (!!!) nummers verdeeld over vijf verschillende delen reizen we met hem mee terwijl hij de antwoorden probeert te vinden op de vragen waar hij mee zit na zijn moeders overlijden.
De fases zijn goed uitgedacht, op instrumentniveau heeft hij nagedacht hoe hij je het beste mee kan nemen in het stadium waar je op dat moment naar luistert. Het eerste deel is zacht en verdrietig. Vooral het nummer KALEMENY BELEL raakte mij diep, waarin hij aan zijn moeder zingt hoeveel hij haar mist en de herinnering aan haar levend probeert te houden. Dan verandert de toon in deel twee. Moussa lijkt in de war te zijn, licht psychotisch en woedend. Dit zagen we vorige maand al in BOSAKBER, dat ook in dit deel van het album zit. In TAQATO3 lijkt hij zichzelf helemaal kwijt te zijn, en met zijn echt uitstekende flow en een melancholisch sample van de Egyptische grootheid Mohammed Mounir leidt Moussa in deel drie: onderhandelen. In deel 3 onttrekt hij zich aan de wereld, onderwerpt haar aan duizend vragen. Mijn favoriet in dit deel is FAHMAN DONYA, omdat de beat zo simpel is maar toch gelaagd, en hij op een prachtige manier beschrijft hoe hij probeert grip te krijgen op de wereld om hem heen. Dan gaan we in deel vier naar de depressie. Moussa trekt je hier direct de afgrond in. Wie kan hem troosten, vraagt hij zich af in YAMMAH. Maar ook daar komt hij uiteindelijk uit, wanneer hij in deel vijf overgaat tot acceptatie. Hoewel in 3AMEL EH, waarin hij vertelt hoe mensen hem vragen hoe het gaat maar zijn antwoorden niet aankomen, hoor je dat het bereiken van deze fase niet direct betekent dat je weer oké bent. Rouwen doe je voor altijd.
Voor de mensen die geen Arabisch verstaan kan ik aanraden naar zijn YouTube-kanaal te gaan en de automatische vertaling aan te zetten bij de nummers, zodat je een idee krijgt waar hij het over heeft. Dat is echt de moeite waard.
Luister het hele album hier via Spotify.
“Ik denk dat dit boek echt wat voor jou is,” zei Simon, een van mijn studievrienden, terwijl hij het boek Schimmen van de Duits-Turkse schrijver Fatma Aydemir in mijn handen drukte een paar maanden terug. In de tussentijd lag het boek te wachten op mijn nachtkastje, omdat ik andere boeken eerst wilde lezen. Afgelopen maand heb ik ‘m afgestoft en ben ik begonnen.
En verrek: Simon kent mij goed.
Het is een verhaal over een Turks gezin dat moet dealen met de dood van hun vader Hüseyin. Maar nog veel meer gaat het verhaal over hoe ieder individueel lid van de familie omgaat met het verleden, hun identiteit als Turkse in Duitsland, wie hun vader werkelijk was, en de geheimen die ieder van hen met zich meedraagt. Elk hoofdstuk is geschreven vanuit het perspectief van een van de gezinsleden: de vier kinderen en de moeder die haar man is kwijtgeraakt. Wat ik heel goed vond was hoe per personage Aydemir de schrijfstijl verandert, waardoor je echt in het hoofd van de persoon duikt.
Ook de ontknoping was waanzinnig, misschien heb ik de voorzetjes gemist maar het kwam echt als een verrassing. Zonder het te spoilen kan ik erover zeggen dat je echt gaat nadenken over hoeveel keuzevrijheid je hebt, en hoeveel wordt ingevuld door je gemeenschap en wat je denkt dat ‘normaal’ is. Ik werd daarnaast in het bijzonder geraakt door het hoofdstuk over Hakan. Misschien omdat hij ogenschijnlijk een onsympathiek karakter is, maar je gedurende het hoofdstuk met hem mee begint te voelen en begrijpt waarom hij zich zo macho gedraagt.
Als ik één puntje van kritiek moet bedenken, dan om de titel van de Nederlandse vertaling. De originele titel, Djinns, vat de inhoud van het boek vele malen beter dan Schimmen.
Je kunt het boek hier aanschaffen via uitgeverij A.W. Bruna Uitgevers.
In januari dit jaar werd ik gezegend door mijn Instagram algoritme met het nummer Dast van de Duits-Iraanse zangeres MADANii - inmiddels is dit al een paar maanden mijn meest beluisterde nummer. En nu is daar haar nieuwste EP BiiLINGUAL.
Omdat Dast zo catchy en dansbaar is, ondanks de zware thematiek van het nummer, had ik niet verwacht dat de EP zo’n emotionele trip zou zijn voor mij. Kijk: als Iraniër ben ik moe. Zo moe. En op een onbewaakt moment hoor ik in de interlude Sam:
“I think this is the whole thing. A lot of people are scared that people are dying for no reason. That’s what I was thinking too. Cause when you don’t have hope for a change, you’re like: ‘poor kids, they’re just dying’. Like another, you know, fifteen hundred died two years ago, the ones that died in the plane, the ones like… How much more of that do you wanna see to go: we’re powerless. But for the first time… You know I’m the worst. You know me, right? I’m like: ‘we can’t change these people’. Like go hide in your own shell, right? And stay away from them. But for the first time I’m like: ‘fuck these guys’.”
Auw.
Aan de tekst te merken komt deze quote uit 2022, tijdens de revolutie na de moord op Jina Mahsa Amini. Het zijn woorden die door de Iraanse diaspora galmen. Dit audiofragment wordt dan ook gevolgd door Tehran is Burning, met een prachtig couplet die je streelt in haar zachtheid en hard wordt onderbroken door de lelijkheid van het refrein. Intentionele lelijkheid. Want wat is er mooi aan de moord op tieners die vechten voor hun vrijheid?
Maar MADANii stelt mij gerust in het laatste nummer FiiRE. Heb geduld. Het komt goed. Ik weet dat je vuur niet zo sterk brand als eerst, maar geef het tijd azizam. Het moment komt.
Ik heb stiekem wel een traantje weggepinkt bij deze woorden. En bij de rest van deze EP.
Luister de hele EP hier via Spotify.
Hacking Lebanese Politics - L’Orient Today
Tijdens mijn studie Midden-Oostenstudies heb ik mij gespecialiseerd in de Libanese politieke economie. Nerd, ik weet het. Ik doe inmiddels al ruim 6 jaar onderzoek naar Libanese politiek, maar ook ik raak soms de weg kwijt. Tijdens het schrijven van mijn stuk over de Libanese gemeenteraadsverkiezingen en de positie van Hezbollah na de oorlog met Israël, heb ik mijzelf regelmatig achter mijn oor moeten krabben omdat Libanese politiek bij vlagen zó onoverzichtelijk is.
Maar de journalisten van de Libanese krant L’Orient Today schoten mij te hulp. Zij weten ook dat Libanese politiek moeilijk te volgen is. Hierom zijn ze de reeks Hacking Lebanese Politics gestart, om de basics nog een keer goed uit te leggen op relevante momenten. Zo schreven ze een explainer over de gemeenteraadsverkiezingen, over de beruchte ‘Banking Secrecy Law’, en over de band tussen Libanon en de Verenigde Arabische Emiraten.
Voor iedereen die geïnteresseerd is om meer over Libanese politiek te leren maar niet weet waar te beginnen: ik kan deze warm aanbevelen.
Je kunt de hele serie hier vinden.
Rohi Yanssmah - George Wassouf
In Beiroet hebben mijn vrienden mij doodgegooid met George Wassouf. Ik móést naar deze Syrische legende luisteren. En een van zijn nummers werd extra vaak door mijn vriend Walid op repeat gezet: Rohi Yanssmah. Het werd de soundtrack van een groot deel van mijn avonden hier.
Er is iets met zijn stem die bedwelmend is. Het heeft iets knijpends, maar is toch helder. Ik heb volgens mij nog niet eerder zo’n stem gehoord.
In mijn tips focus ik mij meestal op nieuwe muziek die uitkomt, maar ik wilde toch graag dit nummer met jullie delen. Mensen van mijn leeftijd hier luisteren ook graag naar de classics, en daar kan je eigenlijk niet omheen als je in een café zit.
Je kunt het nummer hier luisteren via Spotify.
Het is niet alleen maar feest hier in Libanon en Syrië: er moet ook gewerkt worden.
Samen met mijn dierbare vriend en collega journalist Mutasim Khalaf schreef ik voor Vrij Nederland een analyse over de aangekondigde sanctieverlichting van Trump vanuit het Syrische perspectief. Dit was ontzettend leuk om samen te doen. Het was een interessante uitdaging om dit stuk samen te schrijven tussen drie talen in: hij schreef in het Arabisch, ik in het Nederlands, en heen en weer vertaalde we de delen naar het Engels om alles kort te sluiten en te zorgen dat we beide stonden achter wat we schreven. Ik ben heel trots op het resultaat, waar veel werk achter zit.
Een week later schreef ik een artikel over de staat van Hezbollah in Libanon en de gemeenteraadsverkiezingen hier. Overal lees je dat het niet goed gaat met Hezbollah, en ja: ze zitten zeker in een van hun meest uitdagende periodes sinds hun bestaan. Maar Hezbollah is zo geïntegreerd in het politieke systeem van Libanon, dat het idee dat ze makkelijk weg te denken zijn een farce is. Dat de gemeenteraadsverkiezingen een soort lakmoesproef zouden worden voor de organisatie, is denk ik een overschatting.
Dat was ‘m weer voor deze week. Zoals altijd kun je alle muziek die ik tip vinden in De Buiten Westen Playlist.
Groetjes uit Libanon en Syrië!
Comments
Nothing yet. Say the first thing.
Sign in to join the conversation.