Hallo lieve mensen!
Nadat ik geïnterviewd werd door Achter de Frontlinie zijn er veel nieuwe abonnees bijgekomen. Voor allen die nieuw zijn: welkom! En voor wie Buiten Westen al langer volgt: welkom terug! In deze nieuwsbrief tip ik elke maand mijn favoriete producties uit of over West-Azië en Noord-Afrika. Hierin probeer ik een zo divers mogelijk aanbod te geven: podcasts, boeken, films, artikelen, theater of muziek.
En over muziek gesproken: volg De Buiten Westen Playlist! Elke maand vul ik deze lijst aan met de nummers die de selectie halen, zodat jij ze allemaal bij elkaar hebt.
Dan deze editie. We gaan naar Afghanistan met AVROTROS presentatrice Hila Noorzai die hier een documentaireserie maakte. Ook reizen we af naar Irakees Koerdistan voor de dansbare pokoe die bij mij de hele maand op repeat stond. Daarnaast leren we hoe het gaat met de Israëlische economie — spoiler: niet zo goed.
Veel leesplezier!
All That’s Left of You
All That’s Left of You is een ambitieuze film. In de film van de Palestijnse regisseur Cherien Dabis duikt ze in bijna honderd jaar Palestijnse geschiedenis, generationeel trauma, rouw, gevoelens van thuis: hoe kan dit allemaal in één film verteld worden? Is dat niet overweldigend?
Maar het lukt Dabis toch.
Het script is heel goed geschreven. Ik denk ook juist omdat het al deze verschillende thema’s niet uit de weg gaat. Ze zijn allemaal onderdeel van de Palestijnse realiteit, maar je moet daar wel de tijd voor nemen. Met een film van bijna 2,5 uur neemt Dabis alle tijd die ze nodig heeft. Het resultaat is prachtig.
De film raakte mij op veel verschillende momenten, die ik niet wil spoilen. Maar specifiek de onmogelijke keuze waar een vader voor staat, kiezen om zijn zoon te beschermen en vernederd worden, of opstaan tegen onrecht maar je eigen kind in gevaar brengen. Er wordt vaak gedaan alsof Palestijnen keuzevrijheid wordt gegeven, maar dit is verre van waar. Sommige keuzes worden voor je gemaakt, en zijn levensverwoestend.
De film draait nu in de meeste filmhuizen.
Mustafa’s muziek was de soundtrack van de maanden dat ik in Egypte woonde in 2021. Zijn muziek, doordrenkt van liefde en rouw, is altijd een comfortzone geweest wanneer het nieuws te gruwelijk was, mijn persoonlijke leven in elkaar leek te donderen, of wanneer mijn zorgen over de wereld mij lieten verdrinken. Maar, ondanks dat Mustafa Soedanees is, heb ik hem buiten mijn nieuwsbrief gehouden omdat hij óók Canadees is.
Ik wilde zijn muziek niet ‘etnisch’ maken: is hij niet geboren en getogen in Toronto? Zet ik hem niet weg door zijn werk hier te bespreken? Dus ik besloot zijn album, dat vorig jaar uitkwam, buiten beschouwing te laten.
Tot ik deze maand naar zijn concert ging in het Concertgebouw in Amsterdam. Samen met vriend (en favoriet van Buiten Westen) comedian Ramy Youssef gaf hij een dubbeloptreden. Het was een emotionele avond, die ook als zodanig werd aangekondigd: ‘Music! Comedy! Grief!’.
Nadat Mustafa het nummer Ali moest stoppen omdat hij er niet doorheen kwam zonder te huilen, begon hij het publiek toe te spreken over de betekenis van cultuur. Wat hij zei resoneerde enorm. Hoe je je cultuur als een tijdscapsule in je draagt: na migratie nemen je ouders een specifiek tijdsframe van je cultuur mee. Het land dat zij verlieten is niet meer hetzelfde, en de cultuur die ze achterlieten is constant in beweging. En dat geeft degenen die de cultuur erven een opdracht. Cultuur is iets om voort te zetten, maar vooral je eigen te maken. Het maat niet uit als je de rituelen imperfect uitvoert: het is voldoende. Ik moest denken aan hoe ik Shab-e Yalda vier, de Iraanse feestdag waarbij we de langste nacht vieren. Mijn uitvoering zal vast niet perfect volgens de traditie zijn, maar het is de dag van het jaar dat ik mij het meest Iraans voel en waar ik dit kan delen met de mensen waar ik om geef.
Ik ging na zijn monoloog anders naar Mustafa kijken. Hij stond daar op het podium in zijn witte thobe, met zijn zwarte Nike Airforces eronder. Ik besefte mij dat hem wegzetten als alleen Canadees hem net zo tekortdeed als hem wegzetten als alleen Soedanees.
Dus bij deze deel ik graag een van mijn favoriete artiesten met jullie, en zijn prachtige album Dunya.
Luister het hele album hier via Spotify.
Het is nu een jaar sinds het “staakt-het-vuren” tussen Libanon en Israël. Ik zet dit tussen haakjes, omdat de IDF het al ruim 15,000 keer heeft geschonden, volgens Libanees journalistiek platform Megaphone.
Bijna wekelijks is het zuiden van het land door Israël gebombardeerd, waaronder met giftige witte fosfor bommen. Naast de honderden doden en gewonden zijn de ecologische en economische gevolgen enorm.
Journalist Dana Hourany schreef voor journalistiek platform The Public Source deze longread over de gevolgen voor boeren uit het zuiden van Libanon. Zorgvuldig pakt ze hierin de consequenties uit: de oogsten die zijn verwoest of zijn gaan schimmelen doordat de boeren niet bij hun land konden, boeren die zijn vermoord door de IDF, huizen die zijn verwoest, spaartegoeden die zijn opgebruikt — om er een paar te noemen. Meer dan tweeduizend hectare landbouwgrond in Libanon is door Israël verbrand. De reconstructie van landbouwgrond in het zuiden wordt geschat op meer dan 700 miljoen dollar, en de schade in het hele land op 11 miljard, maar financiële hulp vanuit de overheid komt niet.
Wanneer je het stuk leest, zie je met hoeveel zorg Hourany het verhaal van de boeren heeft opgetekend. Ook noemt ze het werk van Ahmad Beydoun, PhD’er aan de TU Delft, die meer dan tweehonderd keren heeft gedocumenteerd dat de IDF gebruik maakte van witte fosfor. Hij trekt de conclusie dat bijna 40% van de keren dit op bevolkt gebied was, wat verboden is in internationaal recht.
Dit verhaal laat zien wat de Libanezen hebben moeten doormaken afgelopen jaar, maar geeft ook meer context over de Israëlische oorlogsstrategie, waarvoor ze vrij spel krijgen van de Verenigde Staten.
Lees het hele stuk hier.
Disclaimer: dit stuk was geschreven voor de arrestatie van een van de geïnterviewde vrouwen uit de serie. Ter transparantie laat ik wat ik heb geschreven hieronder staan. Tijdens het kijken van de serie was ik verbaasd over het zien van de gezichten van zoveel vrouwen die de regels van de Taliban braken, maar doordat er veel werd gedeeld in de serie over de journalistieke keuzes die ze hadden gemaakt nam ik aan dat zij deze keuze weloverwogen hadden gemaakt en geen overbodige risico’s namen. Hoewel ik te weinig van deze casus weet om te zeggen of de vrouw dankzij de documentaire is opgepakt, lijkt het er wel op dat de redactie wel te grote risico’s heeft genomen. Ik begrijp heel goed als journalist dat je het echte verhaal wil vertellen, en dat dit alleen kan door de regels te breken in autoritaire regimes. Maar je hebt ook een verantwoordelijkheid om je bronnen veilig te houden, omdat zij het risico nemen.
In deze driedelige documentaireserie reist presentatrice Hila Noorzai naar Afghanistan, waar ze nadat haar familie het land ontvluchtte niet meer is geweest.
Ik was echt onder de indruk. Niet alleen door de inhoud, maar ook door de toon van de documentaire en de uitleg van de journalistieke keuzes die ze ter plaatse moesten maken. Het geeft zoveel context. De uitdagingen, zoals hoeveel je laat zien of de bemoeienis van de Taliban bij elke stap, vertellen wat er niet hardop kan worden gezegd door veel vrouwen — hoewel Noorzai in de serie veel dappere vrouwen spreekt die hun verhaal doen.
Hier laat Noorzai ook zien wat de meerwaarde is van dat zij deze serie maakt: je krijgt een wezenlijk ander Afghanistan te zien wanneer je als Afghaanse vrouw door het land reist. En de keus om met een geheel vrouwelijke filmcrew te gaan (en dit erbij te vertellen), vond ik ook tekenend voor de bedachtzame aanpak die het team heeft genomen.
Sommige verhalen hebben het nodig dat je buiten de gebaande paden gaat. Ik ben heel blij dat Noorzai dit heeft gedaan.
Bekijk de hele serie hier via NPOStart.
Israel’s Zombie Economy - Jadaliyya
Oké, dit is voor de nerds onder ons, dus ik zal het kort houden.
Ik wist niet hoe slecht de Israëlische economie ervoor stond, tot ik deze vijfdelige interviewreeks van Jadaliyya zag. In de serie gaat universitair docent Midden-Oostenstudies Bassam Haddad in gesprek met econoom Shir Hever over de Israëlische economie.
Regelmatig viel mijn mond open tijdens het kijken. Wist je bijvoorbeeld dat reservisten in het Israëlische leger na 7 oktober het equivalent van 9000 dollar per maand verdienen, wat vijf keer het Israëlische minimumloon is, om ervoor te zorgen dat zoveel mogelijk Israëliërs reservist worden? Of dat Israël probeerde Franse joden te verleiden naar Israël te komen om de bevolkingskrimp tegen te gaan (zonder succes)?
De vijfdelige serie kun je vinden in de YouTube-feed van Jadaliyya. De eerste aflevering kun je hieronder bekijken.
We laten de rouw voor nu. Eerst is het even feestje. Een Koerdisch feestje.
Want dat is AHA, het nieuwe nummer van muzikaal duo BIJI. Het ademt de Koerdische cultuur en switcht moeiteloos tussen Koerdisch en Engels. De flow heeft sowieso iets air van gemak, dat BIJI zijn stijl zo goed onder de knie heeft dat het geen moeite kost om een uniek dansbaar nummer te maken. En wie net als ik iets nodig heeft om zich mee op te vrolijken: zoek niet verder. Dit is het infuus plezier waar je naar zocht.
BIJI past daarin in een rijtje muzikanten in de diaspora die het leven in meerdere culturen tot een kunstvorm hebben verheven. Wie mijn nieuwsbrief al een tijdje volgt, of de Buiten Westen Playlist, weet dat ik leef voor deze trend. De Zweeds-Koerdische groep maakt echt goeie pokoes, maar misschien nog wel fijner zijn de clips. Voor zover ik kan destilleren vooral geschoten in Slemani of Erbil, Irakees Koerdistan. BIJI levert speelse en stilistisch mooi geschoten video’s bij hun muziek. Ook dit lijkt ze makkelijk af te gaan. Ik ben in een rabbit hole gevallen door al hun clips te kijken — ook een aanrader.
Luister AHA hier op Spotify.
Oh, en kijk ook nog even deze video van BIJI, als je weet wat goed voor je is. Ben je alvast voorbereid op Nowruz.
What Mamdani’s Victory Means (According to two Arabs that are his age) - The Fire These Times
Een podcast over Amerika? Eline, gaat het wel goed?
Ja, echt: ik tip deze maand een podcast die gaat over Amerika. Over de verkiezingswinst van de kersverse burgemeester van New York Zohran Mamdani wel te verstaan.
Er is natuurlijk veel gezegd over Mamdani’s winst. Maar de analyse van Dana al-Kurd, assistent professor aan de Universiteit van Richmond, en Elia Ayoub, onderzoeker en host van de podcast The Fire These Times, vind ik de moeite waard om te luisteren. De twee putten namelijk uit vier verschillende landen om de significantie van de winst van Mamdani te duiden: Amerika, Groot-Brittannië, Libanon en Palestina. En dat levert interessante inzichten op, omdat ze uit dezelfde generatie komen als hem, ook zijn gemigreerd en net als hem de nasleep van 9/11 hebben meegemaakt in het westen.
In de aflevering zoomen ze specifiek in op wat het betekent voor de Amerikaanse politiek ten aanzien van Israël. Daar vindt namelijk een vrij radicale shift plaats, waarbij politici als Mamdani in staat zijn om een breed publiek aan te spreken ondanks (of misschien dankzij) zijn uitgesproken mening over de genocide en de Israëlische bezetting van Palestina.
Wat mij heel erg bij is gebleven van de aflevering, is dat er altijd iets te doen is tegen fascisme en autoritarisme. Het is niet een onvermijdelijk gegeven, je kunt er altijd tegen vechten. En dat betekent een kritische blik behouden. Wetgeving die de weg vrijmaakt voor partijen met autoritaire ambities wordt vaak gemaakt door “normale” partijen. Een politicus als Mamdani laat zien dat je hier een vuist tegen kunt maken en mensen buiten je klassieke achterban kunt aanspreken.
Luister de hele aflevering hier.
‘Voor hen waren we varkens, ongelovigen’ - De Groene Amsterdammer
Dat een dictator een land verlaat, betekent nog niet dat het weer veilig is.
In dit indrukwekkende stuk in De Groene Amsterdammer, spreekt journalist Somer al-Abdallah verschillende alawitische vrouwen en familieleden van die sinds de val van het Assad-regime zijn ontvoerd.
De alawitische gemeenschap in Syrië krijgt het zwaar te verduren door hun associatie met het Assad-regime. Gevoelens van verbolgenheid en wraak vanuit delen van de Syrische samenleving richting deze groep zijn groot. De geweldsuitbarsting aan de westkust van het land begin maart dit jaar is hier een gevolg van geweest. Maar ook werden het afgelopen jaar werden steeds meer vrouwen vermist. Familieleden werden afgeperst voor losgeld, en in sommige gevallen was de vrijheid van hun geliefden afkopen niet eens een optie.
De interimregering, onder leiding van Ahmad al-Sharaa, neemt geen actie. Ook zijn er gevallen bekend waar de politie slachtoffers onder druk heeft gezet om te verklaren dat ze zelf waren weggelopen, en niet waren ontvoerd.
Een dictatuur gaat in de haarvaten van je samenleving zitten, vooral de ‘verdeel en heers’-mentaliteit. Groepen worden tegen elkaar opgezet, en uit deze cyclus stappen is extreem ingewikkeld. Of Syrië veilig genoeg zal worden om naar terug te keren of te blijven, hangt grotendeels hier mee samen: als de regering zich inzet deze cyclus te doorbreken, door de daders van dit sektarisch geweld te berechten, krijgt Syrië de kans hier ooit uit te komen. Of de regering kan het voeden uit eigen belang.
Lees het hele stuk hier.
Door de val van het Assad besefte Eline Derakhshan: er is hoop voor Iran - VPRO Achter de Frontlinie
Afgelopen week werd ik geïnterviewd door Abdou Bouzerda voor een van mijn favoriete podcasts ‘Achter de Frontlinie’ van de VPRO. Heel eervol, en lichtelijk ongemakkelijk: over mijzelf vertellen in het openbaar doe ik niet zo vaak. Gelukkig werd ik goed opgevangen door de redactie van Frontlinie en is het een mooi gesprek geworden.
Luister het hele interview hier.
Eigen werk: The Rights Forum en VPRO Bureau Buitenland
Dan nog een kleine plug voor mijn eigen werk.
Afgelopen maand publiceerde ik met The Rights Forum een stuk over een heel controversieel onderwerp: gewapend verzet. Hierin zoek ik uit wat het internationaal recht precies zegt over verzet. Mag een bezet volk zich verzetten tegen een bezetter? Mag dit ook gewapend, en onder welke omstandigheden? Het is een van de ingewikkeldste stukken die ik tot nu toe heb gemaakt, maar wel ontzettend interessant om dit een keer te kunnen uitzoeken. Lees het hele artikel hier.
Daarnaast schoof ik aan bij VPRO Bureau Buitenland om te praten over de wederopbouw van Syrië en investeringen in het land. Je kunt het gesprek of hier luisteren of hier bekijken.
Tot volgende maand!
Comments
Nothing yet. Say the first thing.
Sign in to join the conversation.