Toen ik me ging verdiepen in hoogbegaafdheid, viel me steeds meer op hoeveel misvattingen blijven rondgaan over dit onderwerp. Niet alleen op oppervlakkige websites, maar ook sommige hoogbegaafdheidsexperts die het hebben over dingen als hoogbegaafdheid en faalangst, fixed mindset, ‘sociaal-emotioneel’ achterlopen. Ik was verbaasd. Het klopt niet. Dus waarom blijven deze experts elkaar klakkeloos napraten?
Een voorbeeld
’Sociaal-emotioneel’ achterlopen. Onderzoek* laat zien dat dit niet klopt. Hoogbegaafde kinderen lopen sociaal eerder voor dan achter en emotioneel meestal gelijk met hun leeftijdsgenoten. Toch blijft deze misvatting in veel boeken, artikelen en gesprekken rondgaan, juist omdat het een eenvoudig, herkenbaar frame biedt.
Een van de redenen waarom dit soort misvattingen blijven bestaan, is marketing. Het trekt namelijk lekker mensen aan wanneer je ongenuanceerd bent en om termen te gebruiken die ze al kennen. Ook werkt sensatie goed, zoals clickbait titels: sensationele, overdreven of koppen die je nieuwsgierig maken en daarmee lezers verleiden om een artikel te lezen of op een video te klikken. En dit wordt helaas ook ingezet als het gaat over hoogbegaafdheid. Niet alleen bij oppervlakkige websites, maar ook door hoogbegaafdheids-experts, aankondigingen van serieuze seminars, en dergelijke.
En zo blijven misvattingen over hoogbegaafdheid bestaan. Ze geven immers steeds weer een bevestiging aan de framing met teksten zoals:
’Waarom hoogbegaafde leerlingen vastlopen'
’Is jouw hoogbegaafde kind ook zo snel verveeld?’
’Hoogbegaafdheid en problematisch gamen’
’How To Motivate Gifted Students’
Ik deel op social media weleens over woordgebruik dat niet klopt, en ik kreeg meerdere keren de reactie dat het gebruiken van misvattingen in je aankondigingen en teksten helpt om mensen aan te trekken. Natuurlijk is een deel van de mensen die de misvattingen deelt gewoonweg overtuigd dat ze wél kloppen. Maar er zijn ook mensen die weten dat ze onjuist zijn en er dan toch voor kiezen om de misvattingen in te zetten. Dit met het idee dat het zo beter wordt gelezen of dat ze daardoor naar je bijeenkomst komen, en je ze daar kan uitleggen dat het eigenlijk veel genuanceerder ligt dan je aankondiging beloofde.
Ik geloof daar niet in.
Want wat doen deze mensen hier eigenlijk? Ze zeggen: dit frame klopt niet, maar we gebruiken het toch. Ze herhalen een bestaande misvatting bewust, in de hoop dat we die later kunnen nuanceren of corrigeren. Maar taal werkt niet zo.
Wanneer we bijvoorbeeld zeggen ’Waarom hoogbegaafde leerlingen vastlopen’, activeren we een heel verhaal. Een verhaal waarin het probleem in het kind zit, waarin vastlopen wordt gezien als falen, waarin onderpresteren iets zegt over motivatie, inzet of vaardigheden. Dat verhaal bestaat al lang. Het circuleert in scholen, in boeken, in gesprekken met ouders. Het heeft gevolgen voor hoe er gekeken wordt, hoe er gehandeld wordt en welke interventies logisch lijken.
Door dat verhaal opnieuw te vertellen, ook al lijkt het ‘strategisch’, versterken we het. We zetten het opnieuw in de wereld. We normaliseren het door die woorden steeds weer te gebruiken. Vervolgens zitten de hoogbegaafde kinderen en hun ouders met de nadelige gevolgen…
Het marketingargument is meestal dat de nuance later wel komt. Dat mensen die naar je webinar komen of je artikel lezen, daar het echte verhaal horen. Maar dat klopt niet. Een groot deel van de mensen die de tekst leest, komt namelijk nooit naar dat seminar en ze lezen niet verder dan de titel van je artikel. Maar zij krijgen ondertussen wél de bevestiging van het frame. En zelfs bij de mensen die wel komen, is het maar de vraag hoeveel van die eerste indruk werkelijk verschuift. Wat bekend is, blijft vaak aantrekkelijk. Bovendien zijn ze niet zomaar op je titel afgekomen, dat vraagt een bepaalde mindset en die verandert echt niet zomaar.
Aandacht en bereidheid tot omdenken worden vaak door elkaar gehaald. Iets kan herkenning oproepen zonder dat iemand openstaat voor een ander perspectief. Integendeel zelfs. Als iemand zich diep herkent in het idee dat het probleem bij het kind ligt, dan voelt een ander verhaal al snel (onbewust) bedreigend. Dan wordt nuance niet ervaren als verrijking, die wordt waarschijnlijk niet eens echt gehoord.
Deze strategie verzamelt vooral mensen die zich bevestigd voelen in wat ze al dachten, en die ook na afloop grotendeels aan die kant blijven staan.
Ik denk zelf wel degelijk na over hoe ik mensen geïnteresseerd kan krijgen.
Ik wil dat mijn teksten gelezen worden, ik wil dat mensen aanhaken. Maar niet middels het verspreiden van misvattingen. Want ik zie juist hoeveel schade ze doen.
Er zit zeker aantrekkingskracht in taal die verwoordt wat mensen ergens al voelen, maar nog niet scherp hebben. Dat vraagt wat meer creativiteit en wat meer vertrouwen.
Het vraag creativiteit in hoe je het aanpakt. Daarnaast vraagt het vertrouwen in de mensen die je teksten lezen. Vertrouwen in het vermogen dat ze iets nieuws kunnen overwegen zonder eerst bevestigd te worden in een oud frame. En ook vertrouwen in het idee dat je niet iedereen hoeft te bereiken om impact te hebben.
Ik wil dat de eerste ontmoeting al klopt met het verhaal dat ik werkelijk wil vertellen. Dat de taal die ik gebruik niet alleen functioneel is, maar ook echt, eerlijk en juist.
Dat begint niet bij de uitleg.
Het begint bij hallo.
- Sonja Morbé Uitdagend of verrijkend onderwijs?
- https://kenniscentrumhb.nl/kennis/publicatie-de-sociale-en-emotionele-ontwikkeling-van-hoogbegaafde-leerlingen
Comments
Nothing yet. Say the first thing.
Sign in to join the conversation.