Paul Muni

Paul Muni
	; Paul Muni (1935)
Imię i nazwisko	Frederich Meshilem Meier Weisenfreund
Data i miejsce urodzenia	22 września 1895 ; Lwów
Data i miejsce śmierci	25 sierpnia 1967 ; Montecito
Zawód	aktor
Współmałżonek	Bella Finkel; (1921–1967; jego śmierć)
Lata aktywności	1908–1962
	Multimedia w Wikimedia Commons

Paul Muni, właśc. Frederich Meshilem Meier Weisenfreund (ur. 22 września 1895 we Lwowie, zm. 25 sierpnia 1967 w Montecito) – amerykański aktor filmowy i teatralny, laureat Oscara za rolę w filmie biograficznym Pasteur (1936).

8 lutego 1960 otrzymał własną gwiazdę w Alei Gwiazd w Los Angeles znajdującą się przy 6433 Hollywood Boulevard^[2]^[3].

Życiorys

Urodził się we Lwowie w rodzinie żydowskiej jako syn Sally Tsilke Fishler Nasatir i Philipa Weisenfreunda^[4]. W 1902 wraz z rodziną wyemigrował do Stanów Zjednoczonych^[5]. W wieku 12 lat zaczął występować w Chicago^[6]. W 1908 dołączył do teatru żydowskiego Yiddish Art Theatre w Nowym Jorku^[4], gdzie po raz pierwszy wystąpił w przedstawieniu Dwa trupy na śniadaniu^[5].

8 maja 1921 poślubił Bellę Finkel, aktorkę teatru jidysz. Pozostali w związku małżeńskim aż do jego śmierci w 1967.

W 1926 trafił na Broadway w roli Morrisa Levine’a w sztuce My, Amerykanie^[7]. W 1956 otrzymał Tony Award za rolę Henry’ego Drummonda w spektaklu Kto sieje wiatr^[8]. Współpracował ze słuchowiskiem Lux Radio Theatre^[9].

W 1928 rozpoczął karierę w Fox Studios i wystąpił w krótkometrażowych filmach Four Walls, This One Man i Counselor-at-Law^[4]. Rozpoznawalność zapewniła mu rola Louisa Pasteura w dramacie biograficznym Williama Dieterlego Pasteur (The Story of Louis Pasteur, 1936)^[10]. Występował w telewizji w The Philco-Goodyear Playhouse (1948), The Ford Television Theatre (1953), General Electric Theater (1956), Playhouse 90 (1958) i Saints and Sinners (1962).

Zmarł 25 sierpnia 1967 na chorobę serca w wieku 71 lat w Montecito w Kalifornii^[11].

Filmografia

1932: Człowiek z blizną jako Antonio „Tony” Camonte
1932: Jestem zbiegiem jako James Allen
1936: Pasteur jako Ludwik Pasteur
1937: Życie Emila Zoli jako Émile Zola
1937: Ziemia błogosławiona jako Wang Lung
1939: Juarez jako Benito Juárez
1943: Stage Door Canteen – w roli samego siebie

Nagrody

Rok	Nagroda	Kategoria	Film
1936	4. Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Wenecji	Puchar Volpiego dla najlepszego aktora	Pasteur (1936)
1937	Nagroda Akademii Filmowej	Najlepszy aktor pierwszoplanowy	Pasteur (1936)
1937	Nagroda Stowarzyszenia Nowojorskich Krytyków Filmowych	Najlepszy aktor	Życie Emila Zoli (1937)
1960	Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Mar del Plata	Najlepszy aktor	Ostatni z gniewnych (1959)

Przypisy

↑ Paul Muni w bazie Discogs.com (ang.)
↑ Paul Muni. Walk of Fame. [dostęp 2026-04-05]. (ang.).
↑ Hollywood Star Walk: Paul Muni, Actor, „Los Angeles Times”, 26 sierpnia 1967 [dostęp 2026-04-05] (ang.).
1 2 3 John „J-Cat” Griffith: Paul Muni (1895–1967). Find a Grave. [dostęp 2026-04-04]. (ang.).
1 2 Actors and Actresses: Paul Muni. Film Reference. [dostęp 2026-04-05]. (ang.).
↑ Muni, Paul 1895–1967. Encyclopedia.com. [dostęp 2026-04-05]. (ang.).
↑ Paul Muni. Internet Broadway Database. [dostęp 2026-04-05]. (ang.).
↑ Paul Muni Awards. Internet Broadway Database. [dostęp 2026-04-05]. (ang.).
↑ Lux Radio Theatre. [dostęp 2026-04-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-09-24)]. (ang.).
↑ Paul Muni. Rotten Tomatoes. [dostęp 2026-04-05]. (ang.).
↑ Paul Muni, Actor, Dies on Coast; Won Fame in Biographical Roles; Portrayed Darrow, Pasteur, Zola, Juarez and Gangster in Stage and Film Career, „The New York Times”, 26 sierpnia 1967 [dostęp 2026-04-05] (ang.).

Bibliografia

Jerzy Toeplitz. Kartka z kalendarza. 10 czerwca 1939. Misja aktora. „Film”. nr 23 (XXIV/1072), s. 14, 8 czerwca 1969. Warszawa: RSW „Prasa-Książka- Ruch”. ISSN 0137-463X.

Linki zewnętrzne

Paul Muni (1895–1967) w bazie IMDb (ang.)
Paul Muni w bazie Filmweb
Paul Muni w bazie Notable Names Database (ang.)

[1] Paul Muni w bazie Discogs.com (ang.)

[2] Paul Muni. Walk of Fame. [dostęp 2026-04-05]. (ang.).

[3] Hollywood Star Walk: Paul Muni, Actor, „Los Angeles Times”, 26 sierpnia 1967 [dostęp 2026-04-05] (ang.).

[find-4] 1 2 3 John „J-Cat” Griffith: Paul Muni (1895–1967). Find a Grave. [dostęp 2026-04-04]. (ang.).

[fr-5] 1 2 Actors and Actresses: Paul Muni. Film Reference. [dostęp 2026-04-05]. (ang.).

[ency-6] Muni, Paul 1895–1967. Encyclopedia.com. [dostęp 2026-04-05]. (ang.).

[7] Paul Muni. Internet Broadway Database. [dostęp 2026-04-05]. (ang.).

[8] Paul Muni Awards. Internet Broadway Database. [dostęp 2026-04-05]. (ang.).

[9] Lux Radio Theatre. [dostęp 2026-04-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-09-24)]. (ang.).

[10] Paul Muni. Rotten Tomatoes. [dostęp 2026-04-05]. (ang.).

[ny-11] Paul Muni, Actor, Dies on Coast; Won Fame in Biographical Roles; Portrayed Darrow, Pasteur, Zola, Juarez and Gangster in Stage and Film Career, „The New York Times”, 26 sierpnia 1967 [dostęp 2026-04-05] (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

1927–1939	Emil Jannings (1927/1928) Warner Baxter (1928/1929) George Arliss (1929/1930) Lionel Barrymore (1930/1931) Fredric March (1931/1932) Wallace Beery (1931/1932) Charles Laughton (1932/1933) Clark Gable (1934) Victor McLaglen (1935) Paul Muni (1936) Spencer Tracy (1937) Spencer Tracy (1938) Robert Donat (1939)
1940–1959	James Stewart (1940) Gary Cooper (1941) James Cagney (1942) Paul Lukas (1943) Bing Crosby (1944) Ray Milland (1945) Fredric March (1946) Ronald Colman (1947) Laurence Olivier (1948) Broderick Crawford (1949) José Ferrer (1950) Humphrey Bogart (1951) Gary Cooper (1952) William Holden (1953) Marlon Brando (1954) Ernest Borgnine (1955) Yul Brynner (1956) Alec Guinness (1957) David Niven (1958) Charlton Heston (1959)
1960–1979	Burt Lancaster (1960) Maximilian Schell (1961) Gregory Peck (1962) Sidney Poitier (1963) Rex Harrison (1964) Lee Marvin (1965) Paul Scofield (1966) Rod Steiger (1967) Cliff Robertson (1968) John Wayne (1969) George C. Scott (1970) Gene Hackman (1971) Marlon Brando (1972) Jack Lemmon (1973) Art Carney (1974) Jack Nicholson (1975) Peter Finch (1976) Richard Dreyfuss (1977) Jon Voight (1978) Dustin Hoffman (1979)
1980–1999	Robert De Niro (1980) Henry Fonda (1981) Ben Kingsley (1982) Robert Duvall (1983) F. Murray Abraham (1984) William Hurt (1985) Paul Newman (1986) Michael Douglas (1987) Dustin Hoffman (1988) Daniel Day-Lewis (1989) Jeremy Irons (1990) Anthony Hopkins (1991) Al Pacino (1992) Tom Hanks (1993) Tom Hanks (1994) Nicolas Cage (1995) Geoffrey Rush (1996) Jack Nicholson (1997) Roberto Benigni (1998) Kevin Spacey (1999)
2000–2019	Russell Crowe (2000) Denzel Washington (2001) Adrien Brody (2002) Sean Penn (2003) Jamie Foxx (2004) Philip Seymour Hoffman (2005) Forest Whitaker (2006) Daniel Day-Lewis (2007) Sean Penn (2008) Jeff Bridges (2009) Colin Firth (2010) Jean Dujardin (2011) Daniel Day-Lewis (2012) Matthew McConaughey (2013) Eddie Redmayne (2014) Leonardo DiCaprio (2015) Casey Affleck (2016) Gary Oldman (2017) Rami Malek (2018) Joaquin Phoenix (2019)
Od 2020	Anthony Hopkins (2020/2021) Will Smith (2021) Brendan Fraser (2022) Cillian Murphy (2023) Adrien Brody (2024) Michael B. Jordan (2025)

1932-1959	Fredric March (1932) Wallace Beery (1934) Pierre Blanchar (1935) Paul Muni (1936) Emil Jannings (1937) Leslie Howard (1938) Ermete Zacconi (1941) Fosco Giachetti (1942) Pierre Fresnay (1947) Ernst Deutsch (1948) Joseph Cotten (1949) Sam Jaffe (1950) Jean Gabin (1951) Fredric March (1952) Henri Vilbert (1953) Jean Gabin (1954) Kenneth More / Curd Jürgens (1955) Bourvil (1956) Anthony Franciosa (1957) Alec Guinness (1958) James Stewart (1959)
1960-1989	John Mills (1960) Toshirō Mifune (1961) Burt Lancaster (1962) Albert Finney (1963) Tom Courtenay (1964) Toshirō Mifune (1965) Jacques Perrin (1966) Ljubiša Samardžić (1967) John Marley (1968) Mitchell Lichtenstein, Guy Boyd, Michael Wright, David Alan Grier, Matthew Modine i George Dzundza (1983) Naseeruddin Shah (1984) Gérard Depardieu (1985) Carlo Delle Piane (1986) Hugh Grant i James Wilby (1987) Don Ameche i Joe Mantegna (1988) Marcello Mastroianni i Massimo Troisi (1989)
1990-2009	Oleg Borisow (1990) River Phoenix (1991) Jack Lemmon (1992) Fabrizio Bentivoglio (1993) Xia Yu (1994) Götz George (1995) Liam Neeson (1996) Wesley Snipes (1997) Sean Penn (1998) Jim Broadbent (1999) Javier Bardem (2000) Luigi Lo Cascio (2001) Stefano Accorsi (2002) Sean Penn (2003) Javier Bardem (2004) David Strathairn (2005) Ben Affleck (2006) Brad Pitt (2007) Silvio Orlando (2008) Colin Firth (2009)
2010-2029	Vincent Gallo (2010) Michael Fassbender (2011) Philip Seymour Hoffman i Joaquin Phoenix (2012) Themis Panou (2013) Adam Driver (2014) Fabrice Luchini (2015) Oscar Martínez (2016) Kamel El Basha (2017) Willem Dafoe (2018) Luca Marinelli (2019) Pierfrancesco Favino (2020) John Arcilla (2021) Colin Farrell (2022) Peter Sarsgaard (2023) Vincent Lindon (2024) Toni Servillo (2025)

Twórcy	Armitage Trail Brian De Palma Oliver Stone Giorgio Moroder Howard Hawks Richard Rosson
Główne postacie	Tony Montana Manny Ribera Elvira Hancock Gina Montana Alejandro Sosa Frank Lopez
Aktorzy	Al Pacino Paul Muni Steven Bauer Michelle Pfeiffer Mary Elizabeth Mastrantonio Robert Loggia Paul Shenar Harris Yulin
Kultura	Człowiek z blizną (film 1932) Człowiek z blizną (film 1983) Człowiek z blizną (ścieżka dźwiękowa) Scarface: Człowiek z blizną (gra) Człowiek z blizną (powieść)