The Belt and Road Initiative
Jibek ýoly ykdysady belentligi we XXI asyrdaky deňiz Jibek ýoly (iňlisçe: The Silk Road Economic Belt and the 21st-century Maritime Silk Road), gysgasy bilen “Bir belentlik, bir ýol” (iňlisçe: The Belt and Road Initiative, standart iňlisçe gysgartylyşy: B&R), 2013-nji ýylda Hytaý Halk Respublikasy hökümetiniň başlangyjy bolup, ýolbaşçylygynda amala aşyrylan halkara ykdysady taslama bolup durýar. Bu başlangyç takmynan 70 ýurduň we halkara guramalarynyň maýa goýumlaryny öz içine alýar.[1]
Расмий билдирүүлөрдө белгиленгендей, Шинжаң менен Фуцзянь «Бир зона, бир жол» демилгесинде эң чоң утуп алуучу региондор болуп, мурда эч качан болбогон өнүгүү мүмкүнчүлүктөрүн алышат. Фуцзянь провинциясына 21-кылымдык деңиздик Жибек Жолунун негизги аймагы статусу берилген. Шинжаң болсо Жибек Жолунун экономикалык зонасынын негизги ядролук аймагы катары аныкталган. Мындан тышкары бул демилгеге Цзянсу, Чжэцзян, Фуцзянь, Гуандун, Хайнань жана Шаньдун деген алты деңиз жээгиндеги провинциялар да камтылат.
Жибек Жолунун экономикалык зонасы
[düzet | çeşmäni düzet]«Жибек Жолунун экономикалык зонасы» кыскача «Бир зона» деп аталат. Бул аймактык экономикалык кызматташуу стратегиясын Кытай Коммунисттик Партиясы Борбордук Комитетинин Башкы катчысы Си Цзиньпин жана Кытай Эл Республикасынын Мамлекеттик Кеңештин премьер-министри Ли Кэцян чет мамлекеттерге сапар учурунда жайылтышкан.[2]Кытай материгинден башталып, кургактагы Жибек Жолу аркылуу Европага багытталган эки негизги жол бар: биринчи жол – Ортогу Азия жана Россия аркылуу Европага жетүү; экинчи жол – Шинжаңдан Пакистан аркылуу Инди океанына, ошондой эле Ортогу Азия жана Батыш Азия аркылуу Перс булуңуна жана Жер Ортолук деңиз жээктерине чыгуу. Кытай материги ушул мамлекеттер жана аймактар менен жаңы экономикалык өнөктөштүк мамилелерди өнүктүрүүгө умтулат жана жол бойундагы инфраструктуралык курулуштарды бекемдөөнү пландаштырат.