Farages pyrrusoverwinning

Nigel Farage heeft de tussentijdse verkiezingen in Clacton gewonnen. De baas van Reform UK kreeg bijna 63 procent van de stemmen. Toch heeft de overwinning iets van een pyrrusoverwinning. Farage heeft zijn zetel terug, maar de politieke problemen die hem tot deze merkwaardige verkiezing brachten zijn niet verdwenen. Ze zijn misschien zelfs groter geworden.¹

Deze verkiezing was helemaal niet nodig. Farage nam immwrs zelf ontslag als parlementslid en dwong daarmee nieuwe verkiezingen af. Hij deed echter voorkomen dat dit hem door het establishment was opgedrongen. In werkelijkheid hoopte hij met een nieuw mandaat van de kiezers de aandacht af te leiden van steeds ongemakkelijker vragen over zijn financiën.

Centraal staat een gift van £5 miljoen van Christopher Harborne, een in Thailand gevestigde miljardair die zijn vermogen onder meer in de cryptowereld heeft verdiend. Farage heeft erkend dat hij het geld heeft ontvangen en niet heeft opgegeven, maar bestrijdt dat hij daarmee de parlementaire regels heeft overtreden. De Parliamentary Commissioner for Standards onderzoekt of hij de gift had moeten registreren.² Het onderzoek werd stilgelegd toen Farage ontslag nam als parlementslid, maar is na zijn herverkiezing onmiddellijk hervat.

De verkiezingen in Clacton pakten echter heel anders uit dan Farage had gedacht. Labour en de Conservatieven deden niet mee en schoven geen kandidaten naar voren. Zij beschouwden de verkiezing als een overbodige politieke stunt. Opeens was Count Binface de belangrijkste tegenstander van Farage. Binface is een satirische kandidaat die met een vuilnisbak op zijn hoofd campagne voert en voorstellen doet als het maximeren van de prijs van ijsjes.

Nederland kende een eeuw geleden overigens zijn eigen Count Binface. In 1921 stelde de Amsterdamse Rapaille Partij de zwerver en straatmuzikant Had-je-me-maar kandidaat om het algemeen kiesrecht belachelijk te maken. Tot verbijstering van de gevestigde politiek werd hij daadwerkelijk gekozen.³

Terug naar Farage. De grap werd voor Farage iets minder leuk toen de stemmen werden geteld en Count Binface behoorlijk veel stemmen kreeg. Farage kreeg 62,8 procent, maar Count Binface toch nog 26,7 procent. De opkomst bedroeg bovendien 44 procent, bepaald niet uitzonderlijk laag voor een tussentijdse verkiezing.⁴ Farage nam niet eens de moeite om naar de telling te komen en schrapte daarna ook een aangekondigde toespraak.

Het resultaat is vooral opmerkelijk omdat Clacton zo ongeveer de ideale kieskring voor Farage is. De bevolking is ouder, witter en gemiddeld minder welvarend dan de Britse bevolking als geheel en Clacton behoorde bij het Brexit-referendum tot de meest uitgesproken Leave-gebieden van het land. Als Farage ergens gemakkelijk zou moeten kunnen winnen, dan is het hier.

Maar veel belangrijker dan Clacton is natuurlijk wat er landelijk gebeurt. Reform UK voerde lange tijd de Britse opiniepeilingen aan. De komst van Andy Burnham, die op 20 juli premier werd, heeft het politieke speelveld echter gewijzigd.⁵ Labour is sterk teruggekomen. In de YouGov-peiling van 9 en 10 augustus stond Labour op 24 procent, Reform op 22 procent en de Conservatieven op 21 procent. Nog in mei stond Labour bij YouGov op slechts 16 procent. Reform noteerde ondertussen zijn laagste score sinds begin 2025.

Dat is om twee redenen slecht nieuws voor Farage. Ten eerste lijkt Burnham erin te slagen een deel van het centrum en centrumlinks weer achter Labour te verzamelen. Maar minstens zo belangrijk is dat de Conservatieve Partij weigert te verdwijnen. Farage heeft zijn politieke strategie voor een belangrijk deel gebouwd op de gedachte dat de Tories ten dode zijn opgeschreven en dat rechtse kiezers zich uiteindelijk rond Reform UK zullen verenigen. Als de Conservatieven op 21 procent staan en Reform op 22 procent, wordt dat verhaal lastiger vol te houden.

Daar komt nog iets bij. De leider van de Conservative Party, Kemi Badenoch, wordt voor Farage een steeds serieuzere concurrent op rechts. Uit een grote YouGov-studie bleek in juli dat inmiddels 56 procent van de Reform-kiezers een positief oordeel over Badenoch heeft, negentien procentpunt meer dan een jaar eerder. Van de voormalige Conservatieve kiezers die inmiddels zeggen Reform te stemmen, overweegt maar liefst 73 procent om bij toekomstige verkiezingen weer op de Tories te stemmen.⁶

Nog pijnlijker voor Farage is een andere YouGov-meting. Gevraagd wie de betere premier zou zijn, kiest 41 procent Badenoch en slechts 17 procent Farage. Een jaar eerder lagen die twee nog vrijwel gelijk. Tegen Burnham doet Farage het nog slechter: 48 procent kiest Burnham en 22 procent Farage.⁷

Daarmee wordt Farages probleem zichtbaar. Reform heeft een zeer loyale harde kern, maar dat betekent nog niet dat de partij de gehele rechtervleugel van het Britse electoraat kan overnemen. Zolang de Conservatieven levensvatbaar blijven, dreigt rechts verdeeld te blijven tussen Reform en de Tories. Onder het Britse districtenstelsel kan Labour daarvan enorm profiteren.

En dan blijven ook de financiële kwesties rond Farage boven de markt hangen. Zijn ontslag uit het Lagerhuis heeft het onderzoek naar de gift van £5 miljoen uiteindelijk alleen maar tijdelijk stilgelegd. Nu hij terug is, gaat het verder. Mocht de parlementaire toezichthouder vaststellen dat Farage de regels heeft overtreden, dan kan een schorsing volgen. Bij een voldoende lange schorsing kan uiteindelijk zelfs opnieuw een procedure ontstaan die zijn zetel in gevaar brengt.⁸ Reuters constateert dan ook terecht dat Farage weliswaar zijn verkiezing heeft gewonnen, maar het probleem dat hij met die verkiezing probeerde op te lossen niet heeft weggenomen.

Dat maakt Clacton tot een opmerkelijke overwinning. Farage heeft met bijna 63 procent gewonnen, maar tegelijkertijd laten zien hoe kwetsbaar zijn positie is. Een man met een vuilnisbak op zijn hoofd kreeg meer dan een kwart van de stemmen, Labour staat inmiddels boven Reform in een belangrijke landelijke peiling, de Conservatieven zitten Reform op de hielen en het onderzoek naar Farages financiën gaat gewoon verder.

Het moeilijkste gevecht voor Farage was dus niet Clacton. Nu zal Farage moet en bewijzen dat Reform niet alleen een effectieve protestpartij is, maar ook de Conservatieven definitief kan verdringen en uiteindelijk een meerderheid van de Britten kan overtuigen. Daar is deze merkwaardige verkiezing geen bewijs voor geweest.

In ons land verloor de PVV ook veel stemmen toen bleek dat de bestuurscapaciteit van deze partij dramatisch tekort schoot. Populisten hebben een hoge omloopsnelheid. De een lost de ander af. Ze lijken wel op een vuurpijl. Aanvankelijk lijkt het heel wat en vergaapt iedereen zich aan de felle kleuren. Na een korte tijd dooft het licht en kiezen kiezers voor een nieuw licht aan de horizon.

Of Fortuijn een eendagsvlieg was zullen we niet dankzij de brute moord die op hem gepleegd is. We weten wel dat Wilders het heel lang heeft volgehouden maar nu is er dan echt ruzie gekomen en zelfs een afsplitsing. Markuszower gaat het niet redden Forum gaat een goede verkiezingsuitslag tegemoet, maar de ruzie ligt altijd op de loer. Ja21 kent nu al een richtingenstrijd. En Mona gaat straks Caroline achterna. Wat een land.

^{1. The Economist, “Nigel Farage scores a pyrrhic victory: The Reform UK leader has won a by-election but not solved any of his political or financial difficulties”, 14 augustus 2026. Zie voor de verkiezingsuitslag ook Reuters, “Nigel Farage regains UK parliamentary seat, fights off Count Binface challenge”, 14 augustus 2026. Reuters rapporteert 62,8 procent voor Farage en 26,7 procent voor Count Binface.}

^{2. The Economist, 14 augustus 2026; Reuters, 14 augustus 2026. Volgens Reuters draait het parlementaire onderzoek om de vraag of Farage een gift van £5 miljoen van Christopher Harborne had moeten declareren. Farage erkent de gift te hebben ontvangen en niet te hebben geregistreerd, maar ontkent de regels te hebben overtreden.}

^{3.Geschiedenis 24,Hadjememaar: Cornelis de Gelder. Historiek.net, Vergeten volksvertegenwoordigers: Cornelis de Gelder,}

^{4. The Economist, 14 augustus 2026; Reuters, 14 augustus 2026. De officiële uitslag zoals door Reuters gerapporteerd: Farage 62,8 procent, Count Binface 26,7 procent; opkomst 44 procent.}

^{5. Andy Burnham werd op 20 juli 2026 premier nadat hij op 16 juli leider van Labour was geworden. Zie Prime Minister’s Office, 10 Downing Street, biografie Andy Burnham.}

^{6. Matthew Smith, “Big YouGov Voter Study 2026: How solid is Reform UK’s rise?”, YouGov, 13 juli 2026. Volgens het onderzoek heeft 56 procent van de huidige Reform-kiezers een gunstige mening over Badenoch; 40 procent van alle huidige Reform-kiezers zou overwegen Conservatief te stemmen en onder voormalige Tory-kiezers die naar Reform zijn overgelopen is dat 73 procent.}

^{7. Dylan Difford, “Who would make the best prime minister? July 2026”, YouGov, 28 juli 2026. In een rechtstreekse vergelijking kiest 41 procent Badenoch en 17 procent Farage; tegenover Burnham krijgt Farage 22 procent tegen 48 procent voor Burnham.}

^{8. The Economist, 14 augustus 2026; Reuters, 14 augustus 2026. De parlementaire standards investigation werd na Farages terugkeer opnieuw als actief geregistreerd. Bij een vastgestelde overtreding kan volgens Reuters een schorsing volgen, die uiteindelijk opnieuw tot een stemming over zijn zetel kan leiden.}