Tornado

Een tornado.

Een tornado (ook wel windhoos, draaiwind of draaistorm) is een wervelwind. Een tornado lijkt op een draaikolk. Ze komen vooral voor in afwisselende weersomstandigheden. Tornado Alley is een plek midden in de Verenigde Staten, waar heel vaak tornado's voor komen. Een deel van Noordwest-Europa wordt gezien als de Europese Tornado Alley omdat er in vergelijking met de rest van Europa daar de meeste tornado's voorkomen, al zijn dat er, vergeleken met de Amerikaanse Tornado Alley, veel minder.

Hoe ontstaat een tornado?

Een tornado ontstaat als koude en warme lucht elkaar ontmoeten. De koude lucht schuurt langs de warme lucht. De ijslucht wordt opgeladen en stijgt omhoog. Doordat de warme lucht is opgeladen is het nu een onweerswolk. Als de lucht rond geduwd wordt, ontstaat er een tornado. Op dat moment komt de tornado. Als ze heel snel draaien, komt er een klein stuk omlaag. Nu worden de tornado's even magnetisch; de aarde is een magneet en de tornado is een magneet, daarom trekken ze elkaar aan. Als de tornado de grond aanraakt, verwoest hij alles wat hem in de weg staat zoals houten huizen, auto's en bomen.

Soorten tornado's

Een multivortextornado. Je ziet meerdere slurven.

Een tornado komt altijd uit een onweersbui. Als er geen onweersbui in de buurt is, noem je het een:

Bestand:Lincoln County landspout3.jpg

Windhoos

Waterhoos

Stofhoos

• Stofhoos (Engels: landspout) als hij boven land is
• Waterhoos (Engels: waterspout) als hij boven water is

Een 'hoos' betekent: Sterk wervelende wind. Bij het ontstaan van een hoos ontstaat soms een slurf. Een hoos die tot aan het aardoppervlak reikt kan grote schade veroorzaken. Zo'n wervelende wind kan op het water plaatsvinden, of in een woestijn. Je kan je wel voorstellen dat een hoos op de zee, een waterhoos genoemd wordt.

Een tornado kan zelfs meerdere slurven hebben! Dit wordt een 'multivortextornado' genoemd, aangezien er meerdere vortices (draaikolken) te zien zijn.

Tornadokrachten

Meteorologen schatten de kracht van een tornado door te kijken naar de veroorzaakte schade. Dit doen ze met de EF (Enhanced Fujita)-schaal. De EF-schaal is een verbeterde versie van de originele Fujita (F)-schaal, ontwikkeld door Tetsuya Theodore Fujita, een Japanse weerkundige.

Als de tornado geen gebouwen raakt wanneer hij op zijn hoogtepunt is, kan het zijn dat hij een lagere beoordeling krijgt dan dat hij sterk was. Zo werd er bij een tornado in Grandfield, Oklahoma in 2024 door een weerradar puin gemeten tot wel 5,5 kilometer hoog! Dit gebeurt alleen bij de sterkste tornado's van EF4 en EF5, maar omdat de tornado alleen schade heeft veroorzaakt aan een paar elektriciteitsmasten werd het als EF1 beoordeeld.

Kracht	Snelheden	Omschrijving	Voorbeeld 1	Voorbeeld 2
EF0	105-137 km/h	Lichte schade
EF1	138-177 km/h	Matige schade
EF2	178-217 km/h	Aanzienlijke schade
EF3	218-266 km/h	Ernstige schade
EF4	267-322 km/h	Zeer zware schade
EF5	> 322 km/h	Catastrofaal

Snoopy - XV208  (weervliegtuig)

Barometer

Stormjagers

Er zijn mensen die, zoals de naam al zegt, jagen op tornado's. Niet echt jagen natuurlijk, maar deze mensen maken foto's of video's van buiten of binnen in de tornado. De stormjagers verdienen er geld mee door de clipjes op hun website te zetten. Deze mensen hebben speciale apparatuur voor het jagen op deze stormen. Zo werken ze samen met de mensen bij een weerstation. Deze mensen voorspellen het weer met speciale apparatuur en daar maken de storm jagers gebruik van om te bepalen waar een tornado kan komen.

Stormjagers gebruiken ook barometers. Deze meters gebruiken ze om verandering in luchtdruk op te sporen. De barometer werd in 1644 uitgevonden door Evangelista Torricelli, een Italiaanse natuurkundige. Een storm, zoals een tornado of orkaan worden opgebouwd in gebieden met een hele lage druk. Met zo'n barometer kan je dus een beetje het weer voorspellen en voorspellen of er een tornado komt.

Tornado's in Nederland

In Nederland komen tornado's ook voor, alleen minder vaak en minder sterk als bijvoorbeeld in de VS. Nederland krijgt per jaar ongeveer 20 tornado's, waarvan het grootste deel weinig schade veroorzaakt. De sterkste tornado in Nederland ooit gebeurde op 1 juni 1927 in Gelderland, waar een F5-tornado onder andere Neede trof. Er vielen toen 10 doden en 150 gewonden.

Een paar voorbeelden van tornado's in Nederland (zware) schade hebben veroorzaakt zijn:

• Neede, Gelderland (1927) [F5]
• Wekerom, Gelderland (1950) [F4]
• Chaam en Tricht, Noord-Brabant en Gelderland (1967) [F3]
• Tornado-uitbraak in oost-Nederland (2019) [zwaarste was EF2]
• Zierikzee, Zeeland (2022) [EF2]

Toekomst

Waarschijnlijk zullen we nooit in staat zijn om tornado's tegen te houden. Wel kunnen we nog veel meer leren over het leven met zware stormen en ook de gevolgen, want na zo'n storm is vaak veel kwijt en verwoest. Kijk nog maar eens bij de schaal van Fujita. In gebieden waar het vaak voorkomt zijn er al schuilkelders om in te schuilen als er een ramp komt, of er zijn borden langs de weg met een route naar een veilige plek. Ook zijn er speciale radio- en tv kanalen waarbij je kan luisteren naar waar een tornado is en wat je het beste kan doen als je daar dicht bij in de buurt bent.

Veel mensen, zoals stormjagers, bestuderen tornado's die al geweest zijn om te kijken hoe ze konden ontstaan en wat er de volgende keer anders kon met mensen in veiligheid brengen bijvoorbeeld. Zo zijn we met zijn alle bezig om steeds slimmer te worden op dit gebied en steeds meer te weten om de volgende keer beter voorbereid te zijn. We hebben al barometers, vliegtuigen, weerbeelden en nog veel meer waarmee we tornado's op kunnen sporen en mensen kunnen waarschuwen.

Zie ook

• Natuurrampen

Bronnen

• Meteolink (z.j.). Tornado. Opgehaald op 4 november 2017
• Morris, N., Dijkhof, T. & Bull, P. (1999). Orkanen en tornado's. Harmelen: Corona Gidsen
• Pelican Radio Group (z.j.). Meteorological Research Flight (MRF). Opgehaald op 6 november 2017
• Tenenbaum, D. J. (2014). Tornadoes strike again. How do they work. Opgehaald op 4 november 2017
• Dotzek, N. (2003). An updated estimate of tornado occurrence in Europe. Opgehaald op 17 maart 2026
• European Severe Weather Database (z.j.). Opgehaald op 17 maart 2026
• Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut (z.j.). Windhozen door de jaren heen. Opgehaald op 17 maart 2026
• Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut (z.j.). Zware windhozen in Chaam en Tricht 1967. Opgehaald op 17 maart 2026