🪅Bài học từ những nếp gấp Origami

Xin chào thứ Tư bạn đọc The Present Writer,

Vài ngày trước, gia đình mình tham gia một buổi gấp giấy origami ở thư viện cộng đồng gần nhà. Buổi học nhỏ cho trẻ em tưởng rất bình thường nhưng để lại trong mình một bài học đáng nhớ.

Một trong những thao tác đầu tiên mà cô giáo hướng dẫn là gập hai đầu tờ giấy hình vuông vào nhau để thành hình tam giác, sau đó mở ra lại hình vuông, rồi tiếp tục gập hai đầu con lại của tờ giấy trở lại thành hình tam giác. Ban đầu, cả lớp gập theo đúng hướng dẫn của cô. Nhưng một lúc sau, Jaden (con trai mình) phát hiện ra có thể “đốt cháy giai đoạn” bằng cách gập hai hình tam giác vào nhau (bỏ qua giai đoạn mở lại hình vuông ở giữa) nên hỉ hả cười: “Con sẽ làm theo cách này thôi!”

Mình đang nhíu mày tự hỏi thì cô giáo tới gần và từ tốn nói với Jaden:

Cách làm của con không hề sai vì vẫn cho ra được kết quả tương tự như hướng dẫn. Nhưng vì con gập chập các mặt giấy vào nhau nên khi mở ra, vài nếp gấp sẽ không đúng chiều. Ở bước này thì không sao, nhưng khi tới các bước khác, con sẽ thấy khó gấp vào nếp đúng hơn.

Ồ, thì ra thứ tự gấp giấy đơn giản cũng có lý do của nó!

Trải nghiệm này làm mình nhớ lại kỷ niệm học hè của mình năm lớp 1 lên lớp 2 (bằng đúng với Jaden hiện tại). Cô giáo giao bài tập chép các bài thơ từ sách giáo khoa. Nhưng trước đó, mình chưa từng học thơ bao giờ nên mình chép thơ thẳng một lèo không xuống dòng như văn xuôi 😂. Mình còn nhớ vừa hùng hục ghi chép và vừa hỉ hả nghĩ thầm: “Mình không xuống dòng nên tiết kiệm được bao nhiêu giấy!” 🤣. Mãi tới hôm sau, khi bà ngoại mình tới chơi và xem vở viết của mình thì mới phát hiện ra. Bà dạy cho mình sự khác biệt giữa thơ và văn xuôi, tại sao thơ phải xuống dòng để tạo nhịp và cảm xúc khác nhau. Sau đó, bà cháu mình cùng xé bỏ những trang cũ để mình chép lại hoàn toàn. Đó là lần đầu tiên mình biết đến thơ.

Kỷ niệm thứ hai đến vào năm mình học lớp 4 với môn tiếng Anh. Đó là năm đầu tiên mình được học tiếng Anh ở trường và cách mình tự học là chép các mẫu câu ra một quyển vở tại nhà. Nhưng vì ở trường chỉ được dạy từ mới là chủ yếu nên khi chép mẫu câu ở nhà, mình cũng chỉ tập trung chép danh từ, động từ, tính từ—bỏ qua mạo từ (an, a, the) và giới từ (in, at, on). Ví dụ: nếu mẫu câu là “The house is on the hill” thì mình sẽ chép tắt là “House is hill” 🫣. Chính vì thói quen bỏ qua mạo từ và giới từ khi ấy nên tới tận bây giờ, sau hơn 10 năm sống ở Mỹ và đã xuất bản hàng chục nghiên cứu khoa học bằng tiếng Anh, mình vẫn thi thoảng bỏ quên mạo từ và lúng túng với giới từ. Đó là lần đầu tiên mình biết việc làm sai từ đầu có ảnh hưởng lâu tới thế nào.

Ngày nay, với vị trí giảng viên, người mẹ và người điều hành doanh nghiệp, mình rút ra ba điều quan trọng khi dạy người khác kỹ năng mới:

• Luôn bắt đầu và kết thúc với lý do rõ ràng. Tại sao tôi có ý tưởng này, tại sao chúng ta nên làm việc này, tại sao phải làm theo cách này…? Tất cả mọi hành động đều nên có lý do cụ thể.

• Tạo điều kiện để mọi người đặt câu hỏi tại sao. Có những thứ tưởng như “lẽ dĩ nhiên” với người dạy nhưng không chắc đã rõ ràng với người học. Bởi vậy, tạo không gian thân thiện và cơ hội trao đổi hai chiều là rất quan trọng để người khác có thể đặt câu hỏi và hiểu rõ hơn mục tiêu mình đang hướng tới.

• Nhìn nhận vấn đề bất bình đẳng. Cách mọi người tiếp nhận kiến thức, kỹ năng mới phụ thuộc nhiều vào cơ hội học tập họ có trong quá khứ (ví dụ: nếu mình có điều kiện tiếp xúc với tiếng Anh sớm hơn và tốt hơn, mình sẽ không mắc lỗi thiếu mạo từ và giới từ) và những người chỉ dẫn trong cuộc đời họ (ví dụ: bà ngoại trong câu chuyện chép thơ của mình). Vì cơ hội học tập không bình đẳng nên những người có điều kiện thuận lợi, trải nghiệm tích cực và được chỉ dẫn tốt hơn sẽ thể hiện nổi trội hơn so với những người có xuất phát điểm thấp. Nhưng đây thường chỉ là thể hiện ban đầu; về lâu dài, nếu người dạy thấu hiểu ảnh hưởng của bất bình đẳng và hỗ trợ người học tích cực, khoảng cách sẽ được rút ngắn.

Mình hy vọng dù bạn đang ở vị trí người học hay người dạy (hay cả hai), bạn cũng thấy được ý nghĩa trong bài học nhỏ từ những mảnh giấy origami này.

Chúc bạn một tuần nhiều bài học đáng nhớ nhé!

Be present,

Chi Nguyễn

P/S: Bản tin hàng tuần này đã, đang và sẽ luôn được gửi tới bạn hoàn toàn miễn phí. Nếu bạn muốn giúp bản duy trì bền vững, hãy cân nhắc ủng hộ một phần chi phí vận hành và mua các sản phẩm tri thức của The Present Writer nhé! Mình thực sự biết ơn sự cổ vũ và động viên của bạn ♥️

1. Ưu đãi sản phẩm của The Present Writer. Shopee Việt Nam 🇻🇳 mới cung cấp nhiều mã giảm giá ngày Sale 1.7 & 7.7 tại đây. Khi trên Shopee, bạn có thể ghé gian hàng của The Present Writer 😉 với các sản phẩm tri thức của mình như Sổ hiệu năng “The Present Day planner” và Sách “Một cuốn sách về Chủ nghĩa tối giản”. Bên cạnh đó là sản phẩm số mới nhất của mình: “12-Week Tracker” giúp thực thi kế hoạch hiệu quả triệt để nhất.

   Nếu bạn ở nước ngoài, The Present Writer International hiện ưu đãi miễn phí giao hàng toàn nước Mỹ 🇺🇸 cho các đơn hàng từ 2 sản phẩm ($60) trở lên (bao gồm “12-Week Tracker”).

   Các bạn hãy lưu lại mã giảm giá và tận dụng thời gian này để mua hoặc restock các sản phẩm của The Present Writer nha!

2. Tập thơ “Time is A Mother” (Thời gian là một người mẹ)—Ocean Vuong. Nhân bài viết nói về thơ, mình giới thiệu tập thơ đương đại bằng tiếng Anh của Ocean Vuong—nhà thơ người Mỹ gốc Việt nổi tiếng. Mình mới đọc hết tập thơ này vài ngày trước. Cảm nhận ban đầu của mình giống hệt như hồi lớp 1 đọc thơ lần đầu 🥹 vì thơ đương đại không có vần điệu như thơ truyền thống nên mọi thứ đều mới mẻ với mình. Nhưng sau khi dành thêm thời gian tư duy và cảm nhận theo các tứ thơ, mình chép lại được rất nhiều câu thơ hay và hình ảnh tượng trưng ý nghĩa mà Ocean Vuong gửi gắm.

   Lần cuối bạn đọc thơ là khi nào? Bạn đã bao giờ đọc thơ đương đại hay đọc thơ viết bằng tiếng nước ngoài chưa? Hãy cầm lên tập thơ này của Ocean Vuong để tự cảm nhận nhé!

CÁC SẢN PHẨM TRI THỨC CỦA MÌNH