Fidesz
| Fidesz | |
|
| |
|---|---|
| Oprichting | 30 maart 1988 |
| Actief in |  Hongarije
|
| Richting | Radicaal-rechts |
| Stroming | Nationaalconservatisme Rechts-populisme Anti-immigratie Anti-islam Euroscepsis |
| Partijleider | Viktor Orbán |
| Zetels | |
| - Országgyűlés | 52 van de 199 |
| - Europees Parlement | 10 van de 21 |
| Overig | |
| Europese fractie | Europese Volkspartij (2004-2021) Patriotten voor Europa (sinds 2024) |
Portaal  Politiek
| |
Fidesz is een politieke partij in Hongarije. De partij heet voluit Fidesz - Hongaarse Burgerunie (Fidesz - Magyar Polgári Szövetség). Het is een radicaal-rechtse, nationaalconservatieve partij die tegen immigratie en de islam is. Fidesz is op dit moment de grootste oppositiepartij van Hongarije. Haar grote concurrent, op dit moment de regeringspartij, is TISZA.
Fidesz was van 2010 tot en met 2026 de grootste politieke partij van Hongarije. De partijleider van Fidesz is de Hongaarse oud-premier Viktor Orbán.
De politieke partij werd gesticht als een centrumlinkse, liberale partij in 1988. Orbán leidt de partij sinds 1990 en stond oorspronkelijk bekend als een liberale hervormer. Tijdens de jaren 2000 werd de partij echter steeds nationalistischer en rechtser. Sinds 2010 is Fidesz aan de macht in Hongarije. De partij wordt als verantwoordelijk gezien voor de democratische erosie in het land.
Fidesz is grotendeels vergelijkbaar met de Partij voor de Vrijheid (PVV) en Forum voor Democratie (FVD) in Nederland en met Vlaams Belang in Vlaanderen.
Geschiedenis
Liberale periode (1988-1996)
Fidesz werd in maart 1988 gesticht onder de naam Fiatal Demokráták Szövetsége (Verbond van Jonge Democraten). Destijds was Hongarije nog een communistisch land. Toch begon Hongarije ook een stuk vrijer te worden als voorheen. Fidesz was bedoeld als een partij voor jonge, liberale intellectuelen. Zo mochten alleen mensen onder de 35 jaar lid worden van de partij. In 1993 werd dat maximum weggehaald. Fidesz was destijds een sociaalliberale en centrumlinkse partij. De partij pleitte voor een scheiding tussen kerk en staat en economische hervormingen.
De partij werd in 1989 bekend tijdens de begrafenis van Imre Nagy. Nagy overleed al in 1958, maar werd in 1989 op een nieuwe plaats herbegraven. De partijleider van Fidesz, Viktor Orbán, gaf toen een speech. Die speech werd ook live uitgezonden op televisie. Orbán werd daardoor in ene keer bekend onder de Hongaarse bevolking. Tijdens de verkiezingen van 1990 behaalde zijn partij 9% van de stemmen. Dat was goed voor 22 zetels in het Hongaarse parlement.
Na de verkiezingen kwam er een centrumrechtse regering aan de macht onder József Antall. Orbán voerde oppositie tegen die partij. Tijdens de verkiezingen van 1994 verloor Fidesz twee zetels. Orbán had tijdens de verkiezingen aangegeven een regering te willen vormen van de liberale Alliantie van Vrije Democraten (SzDSz). De verkiezingen werd echter gewonnen door de sociaaldemocratische Hongaarse Socialistische Partij (MSZP). SzDSz besloot een nieuwe regering te vormen met MSZP. Voor Orbán was dat een teken van verraad.
Christendemocratische periode (1996-2003)
Vanaf 1996 vond er een omslag plaats binnen Fidesz. De partij besloot zich af te zetten tegen de centrumlinkse regering van Gyula Horn. Fidesz schoof daardoor op naar de rechterkant. Ook begon de partij nationalistischer en christelijker te worden. De sterke scheiding tussen kerk en staat verdween. Orbán kreeg ook steeds meer grip op de partij. Tot 1993 was de partij losjes georganiseerd. Vanaf 1993 had hij een strakke grip op de partij. Alleen tussen 2000 en 2003 was eventjes geen partijleider.
Fidesz zorgde ook voor opschudding door middel van petities. In 1997 hield de partij een petitie om buitenlanders te verbieden grond in Hongarije te kopen. De partij was duidelijk centrumrechts tot rechts, maar hield afstand van radicaal-rechtse partij. Ook werkte de partij samen met het centrumrechtse Hongaars Democratisch Forum (MDF) en de Partij van Kleine Landbouwers (FKGP).
Na de verkiezingen van 1998 behaalde Fidesz een grote winst. 29,5% van de Hongaarse kiezers stemden op Fidesz. Fidesz vormde vervolgens een regering met MDF en KFGP. Orbán werd toen premier van het land. Hongaarse minderheden in de buurlanden van Hongarije zouden onder die regering een dubbele nationaliteit krijgen. Toch werd dat uitgesteld naar 2001 toen de zogeheten statuswet werd aangenomen. Die wet zorgde voor spanningen met Slowakije en Roemenië. Beide landen hebben namelijk een grote Hongaarse minderheid. De regeringen van Slowakije en Roemenië zagen de statuswet als een inbreuk op hun grondgebied.
Fidesz kreeg tijdens de verkiezingen van 2002 41% van de stemmen, maar de KFGP leed een grote nederlaag. Daardoor wisten de linkse oppositiepartijen een meerderheid te vormen. Fidesz verdween daardoor in de oppositie. Voor enkele jaren bleef Hongarije sterk gepolariseerd. De linkse partijen hadden steeds een kleine meerderheid, terwijl Fidesz de grote oppositiepartij. Vanaf 2006 begon Fidesz echter te groeien. De linkse premier Ferenc Gyurcsány gaf kort na de verkiezingen van 2006 toe dat hij gelogen had over de staatsfinanciën. Dat leidde tot een opstand, waarbij Fidesz-aanhangers het gebouw van de Hongaarse publieke omroep bezetten.
Orbán aan de macht (2010-heden)
_01.jpg)
In 2010 boekten Fidesz en de Christendemocratische Volkspartij (KDNP) een grote winst. De twee partijen kregen een tweederdemeerderheid van 263 van de 386 zetels. De partijen wisten zo'n grote meerderheid te halen door de financiële crisis van 2008 en vele corruptieschandalen. De vorige regering wilde de crisis tegengaan met grote bezuinigingen. Na de verkiezingen vormden Fidesz en KDNP een meerderheid. Zij besloten het jaar daarop de grondwet aan te passen.
De grondwetswijziging kreeg veel kritiek van de Raad van Europa en de Europese Commissie. Zo kreeg de regerende partij te veel macht en werd de scheiding der machten aangetast. Vooral over de rechtspraak en de media kreeg de regering veel meer invloed. Hoewel de Hongaarse regering enkele omstreden artikelen aanpaste, wordt dit gezien als het begin van de democratische erosie in Hongarije.
Tijdens de verkiezingen van 2014 behield Fidesz haar absolute meerderheid. De partij kreeg 133 van de 199 zetels. Tijdens de verkiezingen van 2018 behield de partij precies hetzelfde aantal. Fidesz boekte vooral winst door de Europese migratiecrisis van 2015. Hongarije weigerde vluchtelingen op te nemen en besloot zelfs de grens met Servië extra te controleren. Ook lag de regering vaak overhoop met de Europese Unie. Naast migratie speelden ook corruptie, de onafhankelijkheid van de rechtspraak, de persvrijheid en lhbt-rechten een rol.
Tijdens de verkiezingen van 2022 behield Fidesz haar absolute meerderheid van 135 van de 199 zetels. De oppositiepartijen hadden zich verenigd onder één lijst, maar behaalden slechts 32,7% van de stemmen. Ondertussen was de partij zover naar rechts gegaan dat Fidesz in 2021 uit de Europese Volkspartij gezet werd. Na de Europese verkiezingen van 2024 sloot Fidesz zich aan bij de radicaal-rechtse groep Patriotten voor Europa.
Ideologie
.jpg)
Oorspronkelijk was Fidesz een centrumlinkse en liberale partij. De partij wilde het destijds communistische Hongarije vrijer maken. Zo stond de partij destijds voor vrijheid van meningsuiting, persvrijheid en een vrijere economie. Ook was Fidesz sterk gekant tegen religie. De partij was namelijk voorstander van een sterke scheiding tussen kerk en staat. In de jaren 2000 werd Fidesz een centrumrechtse partij en werd christendemocratisch. Ook nam de partij veel nationalistische denkbeelden aan. Sinds 2010 werd Fidesz steeds rechtser en nationalistischer.
Fidesz is een rechtse tot radicaal-rechtse partij. De partij legt een grote nadruk op de bescherming van Hongaarse normen, waarden en tradities. Tegelijkertijd vindt de partij dat de overheid moet ingrijpen in de economie. Op sociale thema's zoals abortus en het homohuwelijk heeft Fidesz een conservatieve mening. De partij wordt vaak als rechts-populistisch gezien en is sterk gekant tegen immigratie, de islam, globalisering en multicultarisme. De
De partij heeft ook enkele etnisch nationalistische standpunten. Zo vindt de partij dat Hongaarse gezinnen meer kinderen moeten krijgen. Volgens de partij is dat nodig omdat het Hongaarse volk anders uitsterft. Zo heeft de partij bonussen ingevoerd voor gezinnen met meerdere kinderen. In de buurlanden van Hongarije (zoals Roemenië) zijn er ook veel Hongaarse minderheden. Fidesz vindt dat de Hongaarse staat voor die minderheden moet zorgen. Een deel van de partij wil zelfs een Groot-Hongarije stichten.
Fidesz is zacht eurosceptisch. De partij vindt dat Hongarije onderdeel van de Europese Unie moet blijven, maar wil wel dat de Europese Unie zich minder met Hongarije bemoeit. Sinds 2010 heeft Hongarije verschillende keren ruzie gehad met de Europese Unie over democratische waarden, immigratie en buitenlands beleid. Fidesz is pro-Rusland en pro-Israël. Ook heeft de partij goede banden met de Amerikaanse regering van Donald Trump.
|
|
Politieke partijen in Hongarije |
| |||
|---|---|---|---|---|---|
|
|||||