Во последните години терминот странско мешање и манипулација со информации (СММИ) стана составен дел од речникот на ЕУ, НАТО и безбедносните заедници. Причината е едноставна: во 21 век информацијата не е само средство за информирање, туку и инструмент на моќ.
Отпорноста кон СММИ не значи само да ја препознаеме следната лажна вест. Таа значи да создадеме општество кое знае да застане пред да реагира, да постави прашање пред да поверува и да побара контекст пред да донесе заклучок.
Зад дезинформациите и „лажните вести“ во Црна Гора често стои подлабок проблем: анонимни кампањи на таргетирање што ги преземаат домашни политичари, медиуми и друштвени мрежи. Додека Европа го препознава СММИ како закана за демократијата, црногорските институции и натаму главно реагираат доцна, делумно или воопшто не реагираат.
Идните пензионери самите си прават проекции очајно прашувајќи се каде им се парите за кои се надеваа дека еден ден ќе им го збогатат пензионерското конто.
Коавторот на студијата за ИКС „Како СММИ ја поттикнува поларизацијата и радикализацијата во Западен Балкан“, холандскиот експерт Џорди Најенхаус, е интересен соговорник бидејќи се осврнува на т.н. амбиентална радикализација чија цел е продлабочување на недовербата и нормализирање на екстремни толкувања на реалноста.
Иако станува збор за феномен што директно влијае врз безбедноста, демократските процеси и довербата во институциите, државниот одговор останува недоволно неразвиен, нерамномерен и често реактивен.
Додека таканаречената „Фламинго револуција“ во Албанија влегува во вториот месец, гласините за странско мешање продолжуваат да кружат. Но, каква е реалноста? Дали злонамерна странска сила стои зад популарноста на најголемиот протест предводен од граѓанското општество во Албанија во последните 36 години, или навистина станува збор за генерацијата З, поттикната од социјалните мрежи и фрустрацијата?
Францускиот предлог од 2022 година често се претставува како компромис што го отвори патот за почеток на европскиот процес на Македонија. Но, споредбата на Договорот за пријателство од 2017 година, бугарската Рамковна позиција од 2019 година и Вториот протокол од 2022 година покажува поинаква слика.
Бидејќи јазикот е составен дел од процесот на кодирање на знаењето, неговата промена при тестирање создава услови што не се совпаѓаат со оние при учењето, што може да го отежни повлекувањето на веќе стекнатото знаење.