Dolly Parton

Dolly Parton
Ganwyd	Dolly Rebecca Parton  19 Ionawr 1946  Pittman Center
Bu farw	25 Awst 2026  o canser  Vanderbilt-Ingram Cancer Center
Label recordio	Asylum Records, Columbia Records, Decca Records, Goldband Records, Mercury Records, Monument Records, RCA, RCA Records Label Nashville, Rising Tide Records, Sugar Hill Records, Warner Bros. Records
Dinasyddiaeth	Unol Daleithiau America
Alma mater	Sevier County High School
Galwedigaeth	canwr gwlad, canwr-gyfansoddwr, actor, gitarydd, banjöwr, hunangofiannydd, person busnes, actor teledu, offerynnau amrywiol, cerddor canu gwlad, cynhyrchydd recordiau, actor llais, cynhyrchydd ffilm, sgriptiwr, cyfansoddwr, actor ffilm, artist recordio, canwr, dyngarwr, offerynnwr, entrepreneur
Adnabyddus am	All I Can Do, I Will Always Love You, Jolene, 9 to 5
Arddull	canu gwlad, baled, cerddoriaeth yr efengyl, Canu'r Tir Glas, pop gwlad, cerddoriaeth boblogaidd, canu gwerin
Math o lais	soprano
Prif ddylanwad	Loretta Lynn, Porter Wagoner, Dock Boggs, Janis Martin, Kitty Wells, Roy Acuff, Tammy Wynette, Maddox Brothers and Rose, Wanda Jackson, Woody Guthrie, Molly O'Day, Bill Monroe, Hank Williams, June Carter Cash, Patsy Cline, Roy Rogers, Carter Family, Tom Paxton, Willie Nelson
Tad	Robert Lee Parton
Mam	Avie Lee Owens
Priod	Carl Thomas Dean
Perthnasau	Bill Owens
Gwobr/au	Y Medal Celf Cenedlaethol, Gwobr Grammy am Gyraeddiadau Gydol Oes, Gwobr Cerddoriaeth Americanaidd ar gyfer Hoff Albwm Gwlad, Gwobr Cymdeithas Cerddoriaeth Gwlad am Ddiddanwr y Flwyddyn, Gwobr Grammy am y Perfformiad Lleisiol Gwlad, Benywaidd Gorau, Grammy Award for Best Country Song, Gwobr Grammy am y Perfformiad Lleisiol Gwlad, Benywaidd Gorau, Hoff Sengl Canu gwlad, Gwobr Grammy am y Perfformiad Gwlad Gorau gan Ddeuawd neu Grŵp Llais, Gwobr Grammy am y Cydweithrediad Gwlad Lleisiol Gorau, Gwobr Grammy am yr Albwm Bluegrass Gorau, Gwobr Grammy am y Perfformiad Lleisiol Gwlad, Benywaidd Gorau, Gwobr Cymdeithas Beirniaid Ffilm Las Vegas am y Gân Orau, Anrhydedd y Kennedy Center, Gwobr Neuadd Enwogion y Grammy, Gwobr Grammy am Gyraeddiadau Gydol Oes, Gwobr Neuadd Enwogion y Grammy, Chwedl Fyw Llyfrgell y Gyngres, gwobr Johnny Mercer, Gwobr Golden Raspberry am y Gân Wreiddiol Waethaf, Seren ar Rodfa Enwogion Hollywood, Gwobr Time 100, Gwobr Cyflawniad Oes Willie Nelson, Aelodaeth Anrhydeddus Cymdeithas Llyfrgelloedd America, Gwobr Achredu Cerddoriaeth Gwlad am Gyflawniad Rhyngwladol, Gwobr Flynyddol Cymdeithas Cerddoriaeth Gwlad i Ferched, Gwobr Flynyddol Cymdeithas Cerddoriaeth Gwlad i Ferched, Rock and Roll Hall of Fame
Gwefan	https://www.dollyparton.com/
llofnod

Cantores, cyfansoddwraig, actores, awdur, dynes fusnes a dyngarwraig o'r Unol Daleithiau oedd Dolly Rebecca Parton Dean (19 Ionawr 1946 – 25 Awst 2026), sy’n adnabyddus am ei gwaith ym maes canu gwlad. Ar ôl llwyddiant yn cyfansoddi ar gyfer artistiaid eraill, rhyddhaodd Dolly Parton ei halbwm cyntaf ei hun Hello, I'm Dolly ym 1967.

Rhai o'i chaneuon mwyaf nodedig yw "9 To 5", "Jolene", "Coat of Many Colors" ac "I Will Always Love You".

Roedd ei mam, Avie Lee Owens, o dras Gymreig. Yn 2007 perfformiodd Parton yng Nghaerdydd ac aeth ei chefnder Ritchie Owens i ymchwilio hanes y teulu. Daeth adre a darn o garreg sydd erbyn hyn yn eistedd ar ei silff ben tân

Yn gynnar yn ei gyrfa, perfformiodd mewn deuawd gyda Porter Wagoner. Ysgrifennodd hi'r gân, "I Will Always Love You", ar ôl iddyn nhw wahanu ym 1973. Priododd Carl Dean (a fu farw yn 2025) ym 1966. Doedd gan y cwpl ddim plant.

Yn Mai 2026 canslodd ei chynlluniau i berfformio 6 sioe yn Las Vegas oherwydd problemau iechyd.

Bu farw yn 80 mlwydd oed.

Albymau solo

• Hello, I'm Dolly (1967)
• Just Because I'm a Woman (1968)
• In the Good Old Days (When Times Were Bad) (1969)
• My Blue Ridge Mountain Boy (1969)
• The Fairest of Them All (1970)
• The Golden Streets of Glory (1971)
• Joshua (1971)
• Coat of Many Colors (1971)
• Touch Your Woman (1972)
• My Favorite Songwriter, Porter Wagoner (1972)
• My Tennessee Mountain Home (1973)
• Bubbling Over (1973)
• Jolene (1974)
• Love Is Like a Butterfly (1974)
• The Bargain Store (1975)
• Dolly: The Seeker & We Used To (1975)
• All I Can Do (1976)
• New Harvest...First Gathering (1977)
• Here You Come Again (1977)
• Heartbreaker (1978)
• Great Balls of Fire (1979)
• Dolly, Dolly, Dolly (1980)
• 9 to 5 and Odd Jobs (1980)
• Heartbreak Express (1982)
• Burlap & Satin (1983)
• The Great Pretender (1984)
• Real Love (1985)
• Rainbow (1987)
• White Limozeen (1989)
• Home for Christmas (1990)
• Eagle When She Flies (1991)
• Slow Dancing with the Moon (1993)
• Something Special (1995)
• Treasures (1996)
• Hungry Again (1998)
• Precious Memories (1999)
• The Grass Is Blue (1999)
• Little Sparrow (2001)
• Halos & Horns (2002)
• For God and Country (2003)
• Those Were the Days (2005)
• Backwoods Barbie (2008)
• Better Day (2011)
• Blue Smoke (2014)
• Pure & Simple (2016)
• I Believe in You (2017)
• A Holly Dolly Christmas (2020)
• Run, Rose, Run (2022)
• Rockstar (2023)

Cyfeiriadau

Eginyn erthygl sydd uchod am ganwr neu gantores. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.